Defensie

"We hebben echt nog niet gekozen voor de F-35"

Harold Van Pee, de kolonel met wie elke wapenproducent vriend wil zijn, spreekt klare taal

2 Een Lockheed Martin's F35 Joint Strike Fighter van het US Marine Corps. © REUTERS

Of de luchtmacht al verkocht is voor de F-35? Kolonel Harold Van Pee grimast. De man achter het straaljagerdossier zegt: "Dat iemand mij dat dan eens bewijst, alstublieft."

2

Laat ons niet flauw doen: als het op legeraankopen aankomt, heeft ons land geen fraaie reputatie. Wat smeergeld hier, een louche afspraak daar. Wie niet weet waarover dit gaat, moet maar eens even 'Agustaschandaal' opzoeken op Wikipedia.

En nu zit er dus een nieuwe miljardenaankoop in de pijplijn. De Belgische legertop hoopt tegen 2018 groen licht te krijgen voor de aankoop van een nieuw eskadron straaljagers. Die moeten de verouderde F-16's vervangen. De man die de aankoop in goede banen moet leiden, is kolonel Harold Van Pee, samen met zijn rechterhand. Twee mensen, voor een beslissing van 3 tot 6 miljard euro. This must be Belgium?

"In Denemarken worden voor een vergelijkbare aankoop twintig mensen vrijgemaakt. Maar goed. Uiteindelijk is en blijft het de regering die beslist. Onze taak is alleen het beste vliegtuig eruit te pikken, op basis van de criteria die de regering ons binnenkort voorschotelt. Voor alle duidelijkheid: pas in 2018 beslist de politiek definitief welke straaljager we kopen. Tot op dat moment kan alles nog omkeren. We zullen ons echt nergens vooraf toe verbinden."

Er zijn vijf opties om de F-16 te vervangen: de F-35 van het Amerikaanse Lockheed Martin, de Gripen E van het Zweedse Saab, de F18 Superhornet van McDonnell Douglas Boeing, de Britse Eurofighter en de Franse Dassault Rafale. De F-35 staat niet toevallig helemaal vooraan in dit rijtje. Volgens een hardnekkig gerucht binnen Defensie is de luchtmacht al lang verkocht: het wordt het Amerikaanse toestel, op papier het meest geavanceerd, maar allicht ook het duurste. Het bewijs hiervoor is volgens de Nederlandse militair expert Christ Klep de verkennende vragenlijst die Van Pee vorige zomer verstuurde naar de vijf vliegtuigproducenten uit vijf landen. Daarin zou gevraagd worden om het beste van het beste. Versta: voor de F-35.

Historische band

Share

Ik zou graag hebben dat iemand mij eens bewijst waar we de F-35 bevoordelen. Maar dat kan niemand mij vertellen

Kolonel Harold Van Pee

Van Pee benadrukt: hij noch de luchtmacht zijn vooringenomen. "Het is spijtig dat die perceptie gecreëerd wordt. De vragenlijst staat online, waar iedereen hem kan lezen. Ik zou graag hebben dat iemand mij eens bewijst waar we de F-35 bevoordelen. Maar dat kan niemand mij vertellen. Tja. We hebben gewoon een verkennende rondvraag gedaan. Meer niet."

Er is natuurlijk de historische band met Lockheed Martin, de producent van zowel de F-16 als de F-35. Iets wat Van Pee niet wil ontkennen. "We zijn heel tevreden over onze huidige straaljagers. En dat heeft er misschien in het begin toe geleid dat we wat sneller richting Lockheed Martin trokken. Maar vandaag is dat zeker niet meer het geval. Het opzet van de rondvraag is net om de hele straaljagermarkt te leren kennen. Zodat we perfect weten wie ons wat kan aanbieden. En tegen welke prijs. We willen alle verdoken kosten kennen. Om nare verrassingen te vermijden."

De Fyraflop - de dure rommeltrein die alleen maar duurder werd - zit Van Pee nog vers in het geheugen. Wat we kopen, moet qua prijs-kwaliteit top zijn. Een extra moeilijkheid daarbij: met straaljagers is een testrit niet mogelijk. Slechts twee van de vijf straaljagers hebben een variant met twee zitjes, waarin een Belgische piloot kan meevliegen met een instructeur. Hoe voorkomen we dan dat we een loer worden gedraaid? "Vliegtuigbouwers kunnen je inderdaad alles beloven. Maar onze onderhandelingen lopen via staatsagentschappen. We spreken dus niet rechtstreeks met Lockheed Martin of met Saab, maar met een staatsorganisatie van het land in kwestie. Dat geeft toch extra zekerheid. Bovendien zullen we in het finale contract een prijs afspreken die dan ook vastligt."

Of de belastingbetaler vooraf zal weten hoeveel de nieuwe straaljagers hem kosten? Van Pee blijft voorzichtig. "Alle vergelijkingen die nu worden gemaakt zijn voorbarig (in Nederland kostte het onderhoud van veertig F-35's ruim 280 miljoen euro per jaar, JVH). Hoeveel uren wil je vliegen? Hoeveel personeel wil je inzetten? Hoeveel trainingssimulatoren gebruik je? Dat zijn allemaal vragen met een impact op de totale kosten, waardoor vergelijkingen vrijwel onmogelijk zijn."

Maar Van Pee zegt wel: "Op het einde van de rit, in 2018, zullen we de budgettaire impact bekendmaken. En dit wordt niet in achterkamertjes beslist."

nieuws

cult

zine