Zondag 27/11/2022

AchtergrondWerk

We willen dat onze werkgever duurzaam is, maar nemen we zelf ook genoeg verantwoordelijkheid?

Ook als er de mogelijkheid is om afval te scheiden, maakt het personeel soms een puinhoop van de prullenbakken.  Beeld Getty Images
Ook als er de mogelijkheid is om afval te scheiden, maakt het personeel soms een puinhoop van de prullenbakken.Beeld Getty Images

We hechten waarde aan een duurzame werkplek. Maar de verantwoordelijkheid daarvoor ligt niet alléén bij de baas.

Rick van de Lustgraaf

Milieuvriendelijker leven hoeft niet ingewikkeld te zijn. Denk aan afval scheiden, de lampen niet constant laten branden of de stekker van een laptop die allang is opgeladen uit het stopcontact trekken. Maar op kantoor hebben werkgevers niet altijd oog voor dit soort basale manieren van verduurzamen, concludeert Essity, een hygiëne- en gezondheidsbedrijf uit Zweden.

Essity nam dit voorjaar een enquête af over de werkplek onder twaalfduizend kantoormedewerkers uit verschillende Europese landen, waaronder tweeduizend mensen uit Nederland. Zij werken in grote en middelgrote kantoren. Ruim de helft van de Nederlandse respondenten noemt het eigen kantoor ‘beschamend milieuonvriendelijk’. De rest oordeelde milder, maar zag in veel gevallen de nodige verbeterpunten.

De grootste ergernissen zijn energieverspilling, zoals lampen die dag en nacht branden, loeiende verwarmingen (terwijl het raam openstaat) en monitors die overbodig aan staan. Ook afval dat in één grote prullenbak belandt en het niet hergebruiken van materialen, zoals papier, staat hoog op de irritatielijst.

Oog voor wat verspilling is

De aandacht voor duurzaamheid op kantoor komt niet uit de lucht vallen, zegt Gertie Eikenaar, communicatiedirecteur bij Essity. “De zorgen over klimaatverandering zijn de afgelopen jaren toegenomen, versneld door de overstromingen en de droogte. Tegelijkertijd werden mensen door het thuiswerken opeens verantwoordelijk voor hun eigen werkplek en zijn zich daardoor meer bewust geworden van wat ze zélf kunnen doen aan energieverspilling.”

Sinds we na de lockdowns weer op kantoor werken, zegt Eikenaar, valt het meer mensen op dat hun werkgever dit soort zaken vaak helemaal niet goed op orde heeft.

Dat het personeel kritisch is op de werkgevers, vindt Danielle Zandee niet verrassend. Volgens de hoogleraar duurzame organisatieontwikkeling aan de Nyenrode Business Universiteit is het overgrote deel van de werkgevers wel bezig met verduurzamen, maar hebben zij moeite om het personeel hierbij te betrekken.

Denk ook aan de printer

Bedrijven zetten een afdeling duurzaamheid op poten die heel projectmatig te werk gaat. Ze kijken naar manieren om energie te besparen, schaffen bijvoorbeeld zonnepanelen of elektrische bedrijfswagens aan, of stimuleren treinreizen onder het personeel. “Maar de medewerkers merken nog weinig van dit soort initiatieven”, ziet Zandee. “Verduurzaming is nog niet ingebed in de dagelijkse activiteiten op kantoor. Dat is niet vreemd, want gevoelsmatig leveren zonnepanelen meer op dan de printer soms uitzetten.”

Werkgevers zijn daarnaast meer bezig met duurzaamheid naar buiten toe, naar de consument, dan met interne verduurzaming op de werkvloer, ziet Zandee. “Ze moeten kleur bekennen. Dus duurzaamheid verankeren in het beleid, zoals een bank die minder kredieten verstrekt aan vervuilende projecten, een autobedrijf dat kortingen aanbiedt op elektrische voertuigen of een school die leerlingen lesgeeft in duurzaamheid”, zegt Zandee.

Praktische problemen

“Veel organisaties willen wel, maar zoeken naar het juiste moment en maken een afweging tussen commerciële belangen. Zo’n fundamentele verandering naar duurzaamheid heeft zoveel impact dat het ook op de werkvloer vanzelfsprekender wordt.”

Hoewel de kritiek van werknemers op zichzelf misschien terecht is, is veranderen niet zo simpel als het lijkt, zegt Willemien Troelstra. De adviseur van Stichting Stimular, die organisaties helpt te verduurzamen, merkt dat werkgevers tegen praktische problemen aanlopen.

Dan is er bijvoorbeeld wel de mogelijkheid om koffiebekertjes gescheiden weg te gooien, maar maakt het personeel een puinhoop van de prullenbakken en belanden de bekers alsnog bij het restafval. Of klagen werknemers over kou waardoor de verwarming omhoog gaat, terwijl zij een dun truitje dragen of beter eerst een openstaande raam dicht kunnen doen.

“Mensen hebben vaak geen goed beeld van hun eigen gedrag”, zegt Troelstra. “Sommige kantoren werken met bewegingssensoren die registreren dat een kamer leeg is, waardoor het licht vervolgens automatisch uit gaat. Niet ideaal, want daar zitten soms heel wat minuten tussen. Werknemers gaan klagen: waarom blijven de lampen branden? Maar zo’n sensor is nog altijd beter dan wanneer die werknemers na een vergadering zelf vergeten om het licht uit te doen, zoals vaak gebeurt.”

Gedrag sturen

Er zijn ook voorbeelden van werkgevers die al intensief inzetten op een duurzame werkvloer, door bijvoorbeeld het gedrag van personeel te sturen, zoals recent het Amsterdamse ziekenhuis OLVG. Het OLVG gebruikt bijvoorbeeld ook geen wegwerpdekens meer.

Daarnaast minimaliseren bedrijven vaker het vleesaanbod in de kantines, merkt Troelstra. “Natuurlijk kunnen werkgevers nog meer doen aan verduurzaming. Maar als je werknemers ernaar vraagt, hebben ze altijd het gevoel dat het beter kan.”

Nu belangrijker dan ooit: steun kwaliteitsjournalistiek.

Neem een abonnement op De Morgen


Op alle artikelen, foto's en video's op demorgen.be rust auteursrecht. Deeplinken kan, maar dan zonder dat onze content in een nieuw frame op uw website verschijnt. Graag enkel de titel van onze website en de titel van het artikel vermelden in de link. Indien u teksten, foto's of video's op een andere manier wenst over te nemen, mail dan naar info@demorgen.be.
DPG Media nv – Mediaplein 1, 2018 Antwerpen – RPR Antwerpen nr. 0432.306.234