Zaterdag 16/01/2021

AchtergrondKerstmis

Zo vier je Kerstmis toch op een betekenisvolle manier

Beeld AFP

Wat precies de corona-maatregelen zullen zijn tijdens de feestdagen weten we nog niet. Maar het wordt wel tijd om te gaan bedenken hoe we dit jaar de feestdagen gaan vieren. Alvast een paar ideeën.

Het is nog de vraag met hoeveel mensen we precies samen mogen zijn – en of de horeca geopend zal zijn. Maar de kerstmis in een volle kerk, drukke kerstdiners en borrels met het huis vol familie en vrienden zullen we dit jaar niet hebben.

Toch is het belangrijk om extra aandacht te hebben voor elkaar. Hoe dat zelfs in een coronasamenleving kan, zagen we tijdens de eerste lockdown. Toen mensen elkaar saamhorig toezongen vanaf balkons, applaudiseerden voor de zorg en er elke vrijdagavond talloze zoomborrels en andere virtuele meet-ups waren. Iets van dat gevoel kunnen we toch wel weer terugkrijgen, om deze Kerstmis toch bijzonder te maken?

Hoe luiden de maatregelen ook alweer precies? 

Op dit moment mogen we thuis één knuffelcontact per keer ontvangen, en buiten mogen vier mensen samenkomen – met uitzondering van kinderen tot 12 jaar. Iedereen moet uiteraard klachtenvrij zijn. 

Of daar een versoepeling in komt tijdens de feestdagen, is op dit moment nog koffiedik kijken. Wellicht wordt die beslissing nog niet deze week genomen.

Omarm de verandering

Allereerst is het belangrijk om niet teleurgesteld te zijn dat Kerst dit jaar anders zal verlopen, en het niet te zien als “weer iets dat ons wordt afgepakt”. Volgens psycholoog en pedagoog Emmeliek Boost biedt de coronacrisis ons juist de kans om het anders aan te pakken. “We zijn de afgelopen jaren verslaafd geraakt aan allerlei, vooral commerciële, kerstuitjes: kerstmarkten, schaatsbanen, luxe diners.” Boost heeft jarenlang decemberworkshops gegeven om balans te leren houden tussen werk, gezin en alle verplichtingen van deze maand. “Cadeaus en versieringen regelen, het kerstmenu, kerstmarken afstruinen, het land doorvliegen om familie te bezoeken. En het moet allemaal perfect verlopen. Al die druk kan veel stress opleveren.”

Volgens Boost zijn we daarmee voorbij gegaan aan de essentie van Kerstmis. “Oorspronkelijk was dit een tijd waarin je teruggeworpen was op jezelf en je gezin. Een tijd van naar binnen keren zoals de natuur zich ook naar binnen keert in deze periode, en van je verbinden met je naasten.” Op deze manier kun je juist werken aan de band met je directe naasten. Dit maakt uiteindelijk gelukkiger dan al die feesten. Volgens onderzoeken naar geluksfactoren worden we namelijk gelukkiger van intimiteit, het kunnen delen van gevoelens, echte aandacht voor en van een ander.

Beeld Getty Images

Maar onze kersttradities dan, is het niet belangrijk die in stand te houden? “Tradities onderstrepen sociale relaties van een grote of kleine groep en geven een gevoel van samenhorigheid”, zegt hoogleraar erfgoed en geschiedenis Arnoud-Jan Bijsterveld van de Universiteit van Tilburg. “Maar het is niet erg dat tradities veranderen. Ze veranderen constant, door buitenlandse invloeden, door de omstandigheden, de commercie, en – vooral in het geval van kersttradities – het afnemen van de invloed van religie.”

Tegenwoordig kijken we vaker gezamenlijk naar een kerstfilm in plaats van dat we naar de nachtmis gaan. Kerstbomen zag je voor de oorlog amper. Bijsterveld: “Sommigen vinden verandering in tradities moeilijk. Maar veel tradities zijn tamelijk jong en nieuwe tradities kunnen heel snel ontstaan als ze aan blijken te sluiten bij behoeftes.” Met dit in gedachten, kunnen we er op intieme wijze toch bijzondere dagen van maken, en wellicht nieuwe tradities creëren.

Naar buiten

Laat het uitgebreide kerstdiner eens links liggen en maak in plaats daarvan een gezamenlijke wandeling. Dubbel gezond, want virusverspreiding gaat zo een stuk lastiger en beweging is goed. Dus ga naar het park of een natuurgebied en neem wat thermoskannen warme drank en lekkers mee voor onderweg. Om het voor de kinderen leuk te maken kun je kerstlampionnen maken, een speurtocht of verzameltocht uitzetten of een bingokaart maken met dingen die je onderweg tegen kunt komen.

Beeld Sina Schuldt/dpa

Buitenbbq

Ga je eigen tuin in en maak een simpel maar lekker buitendiner. In landen als Lapland en Zweden is het heel normaal om zelfs in de vrieskou eten te grillen.

