Sekszorg

"Ik wilde een vrouw zijn, met alles erop en eraan"

Hoe ervaren mensen met een beperking intimiteit? Michèle en Elise* getuigen openhartig

- Jaana Hombroux en Fernand Van Damme

"Betaal 'seksuele dienstverlening' aan mensen met een handicap terug": opmerkelijk voorstel van de Duitse politica Elisabeth Scharfenberg. Op korte termijn is zoiets in Vlaanderen ondenkbaar, maar het werpt wel een interessante vraag op: hoe ervaren mensen met een beperking intimiteit? Michèle en Elise* getuigen openhartig.

"Ik wilde een vrouw zijn, met alles erop en eraan"

Michèle Van Overstraeten (59) kwam na een mislukte operatie aan een hersentumor in een rolstoel terecht. Tijdens haar herstelproces kwam ze tot de vaststelling dat seksuele revalidatie vrijwel onbestaande is. "Het lijkt wel alsof je ineens aseksueel bent."

2 Michèle Van Overstraeten. © De Morgen

Voor haar ziekte leidde Michèle een vrolijk leven: ze speelde viool en gaf muziek- en yogales aan kinderen. Toen ze te horen kreeg dat ze geopereerd moest worden aan een hersentumor, had ze nooit verwacht dat ze uiteindelijk in een rolstoel zou belanden. "Ik ging ervan uit dat ik na mijn operatie ofwel gezond zou zijn, ofwel dood." De rolstoel is voor Michèle nog elke dag confronterend. "Ik aanvaard hem niet, maar ik leer ermee leven. Dat is iets anders."

Na haar operatie moest Michèle opnieuw leren praten en bewegen, maar van seksuele revalidatie was geen sprake. "Het lijkt wel alsof je ineens aseksueel bent. Nochtans hebben mensen met een handicap ook nood aan seksualiteit."

Michèle nam het heft dan maar in eigen handen. "Na vijf jaar besloot ik een prostituee te laten komen, om samen te werken aan de revalidatie van mijn lichaam. Ik wilde een vrouw zijn, met alles erop en eraan. Zoals ik moest oefenen voor mijn kinesitherapie, zo moest ik ook oefenen om te vrijen." Dat zei ook de neuroloog van Michèle. "Volgens haar moest ik veel vrijen en klaarkomen, omdat de hersenen van een vrouw daar heel erg op reageren. Het werkt eigenlijk genezend. Voor iedereen trouwens." Michèle vertelt zonder moeite over haar seksuele revalidatie, maar geeft toe dat de drempel om een prostituee te bellen hoog was. "Dat was moeilijk. Het voelde alsof ik in ijskoud water moest springen. Maar ik wist dat ik het moest doen, omdat ik anders helemaal niks meer zou doen."

Later maakte Michèle ook gebruik van de dienstverlening van Aditi, een vzw die sekszorg aanbiedt. "Dat is een belangrijke stap geweest, maar nu ben ik er even klaar mee." Michèle omschrijft seksuele dienstverlening als eenrichtingsverkeer. "Er is geen wederzijds spel. De mensen van Aditi kussen bijvoorbeeld niet. En bovendien betaal je er veel voor."

Share

'Ik denk dat te weinig mensen - met en zonder handicap - inzien hoe belangrijk vrijen is'

Michèle Van Overstraeten

Nu ze bijna zestig is wil Michèle meer dan alleen seks. Dat is meteen ook het moeilijkste aan haar handicap, vindt ze: het is bijna onmogelijk om een relatie aan te knopen. Er bestaan immers veel misvattingen over seksualiteit bij mensen met een handicap. "De meeste mensen denken dat ik niet kan seksen of liefhebben. Uiteraard is mijn motoriek beperkt en moet een partner veel geduld hebben, maar velen kunnen zich dat zelfs niet indenken. Ik zou het idee dat een handicap en seksualiteit niet samengaan graag uit de weg willen ruimen."

Zelf verlangt Michèle vooral naar een relatie, maar ze benadrukt hoe belangrijk sekszorg is voor jonge mensen met een handicap. "Het is fantastisch dat het bestaat. Eigenlijk zouden ze dat bijna moeten verplichten. Seksualiteit maakt deel uit van de mens, toch?" Volgens Michèle is het cruciaal dat mensen met een beperking met iemand over seks kunnen praten. "Ook over details moet gesproken kunnen worden. Hoe gaat dat? Hoe draai je? Kan je nog klaarkomen? Mensen met een handicap hebben zoveel vragen en angsten. Ze moeten bij iemand terechtkunnen die hen helpt, maar vooral ook aanmoedigt om te vrijen."

"Ik denk dat te weinig mensen - met en zonder handicap - inzien hoe belangrijk vrijen is", besluit Michèle. "Met kwaliteit vrijen, bedoel ik dan: strelen, liefhebben, alles. Ik denk dat dat niet genoeg wordt gedaan."

