Zondag 09/05/2021

AchtergrondTelewerken

Wordt u ook zo moe van die videovergaderingen? U bent niet alleen

null Beeld Levi Jacobs
Beeld Levi Jacobs

Bent u doodop van die eindeloze videovergaderingen? U bent niet de enige: onderzoekers van de Amerikaanse Stanford-universiteit hebben nu in kaart gebracht hoe de populaire videochatplatformen ons lichaam én brein uitputten.

De coronacrisis heeft al honderden nieuwe woorden opgeleverd en we hebben er nog eentje voor u: ‘Zoom-vermoeidheid’, doodop zijn door overmatig videovergaderen. Ook onze corona-experts kunnen ervan meespreken. Dinsdag was er een online persconferentie van de Hoge Gezondheidsraad en onder anderen vaccinoloog Pierre Van Damme en infectioloog Yves Van Laethem hadden hun camera uitgezet “omdat het na een hele dag vergaderen doodvermoeiend was”.

De journalisten wisten niet wat ze zagen: tijdens een persconferentie moesten ze naar een zwart veld kijken. De tv-reporters hebben Van Damme en Van Laethem echt met klem moeten vragen om toch even in beeld te komen, om zo een shot te hebben voor de journaals.

Zoom, Teams, Google Meet… De videoplatformen leiden niet alleen bij de bekende corona-experts tot uitputting, maar bij miljoenen werknemers wereldwijd die er dagelijks een beroep op moeten doen. Onderzoekers van de universiteit van Stanford hebben nu voor de eerste keer een peerreview-studie gepubliceerd die vanuit psychologisch perspectief verklaart waarom we bij momenten zo horendol worden van Zoom en co.

Ten eerste lijken onze gesprekspartners onnatuurlijk dichtbij. In ‘normale’ meetings zullen mensen afwisselend kijken naar de spreker, notities nemen of eens door het raam turen. Bij gesprekken die via videochat verlopen kijkt iedereen naar iedereen, continu, en dat met hun gezichten die het volle scherm innemen. Lieven De Marez, professor mediatechnologie en innovatie aan de UGent: “Plotseling zit je echt op elkaars neus te kijken. Je kan bij wijze van spreken elkaars neusharen tellen.”

Extreme nabijheid

Mocht iemands gezicht zo nabij lijken in het echte leven als dat op Zoom het geval is, ons brein zou dat interpreteren als een situatie die zich ofwel in de intieme context bevindt ofwel tot een conflict moet leiden, zegt hoofdonderzoeker Jeremy Bailenson (Stanford) in een persbericht over zijn studie. “Wanneer je Zoom veel uren na elkaar gebruikt, beland je op den duur in een hyperopgewonden modus.”

Dat gevoel van extreme nabijheid werkt zeer beklemmend, zegt ook professor arbeidsgeneeskunde Lode Godderis (KU Leuven). “Je hebt het gevoel continu bekeken te worden.”

Maar de hel is niet alleen de ander, het is ook wijzelf. Dat is de tweede factor die de onderzoekers bewezen hebben: de videoplatformen staan standaard zo ingesteld dat je jezelf ook ziet en dat roept zelfkritiek en negatieve emoties op. Zelfs al ben je de heetste hunk of de knapste babe van het westelijk halfrond, op den duur leidt continu naar jezelf kijken tot onzekerheid en nog meer stress. De onderzoekers formuleren het zo: “Stel je voor dat iemand je in de echte wereld continu volgt met een spiegel – terwijl je praat met mensen, beslissingen neemt, feedback geeft. Dat zou je toch ook volledig gek maken?”

Al in de jaren 80 bewezen experimenten in de sociale psychologie dat als je jezelf ziet, je verstrooid geraakt. Karolien Poels (UA), hoogleraar strategische communicatie en persuasieve technologie: “Tijdens het zoomen zijn we er ons steeds van bewust dat onze reacties zichtbaar zijn voor anderen, of we nu aan het spreken of aan het luisteren zijn. Dus we monitoren onszelf constant. Genre: ‘Niet in je neus peuteren, niet in slaap vallen, niet beginnen fronsen.’”

Een derde factor die de Stanford-onderzoekers als uitputtend benoemen: het gebrek aan non-verbale communicatie op Zoom. “In moeilijke vergaderingen zoek je even oogcontact met collega’s: ‘Help mij, waar zijn mijn medestanders?’”, zegt professor De Marez. “Dat is een heel krachtig signaal, iets wat je heel strategisch kan gebruiken. Online is het veel moeilijker om bondgenoten te vinden.”

Enkele tips

Hoe gaan we de Zoom-vermoeidheid te lijf? Volgens Karolien Poels van de UA kunnen de softwareontwikkelaars van de videoplatformen die nog veel meer tegengaan. Poels: “Die systemen stonden pre-corona wel op punt, maar zij hadden zelf ook niet voorspeld dat hun programma’s bijna de hele wereld gingen veroveren. Gaandeweg denk ik dat ze hun producten nog zullen verbeteren door features in te bouwen die vermoeidheid kunnen tegengaan. Bijvoorbeeld door verschillende standpunten te voorzien om jezelf te presenteren.”

Zorg er ook voor dat je je hele dag niet vol Zoom-meetings plant, zegt Lode Godderis. “Voorzie blokken waar je geen vergaderingen hebt. In normale tijden wandelen we van meeting één naar meeting twee, en die paar minuten daartussen geven ons al het gevoel van even de gedachten te verzetten, nu is het zeer verleidelijk om op de ‘leave’-knop te drukken en dan vijf seconden later weer op ‘join’. Dat is echt geen goed idee.”

“Ten tweede: bereid de vergadering goed voor. Hanteer een duidelijke agenda en houd het kort. Onlinemeetings van anderhalf uur zijn echt uit den boze. Als je een meeting hebt die één-op-één is, is het vaak ook beter om even te bellen. Dat zorgt ervoor dat we visueel niet afgeleid zijn zodat het gesprek gefocust blijft. Want voor je het weet zit je je mails te checken en sluit je de dag met een punthoofd af zonder dat je eigenlijk goed en wel weet waar dat eindeloze Zoom-vergaderen nu toe heeft geleid.”

Nu belangrijker dan ooit: steun kwaliteitsjournalistiek.

Neem een abonnement op De Morgen


Op alle artikelen, foto's en video's op demorgen.be rust auteursrecht. Deeplinken kan, maar dan zonder dat onze content in een nieuw frame op uw website verschijnt. Graag enkel de titel van onze website en de titel van het artikel vermelden in de link. Indien u teksten, foto's of video's op een andere manier wenst over te nemen, mail dan naar info@demorgen.be.
DPG Media nv – Mediaplein 1, 2018 Antwerpen – RPR Antwerpen nr. 0432.306.234