Met een vuurkorf, de barbecue, glühwein, warme chocolademelk en warme kleding kun je prima een buitenkerst organiseren. Creëer een kerstsfeer door de kerstboom buiten te zetten, versier alles mooi met kerstverlichting voor buiten, dek de tafel zoals je binnen zou doen (eventueel onder een partytent als er regen wordt voorspeld). Zoals de Zweden zeggen: ‘Det finns inget dåligt väder, bara dåliga kläder, oftewel ‘slecht weer bestaat niet, slechte kleding wel’ dus laat de glitterjurk in de kast hangen en kleed je warm aan. Hang er misschien zelfs een apres ski-thema aan, zodat iedereen ongestoord zijn skikleding aan kan trekken. Met kleedjes erbij zal het ook in de kou goed uit te houden zijn.

Wat eten we buiten? 

Broodjes roosteren op een stok boven een kampvuur, iedereen die ooit in de jeugdbeweging heeft gezeten zal hiermee bekend zijn. Een variant hierop zijn Hongaarse Kürtőskalács, oftwel ‘koek op stok’. Reepjes gistdeeg om een stok gewikkeld, geglazuurd met eidooiers, honing, suiker of noten. De houten rol wordt dan langzaam draaiend boven een vuurtje gebakken.

Kerstborrel

Mis je die kerstborrel met collega’s? Doe als de Italianen in de eerste lockdown, toen ze elkaar gebroederlijk toezongen vanaf balkons (in plaats van boos de straat op om te demonstreren tegen de maatregelen). Installeer je met een vuurkorf of warme dekens en lekkernijen in je voortuin of op het balkon en nodig je buren uit hetzelfde te doen. 

Quarantaine

Wil je binnen de geldende regels zo coronaproof als mogelijk afspreken, kun je er ook voor kiezen om in vrijwillige quarantaine te gaan. Buitenlandse virologen zeiden het al eerder: wie tijdens de feestdagen ouderen of kwetsbare personen wil bezoeken, moet in de tien dagen daarvoor het aantal andere contacten verder beperken.

Het is dan natuurlijk wel belangrijk dat iedereen in het gezelschap dit ook kan doen. Dit vergt een strakke voorbereiding, want last-minute boodschappen doen zit er niet meer in. En met schoolgaande kinderen wordt het helemaal lastig. Projectmanger Jeffrey Bakker roept daarom op Twitter op om middelbare scholieren een week eerder op kerstvakantie te sturen. “Daarmee voorkom je veel contacten in aanloop naar Kerstmis en kunnen deze kids ook veilig met opa en oma kerst vieren.”

Iedereen in het gezelschap voorafgaand aan het bezoek een sneltest laten doen is natuurlijk ook een idee. Maar verwacht wel hoge kosten, van zo’n 100 euro per persoon.

Digitaal

Na ruim een half jaar zoom-vergaderingen, digitaal colleges volgen en Google Meetups, ben je het videobellen misschien wel zat. Maar er zijn legio mogelijkheden om hiermee een gezamenlijke kerstviering op afstand toch bijzonder te maken. Zet een extra groot scherm neer aan tafel (en dek de tafel ook mooi op voor dat scherm). Zo is het bijna alsof je samen aan dezelfde tafel zit. 

Je kunt ervoor kiezen om een doos met eten voor de deur van oma te zetten en tegelijkertijd hetzelfde diner te nuttigen, of om hetzelfde menu te bereiden. Of, wel zo makkelijk, dezelfde kerst-maaltijdbox bestellen. Maaltijdbox-diensten als Hello Fresh, Marley Spoon en Ekomenu (biologisch en optioneel vegan) bieden speciale kerstboxen aan.

Kerstwijn: 

Tegelijkertijd een kerstfilm aanzetten kan ook een gevoel van samenzijn creëren, zo geregeld met een streamingsdienst waar iedereen in kan. Overigens wordt de mis van de kerk inmiddels vaak ook gewoon gestreamd op YouTube, hoef je die toch niet te missen. 

Kerstfilm: 

Goedkope decors, romantische clichés en nepsneeuw galore. Kerstfilms kijken roept als niets anders die sfeer op.

Ook samen spelletjes spelen hoeven we niet te missen. Tijdens de eerste lockdown zijn er vele initiatieven gestart om het gezelschapsspel toch samen te spelen online, zoals online escape rooms en pubquizzen. Ook veel klassieke bordspellen kunnen via apps worden gespeeld, of gewoon een bordspel, waarbij één of meerdere spelers achter zoom zitten (wel eerlijk oma’s monopolygeld tellen!)? En wie zegt dat je in dezelfde ruimte moet zijn voor pictionary?

Meer over

Nu belangrijker dan ooit: steun kwaliteitsjournalistiek.

Neem een abonnement op De Morgen


Op alle artikelen, foto's en video's op demorgen.be rust auteursrecht. Deeplinken kan, maar dan zonder dat onze content in een nieuw frame op uw website verschijnt. Graag enkel de titel van onze website en de titel van het artikel vermelden in de link. Indien u teksten, foto's of video's op een andere manier wenst over te nemen, mail dan naar info@demorgen.be.
DPG Media nv – Mediaplein 1, 2018 Antwerpen – RPR Antwerpen nr. 0432.306.234