Woensdag 20/10/2021

Beter levenSuikervervangers

Zijn suikervervangers wel zo gezond als ze doen uitschijnen? Expert Diabetes Liga beoordeelt de populairste producten

null Beeld Jef Boes
Beeld Jef Boes

Voor wie geen suiker wil of mag eten, kunnen zoetstoffen een handige vervanger zijn voor the real thing. Maar zijn die ‘zoetjes’ wel zo gezond als wordt beweerd? En hoeveel mag je er dagelijks van innemen? ‘Zoetjes kunnen je onbewust net nog méér laten zondigen’, aldus diëtiste Karen Ruys van de Diabetes Liga.

Eerst en vooral het goede nieuws: alle zoetstoffen op de markt zijn calorievrij. Wie zijn suikertje in de koffie vervangt door een zoetje, maakt dus al winst. “Maar toch kun je maar beter de ingrediënten goed checken”, weet Karen Ruys, diëtiste en diabeteseducator bij de Diabetes Liga. “Ze mogen dan wel geen calorieën tellen, in een gezond voedingspatroon is extra suiker of zoetstof niet nodig.”

Bovendien bedotten we onszelf graag. “Uit onderzoek blijkt dat wie suiker vervangt door zoetstof, sneller een extra koekje zal eten. Volgens hun redenering hebben ze immers al een paar klontjes suiker en calorieën uitgespaard en dus wel wat extra’s verdiend. Waardoor die zoetjes je onbewust méér laten zondigen en je op het einde van de dag meer calorieën binnenkreeg.” Net het tegenovergestelde van wat de bedoeling is dus.

Stevia: 200 à 300 keer zoeter dan suiker

De jongste zoete telg op de markt is natuurlijk, want afkomstig van de steviaplant, en te vinden in frisdrank, chocolade... Vanwege zijn ietwat bittere nasmaak wordt stevia vaak gebruikt in combinatie met suiker.

Dit zegt de expert: “Stevia kan een bittere nasmaak hebben, maar sommigen hebben daar geen last van. Anderen blijven zich storen aan de bitterheid of zoethoutsmaak. Er wordt vaak verondersteld dat stevia veel gezonder is omdat het een natuurlijk product is, maar het vergt wel diverse processen om de zoetstof uit de plant te halen. Stevia is niet schadelijk, stabiel en de ADI-waarde (aanvaardbare dagelijkse inname, red.) is relatief laag. Enkele jaren geleden beleefde stevia een hype, wat leidde tot een zeer ruim gamma van producten waarin de zoetstof wordt gebruikt, van yoghurt over chocolade tot ijs. Intussen is die rage wat gaan liggen.”

Splenda: 2,69 euro/ 80 stuks, 0,033 euro/stuk, bij Delhaize. Zoetstof uit het steviablad, geen bittere nasmaak.

Stevia zoetjes: 3,99 euro/300 stuks, 0,0133/stuk, bij AH. Gezoet met steviolglycosiden, het natuurlijke extract uit de steviaplant.

Splenda stevia - Stevia zoetjes AH Beeld rv
Splenda stevia - Stevia zoetjes AHBeeld rv

Cyclamaten: 30 à 50 keer zoeter dan suiker

Deze synthetisch gemaakte zoetstof zit in lightfrisdrank en heeft in hoge concentraties een bittere nasmaak. Wordt daarom vaak met andere zoetstoffen zoals sacharine gecombineerd.

Dit zegt de expert: “Cyclamaten zijn goedgekeurd in Europa, maar niet in de Verenigde Staten. De aanvaardbare dagelijkse inname — de hoeveelheid die levenslang kan worden ingenomen zonder gezondheidsrisico’s — wordt uitgedrukt in milligrammen per kilogram lichaamsgewicht per dag. In het geval van cyclamaten wordt die grens op 7 mg per kilogram gezet. Een volwassen persoon van 60 kg mag dus 420 mg cyclamaten binnenkrijgen per dag, een kind van 20 kg moet het bij 140 mg houden. Een kind kan die grens makkelijk overschrijden. Daarom raad ik grote hoeveelheden cyclamaten bij volwassenen af en zou ik ze bij kinderen sowieso mijden. Doordat cyclamaten ‘maar’ vijftig keer zoeter zijn dan suiker, en dus een lagere zoetkracht hebben, overschrijd je makkelijk de grens. Cyclamaten zijn goedkope zoetstoffen, dat verklaart ook de zeer lage prijzen.”

Mountain: 0,99 euro/ 1.200 stuks, 0,0008 euro/stuk, bij Aldi. Tafelzoetstof op basis van natriumcyclamaat en natriumsacharine.

Cyclamaat/sacharine zoetjes: 0,79 euro/1.200 stuks, 0,0006 euro/stuk, bij AH. Cyclamaat-sacharinezoetjes, glutenvrij en melkvrij, vegan.

