Gezondheid

Duizenden sterven te vroeg door vuile lucht

1 De Antwerpse Osystraat met de bushalte aan het Koninklijk Atheneum. Hier werd de hoogste concentratie stikstofdioxide in de hele stad gemeten. © Tim Dirven

De slechte lucht in Vlaanderen heeft een gigantische impact op onze gezondheid. De Vlaamse Milieumaatschappij zegt dat elk jaar duizenden Vlamingen vroegtijdig overlijden door fijnstof en andere schadelijke deeltjes. Positief: de luchtkwaliteit gaat er wel op vooruit.

Hoe gezond is de Vlaamse lucht? Dat probeert de Vlaamse Milieumaatschapppij (VMM) in een lijvig rapport van 664 pagina's te achterhalen. Het 'Jaarrapport Lucht', dat De Morgen exclusief kon inkijken, verschijnt vandaag op de website van de VMM. Vlaanderen haalt de meeste Europese doelstellingen voor luchtkwaliteit, behalve voor stikstofdioxide (NO2), ozon en zware metalen. Van die stoffen stellen de onderzoekers nog steeds te hoge waarden vast. Als we de luchtkwaliteit toetsen aan de strengere normen van de Wereldgezondheidsorganisatie (WHO), dan vormen ook fijnstof en zwaveldioxide een probleem.

Share

'Het ziet ernaar uit dat we pas tegen 2025 à 2030 alle normen zullen halen'

Stijn Janssen VITO

Die luchtvervuiling straalt af op onze gezondheid. De VMM schat het jaarlijkse aantal vroegtijdige overlijdens door fijnstof op 4.100, door ozon op 100 en door stikstofdioxiode op 1.800 à 3.600, afhankelijk van de gehanteerde drempel. De onderzoekers zeggen wel dat sommige mensen door verschillende factoren vroegtijdig overlijden, bijvoorbeeld fijnstof en stikstofdioxide. Zij worden dan in beide categorieën meegerekend.

"Luchtvervuiling kan leiden tot diverse gezondheidsklachten", schrijven ze in hun rapport. "De vroegtijdige sterftes zijn als het ware het topje van de ijsberg." Onderzoek bracht luchtvervuiling al in verband met hart- en vaatziekten, longkanker en dementie.

Zware metalen

In Hoboken, Genk en Beerse komt daar nog een extra risico bij, want daar werden vorig jaar de Europese streefwaarden voor zware metalen overschreden. In Hoboken bevatte de lucht te veel arseen, in Genk te veel nikkel en in Beerse te veel cadmium. Voor die stoffen geldt een 'niet-verwaarloosbaar' kankerrisico, aldus het VMM-rapport.

De Milieumaatschappij is dan ook van mening dat er verdere acties nodig zijn. Woordvoerster Katrien Smet wijst op de verantwoordelijkheid van gezinnen. "Hun aandeel in de totale vervuiling neemt nog altijd toe", zegt ze. "Wagens worden properder, maar ze rijden elk jaar meer kilometers met meer auto's. Ook houtkachels zorgen voor veel fijnstof."

Zelfs als we allemaal ons best doen, is het moeilijk om de lucht helemaal proper te krijgen. Stijn Janssen, onderzoeker bij de Vlaamse Instelling voor Technologisch Onderzoek (VITO): "Dit is een verhaal van veel kleine beetjes. Zo wordt fijnstof zowel door boeren, bedrijven als gezinnen veroorzaakt." Het verklaart volgens Janssen waarom de meeste Europese landen nog steeds worstelen met de streefwaarden die al in 2010 moesten worden gehaald. "Het ziet ernaar uit dat we pas tegen 2025 à 2030 alle normen zullen halen."

Vlaams minister van Omgeving Joke Schauvliege (CD&V) reageert genuanceerd op het rapport. "Onze luchtkwaliteit is er weer een beetje op vooruitgegaan. Daarmee zetten we de tendens van de voorbije vijftien à twintig jaar door", zegt ze. "Toch blijft er nog een hele weg af te leggen. Het is de bedoeling dat we de normen van de Wereldgezondheidsorganisatie halen."

Net voor de zomer keurde de Vlaamse regering het 'Luchtbeleidsplan 2030' goed. Dat bevat maatregelen die de uitstoot in onder andere de vrachtsector en de industrie moet terugdringen.

nieuws

cult

zine