"Nu besef ik eindelijk: ook ik kan een relatie hebben"

Door een aangeboren spierziekte zit Elise* (30) in een rolstoel. Sinds kort heeft ze een vriend, maar de voorbije jaren deed ze regelmatig een beroep op Aditi. "Mensen met een beperking worden vaak niet beschouwd als seksuele wezens."

Share

'Het lijkt wel alsof seksualiteit niet hoort bij het leven met een handicap. Ik begon dat op den duur ook zelf te geloven'

Elise

Elise was er lange tijd van overtuigd dat ze nooit een relatie zou hebben. Ze hielp haar vrienden met hun liefdesperikelen, maar niemand leek erbij stil te staan dat verliefdheid en seksualiteit ook een belangrijke rol speelden in háár leven. "Mensen met een beperking worden vaak niet beschouwd als seksuele wezens. Het lijkt wel alsof seksualiteit niet hoort bij het leven met een handicap. Ik begon dat op den duur ook zelf te geloven."

Pas aan de unief durfde Elise tegen een aantal mensen vertellen over haar gevoelens. "Ik merkte dat mijn vrienden openstonden voor mijn verhaal en dat ze beseften dat ik, net zoals iedereen, nood had aan seksualiteit." Diezelfde vrienden brachten Elise in contact met Aditi. "Rond mijn vijfentwintigste kwam de film Hasta la Vista (over drie vrienden met een handicap die een bordeel bezoeken, red.) uit. Daar was toen veel rond te doen op televisie, en in diezelfde periode werd ook een reportage over Aditi uitgezonden. Mijn vrienden hadden die gezien en vroegen waarom ik geen gebruik maakte van hun dienstverlening. Ik wist wel dat het bestond, maar ik was nog niet helemaal overtuigd en durfde de stap niet goed te zetten. Tot mijn vrienden op mijn verjaardag zeiden dat ze een cadeau voor mij hadden. Toen moest ik wel." (lacht)

Na een intakegesprek regelde Elise via Aditi een afspraak met een man. "Die eerste keer wilde ik vooral kennismaken. Zeker niet meteen all the way gaan. Het eerste contact was heel onwennig. Ik was ontzettend nerveus en had moeite om ervan te genieten. De hele tijd vroeg ik me af waarmee ik eigenlijk bezig was. Gelukkig voelde die man dat goed aan en hebben we er achteraf over kunnen praten. Omdat de ontmoeting uiteindelijk meeviel, hebben we daarna opnieuw afgesproken."

Gedurende vijf jaar bleef Elise dezelfde man zien. "Altijd dezelfde, omdat het klikte en omdat ik vertrouwen wilde opbouwen. Ik ben heel kwetsbaar - ik kan zelf bijna niks - waardoor ik zeker het gevoel wilde hebben dat er niks verkeerds zou gebeuren." Elise en de man zagen elkaar maximum één keer per maand. "Bewust, want het kostte me ongeveer honderd euro per bezoek, en dat is natuurlijk niet weinig."

Share

'Seks wordt nog heel vaak geassocieerd met mooi, jong en fit zijn. Ik hoop dat mensen die mij en mijn vriend zien hun ideeën over seksualiteit durven bij te stellen'

Elise

Of het niet vreemd was om jarenlang zo’n intieme band te hebben met iemand? "Ja en nee. Ik denk dat zoiets voor sommige mensen wel moeilijk is, maar in ons geval voelde het goed. Na een tijdje kenden we elkaar en dat schiep een band, maar die was duidelijk vriendschappelijk. Ik zou niet verliefd op hem kunnen worden.” De man die bij Elise langskwam, heeft zelf ook een partner en kinderen. Daar werd niet over gepraat. “Ik vind het goed dat hij daar niet over vertelde. Dat is een andere wereld. Dat is privé. Ik wist ervan, en dat was voldoende."

Elise benadrukt dat seksuele dienstverlening heel belangrijk voor haar is geweest, maar dat het geen surrogaat was voor een relatie. "Een relatie is heel anders. Ik wilde ook iemand waarmee ik eens naar de cinema kon gaan of in de zetel kon knuffelen. Seksuele dienstverlening gaat in de eerste plaats over seks: leuk, maar niet hetzelfde als romantiek."

De seksuele dienstverlening zorgde wel voor een boost in het zelfvertrouwen van Elise. Een halfjaar geleden besloot ze haar kans te wagen op de datingapp Tinder. Daar leerde ze haar vriend kennen. "Vroeger was ik ervan overtuigd dat ik niets te bieden had en dat een relatie nooit zou lukken, maar dankzij Aditi durfde ik eindelijk te daten. Ik besefte dat ik ook een seksueel wezen ben en dat ik ook een relatie kan hebben. Seks wordt nog heel vaak geassocieerd met mooi, jong en fit zijn. Ik hoop dat mensen die mij en mijn vriend zien hun ideeën over seksualiteit durven bij te stellen."

* Elise is een fictieve naam. Meer info over Aditi vzw vindt u hier.

cult

zine