Vrijdag 04/12/2020

ZelfhulpboekenTimemanagement

Waarom u beter geen tijd verspilt aan boeken over efficiënter werken

Beeld Levi Jacobs

Zou u ook een stuk productiever willen zijn? Of minstens belangrijke taken minder uitstellen? Zeker nu we en masse thuiswerken. Timemanagement- en andere zelfhulpboeken laten uitschijnen dat het met enkele tips & tricks kan.

Stiekem hoop ik dat u deze pagina hebt opengeklikt nadat mijn collega’s besloten om een pushmelding uit te sturen naar alle gebruikers van de De Morgen-app. Ze zullen het bericht waarschijnlijk voorzien van een aantrekkelijk label zoals ‘keuze van de redactie’. Daaronder prijkt hopelijk een titel in de volgende trend: ‘U bent nu toch al afgeleid van wat u wilde doen, hier leest u hoe u dat niet meer overkomt’.  

Als uw concentratievermogen net zo broos is als het mijne, zult u bij de minste schermopflakkering van uw slimme telefoon alles laten vallen. De e-mail die u aan het tikken was. De elektriciteitsrekening die u aan het betalen was. Ja, zelfs de presentatie die eigenlijk gisteren al af moest zijn, zal wijken voor dit stuk. Waarvoor dank, trouwens.

Nu mag u wat boos zijn op De Morgen voor dat nodeloos storen. Maar als u eerlijk bent, is dat niet terecht. Eigenlijk was u die e-mail, elektriciteitsrekening of presentatie al lang uit het oog verloren. 

Als ik een wilde gok mag wagen, dan was u zich in een WhatsApp-groep aan het ergeren aan uw tante die aan het razen was over de kerstdis die dit jaar via Zoom zal moeten doorgaan. Misschien was u voor de zekerheid aan het controleren of Anderlecht opnieuw een voorsprong uit handen had gegeven. U had nochtans live op tv gekeken. En als het dat niet is, dan was u door de eindeloze drek op Instagram aan het scrollen. Of u lag in bed te jammeren onder de lakens omdat u weer niet aan het doen bent wat u hoort te doen.

Het is geen verwijt. Integendeel. Het is een bekentenis. Hier schrijft een uitsteller. Pas wanneer de deadline nadert, wanneer een maagdelijk witte pagina in uw lievelingskrant dreigt, vangt het brein de nodige focus. De juiste insteek, de ideale bronnen, de structuur van de tekst. Opeens activeert een deel van de hersenen zich dat zich tot voor kort nog in Twitter- of Netflix-modus bevond.

Als het een troost mag zijn: we zijn niet alleen. Na een bekentenis op Instagram, het medium waar geen taboes meer heersen, dat ik probeer prioriteiten te stellen, productief te werken en uitstelgedrag te bestrijden met behulp van timemanagement- en andere boeken, kan ik alleen maar op bijval rekenen. “Hahaha herkenbaar!”, “Can I get a hell yeah!”, “Gelijkaardige strijd”.

Kutboeken

Na het collectief zelfbeklag komen de tips. Meestal – het zal u niet verbazen – in boekvorm. Denk aan een van de oerklassiekers in het genre: Getting Things Done: The Art of Stress-Free Productivity uit 2001 van de Amerikaanse consultant David Allen. In 2007 riep Time Magazine het boek uit tot hét zelfhulpboek van zijn tijd. Het is nog steeds in meer dan dertig talen beschikbaar. Ook Deep Work uit 2016 van computerwetenschapper Cal Newport duikt regelmatig op. Zijn blog Study Hacks trekt jaarlijks meer dan 3 miljoen bezoekers.

In de Lage Landen zijn productiviteitsboeken eveneens geliefd goed. De Nederlander Rick Pastoor bracht in 2019 Grip uit, een boek dat je slimmer moet doen werken. Het naslagwerk staat al bij minstens 40.000 mensen in de kast en wordt binnenkort vertaald naar het Engels. In België zijn Mentaal kapitaal van neuropsychologe Elke Geeraerts en Ontketen je brein van neuropsychiater Theo Compernolle dan weer aan hun twaalfde druk toe.

De ene noemt het kutboeken, de ander vindt er houvast om effectief enige structuur in zijn of haar leven te vinden. Ondergetekende bevindt zich in het eerste kamp. De stapel boeken op het schap vol tips voor timemanagement en zelfoptimalisatie doen nochtans het tegendeel vermoeden. Iedere keer er een nieuwsbrief, een YouTube-video of een boek verschijnt dat me deze keer wel zou kunnen helpen om productiever te zijn, schrijf ik me in, kijk ik of koop ik het. Stel u maar eens voor dat daar dé methode te vinden is die ervoor zorgt dat ik als een geprogrammeerde robot mijn taken afwerk.