Mountain - Zoetjes Beeld rv
Mountain - ZoetjesBeeld rv

Aspartaam: 200 keer zoeter dan suiker

Dit synthetische zoetmiddel is van natuurlijke ingrediënten gemaakt en vind je onder meer in lightfrisdrank, kauwgom en ijs. Wordt vaak gecombineerd met acesulfaam-K.

Dit zegt de expert: “Aspartaam heeft een negatieve reputatie, maar die is te wijten aan slecht gevoerde onderzoeken die een eigen leven gingen leiden. Alleen mensen met fenylketonurie, een erfelijke stofwisselingsziekte, moeten de zoetstof mijden. Voor al de rest is ze perfect veilig.”

Canderel: 5,05 euro/300 stuks, 0,0168 euro/stuk, bij Delhaize. Dé referentie op vlak van suikervervangers. Gemaakt met aspartaam en acesulfaam-K.

Canderel Beeld rv
CanderelBeeld rv

Sucralose: 500 keer zoeter dan suiker

Synthetisch gemaakt. Te vinden in kauwgom, lightfrisdranken... Heeft amper bij- of nasmaken.

Dit zegt de expert: “Omdat sucralose zeer zoet is, heb je er weinig van nodig. Daarom wordt de stof aangevuld met vulstof. Bij Delhaize is dat dextrose of druivensuiker, Colruyt gebruikt lactose. Maar omdat het per zoetje om verwaarloosbaar kleine hoeveelheden gaat, mag je die vulstoffen negeren. Ook als je lactose-intolerant bent, kun je dus de Boni-zoetjes gebruiken. En in het geval van Delhaize heeft de dextrose geen invloed op je bloedsuikerspiegel.”

Tafelzoetstof Delhaize: 1,49 euro/300 stuks, 0,0049 euro/stuk, bij Delhaize. Zoetstoftabletten op basis van sucralose.

Carrefour Zoetstof: 1,49 euro/300 stuks, 0,0049 euro/stuk, bij Carrefour. Op basis van sucralose, bevat lactose.

Tafelzoetstof Delhaize - Sucralose Carrefour Beeld rv
Tafelzoetstof Delhaize - Sucralose CarrefourBeeld rv

Conclusie van de expert

“Door suiker te vervangen door zoetstoffen blijf je je smaakpapillen verwennen met zoet”, zegt Ruyts. “Wie vaak en veel zoet eet, zou beter zijn smaak ‘resetten’ om de natuurlijke zoetheid van bijvoorbeeld fruit opnieuw ten volle te leren waarderen.”

Niet dat zoetstoffen taboe zijn. “Ze zijn een veilig alternatief voor wie zijn suikertoename wil afbouwen. Een goede tussenstap, maar eigenlijk moeten we allemaal leren om minder zoet te eten. Al deze zoetstoffen zijn goedgekeurd en dus veilig. Alleen zou ik voorzichtig zijn met zoetstoffen in het algemeen bij kinderen en het gebruik dus zeker niet overdrijven. Zoetstoffen op basis van cyclamaten zoals Cologran van Lidl zijn in het bijzonder af te raden bij kinderen, omdat je de drempelwaarden van de aanvaardbare dagelijkse inname makkelijk overschrijdt of er vaker tegen aanleunt. Zit je een keer boven die dosis, dan hoef je niet te panikeren, maar probeer het toch te vermijden. Ook volwassenen overdrijven best niet.”

“Bij de dispensers genieten zoetstoffen op basis van stevia, aspartaam en sucralose daarom mijn voorkeur, zeker voor kinderen. Vanuit gezondheidsstandpunt is er tussen die drie categorieën zo goed als geen onderscheid. Hierdoor kun je je dus laten leiden door je persoonlijke smaak, voorkeur of budget. Maar onthoud: we moeten af van die constante drang naar zoet. Zoetjes kunnen een tussenstap zijn, maar probeer je gebruik te beperken en leer de originele smaken weer meer waarderen.”

Goed om te weten

Eén zoetje komt ongeveer overeen met één klontje suiker. Daarnaast hebben dispensers enkele voordelen: makkelijk te doseren, lang houdbaar, weegt weinig, blijft droog. Zoetjes zijn bestemd voor koffie, thee, warme dranken dus. Net als een klontje suiker, dat voeg je ook niet toe aan koude drankjes.

Heb je vragen over diabetes? Je kan terecht op infolijn@diabetes.be, 0800/96 333 of www.diabetes.be.

Meer over

Nu belangrijker dan ooit: steun kwaliteitsjournalistiek.

Neem een abonnement op De Morgen


Op alle artikelen, foto's en video's op demorgen.be rust auteursrecht. Deeplinken kan, maar dan zonder dat onze content in een nieuw frame op uw website verschijnt. Graag enkel de titel van onze website en de titel van het artikel vermelden in de link. Indien u teksten, foto's of video's op een andere manier wenst over te nemen, mail dan naar info@demorgen.be.
DPG Media nv – Mediaplein 1, 2018 Antwerpen – RPR Antwerpen nr. 0432.306.234