De tijd die ik aan boeken kopen en bijbehorende schriftje, apps en to-dolijsten kopen spendeer, spendeer ik niet aan wat van me verwacht wordt.

Veilige investering

Ook in Stefaan Bontes (31) boekenkast prijken titels als Deep Work van Cal Newport, Start with Why van Simon Sinek of Company of One van Paul Jarvis. Boeken die vertellen hoe je met meer focus werkt, die uitleggen waarom iconen als Martin Luther King Jr., Steve Jobs en de gebroeders Wright succesvol werden en die vertellen hoe je van thuis uit een stabiele zaak uit te bouwen zonder dat je meedoet aan de ratrace van om ter productiefst zijn. 

“Toen ik afstudeerde als criminoloog aan de UGent besefte ik dat ik eigenlijk nog niks kon. Vooral op persoonlijk vlak had ik nog veel te leren.” Bonte kocht boeken die hem konden helpen om die zelfontwikkeling te versnellen. Maar net als bij uw dienaar belandden die boeken uiteindelijk in een boekenkast. Twintig euro betalen voor een boek dat vertelt dat je het best alle beslommeringen in je hoofd in een schriftje schrijft – wat best nuttig is – kan helpen. Maar als het dient om één avond op café mee uit te pakken, is het een relatief dure investering. “En dat zou jammer zijn. Wie weet brengt het boek je meer mentale rust of wie weet zelfs honderdduizend euro op.”

Om de kennis in zijn boekenkast niet te laten vergelen door de zon, richtte Bonte met enkele vrienden een boekenclub op. De Entrepreneurial Business Book Club, afgekort EBBC. “Er zijn heel wat mensen die net als wij ervaren dat een boek kopen en lezen niet meteen effect heeft op hoe je zelf functioneert. Bij EBBC proberen we aan de hand van actieve sessies de tips & tricks in die boeken om te zetten in de praktijk.” 

Dat doet Bonte zelf ook. Hij gebruikt de ervaringen waarover hij leest in zijn eigen bedrijf Rubicon. “Wij coachen ondernemers in zelfvertrouwen, toekomstvisie of focus. We brengen ondernemers samen en creëren een plek waar ze elkaar in alle eerlijkheid feedback kunnen geven. Uit onze ervaring blijkt dat mensen meestal hun eigen, persoonlijke obstakel zijn.”

Op 29 oktober is iedereen bijvoorbeeld welkom op een bijeenkomst in Leuven. Die staat helemaal in het teken van Zero to One, een boek van de Silicon Valley-ondernemer Peter Thiel. Daarin vertelt Thiel dat het geen zin heeft om een tweede Facebook na te bouwen, maar dat we wel iets kunnen leren van het vermogen om iets totaal nieuws uit te vinden. Niet verder te bouwen op wat bestaat, is de boodschap. Maar iets totaal nieuw uitvinden. Wie wil dat nu niet?

Yasmin Dewilde van We Are Lions 'houdt niet echt van al die zelfhulpboeken'.Beeld WE ARE LIONS

De formule van Bonte slaat trouwens wereldwijd aan. EBBC heeft afdelingen in Amsterdam, Parijs, Sydney en Singapore. “Wij zijn zelf nooit naar Singapore geweest. Daar is organisch een community gegroeid.” De ondernemingszin van Bonte is aanstekelijk. Maar een sessie bij EBBC heeft ondergetekende nog niet bijgewoond. Het mooie aan EBBC is dat je zelfs naar een boekbespreking mag komen zonder het boek effectief gelezen te hebben. “Al verwachten de organisatoren wel dat je op voorhand verdiept hebt in het thema”, benadrukt Bonte.

Ik heb nog wel een paar van die boeken liggen, die ik niet las.

Slappe koffie

Waarom ben ik hoopvol en cynisch tegelijkertijd als het op tips aankomt die beloven om van mij een beter mens te maken? Ik pieker me te pletter, stel mensen teleur en moet zelfs leugentjes om bestwil bedenken omdat ik af en toe liever nog uren door Instagram scroll of het nodig vind om mijn keukenkasten te herschikken.

Misschien heeft het te maken met een timemanagementcursus die ik enkele jaren geleden volgde. U kent het wel. In plaats van naar het kantoor af te zakken, word je verwacht bij een bed & breakfast in een afgelegen dorp in Vlaanderen. Na een kennismakingsontbijt met koffie die nog slapper is dan de broodjes, verkondigt de coach hoe een lege inbox voor meer overzicht en meer mentale ruimte zorgt. Iets wat ik uiteraard al eens gelezen had in Getting Things Done van David Allen. De coach in kwestie schreef zelfs in zijn agenda wanneer zijn vrouw naar de kapper ging. Zo kon hij niet vergeten te zeggen hoe mooi ze eruitzag.

Yasmin Dewilde lacht wanneer we haar over die ervaring vertellen. Zij coacht ondernemers die onder andere moeite hebben met focus, productiviteit of uitstelgedrag. Volgens Dewilde van We Are Lions ligt de verklaring in het feit dat ik mezelf niet zie als een productief, of ambitieus persoon. “Ik hou om die reden niet echt van al die zelfhulpboeken.” Ze maakt de vergelijking met diëten. “Wie begint met een dieet met het zelfbeeld dat hij of zij dik is en dat hij of zij uit een dikke familie komt en dat jij waarschijnlijk daarom dik bent, gaat er niet komen.” Mensen die zichzelf niet kunnen visualiseren met een gezond lichaam, zullen dat nooit structureel veranderen.

“Je moet jezelf aanpakken in de kern”, zegt Dewilde. “Mensen zijn meestal hun eigen grootste tegenstander. Je moet bereid zijn om te transformeren. Het is een soort therapie.” Dewilde doet dat vooral aan de hand van sessies via de telefoon. Ze wil naar eigen zeggen mensen helpen om tot hun volle potentieel te laten uitgroeien. 

Ik moet niet per se mijn persoonlijk potentieel benutten. Zonder zorgen deadlines halen, is al heel wat.

Positieve stress

Tijd om het aan een auteur van zo’n productiviteitsboek te vragen. Neuropsychiater Theo Compernolle schreef het boek Ontketen je brein, dat voor alle duidelijkheid (nog) niet in mijn boekenkast te vinden is. Hij kan zijn lach nauwelijks bedwingen wanneer ik hem beschrijf dat ik in het boek Grip van Rick Pastoor nog niet verder geraakt ben dan het hoofdstuk ‘Grip op de week’ en dat zelfs dat faliekant mislukt. Wanneer ik vertel dat ook Digital Minimalism van Cal Newport en Eat That Frog van Brian Tracy tot mijn niet uitgelezen oeuvre behoren, ziet hij de ernst van de zaak in.

Neuropsychiater Theo Compernolle: 'De oneindige stroom aan interessante, maar irrelevante informatie op onze smartphone is de allerbelangrijkste reden is waarom we niet toekomen aan belangrijke taken.'Beeld rv

Hij legt aan de telefoon uit hoe uitstelgedrag, op het laatste nippertje presteren en de lamlendige fases die daaraan voorafgaan niet abnormaal zijn. “Wat we soms uit het oog verliezen, is het positieve aspect van stress. Er is niks belangrijks in het leven dat we bereiken zonder stress. Van het voorbereiden van een presentatie, over slagen van een examen, tot het verbouwen van een huis.” Meer zelfs, het is die stress die voor verrassende creativiteit kan zorgen. “Zeker extraverte figuren hebben stress nodig om goed te functioneren”, zegt Compernolle.

Dat gezegd zijnde benadrukt de neuropsychiater dat we het ons brein niet gemakkelijk maken tegenwoordig. “De oneindige stroom aan interessante, maar irrelevante informatie op onze smartphone is de allerbelangrijkste reden is waarom we niet toekomen aan belangrijke taken.”

En dat zorgt voor stress. Negatieve stress. Die kan ontstaan omdat we niet erg gemotiveerd zijn voor een bepaalde taak. Of omdat we twijfelen aan onszelf. “Heel wat mensen durven niet aan een taak te beginnen omdat ze op voorhand denken dat ze die niet naar behoren zullen volbrengen”, zegt Compernolle.

Maar of boeken dat soort persoonlijke problemen en angsten kan verhelpen, is maar de vraag.

De neuropsychiater heeft zelf een dubbel gevoel bij de rol van naslagwerken die methodes en tips aanreiken om productiever te worden. “In de eerste versie van mijn boek legde ik enkel uit hoe het brein werkt. Ik ging ervan uit dat wanneer ik alle wetenschappelijke inzichten in mensentaal deelde, lezers zelf strategieën zouden ontwikkelen om mee om te gaan.” Dat was buiten de eerste lezers van zijn boek gerekend. Die vroegen Compernolle om een derde hoofdstuk te maken waarin hij praktische, toepasbare tips gaf om met meer focus en overzicht te werken. “Maar die kun je eigenlijk alleen goed toepassen als je een beetje inzicht hebt in hoe je brein werkt.”

Meer over

Nu belangrijker dan ooit: steun kwaliteitsjournalistiek.

Neem een abonnement op De Morgen


Op alle artikelen, foto's en video's op demorgen.be rust auteursrecht. Deeplinken kan, maar dan zonder dat onze content in een nieuw frame op uw website verschijnt. Graag enkel de titel van onze website en de titel van het artikel vermelden in de link. Indien u teksten, foto's of video's op een andere manier wenst over te nemen, mail dan naar info@demorgen.be.
DPG Media nv – Mediaplein 1, 2018 Antwerpen – RPR Antwerpen nr. 0432.306.234