Zondag 27/11/2022

AchtergrondGen Z en 'quiet quitting'

Voor een generatie jonge werknemers enkel het strikt noodzakelijke doen al meer dan genoeg: ‘Ik ben al zes maanden aan het quiet quitten’

null Beeld Sven Franzen
Beeld Sven Franzen

Vijf uur, laptopje toe? Op kantoor enkel het strikt noodzakelijke doen is al meer dan genoeg, zegt een generatie jonge werknemers op TikTok. ‘Je moet het al erg laten hangen, wil je ontslagen worden.’

Michiel Martin

“Niet regelrecht je baan opzeggen, maar wel het idee dat je tot het uiterste moet gaan.” Zo beschrijft TikTokker Zaid Khan het fenomeen ‘quiet quitting’, in een video die eind juli viraal ging en intussen 3,3 miljoen keer bekeken werd. De duizenden commentaren spreken boekdelen, van ‘ik doe net genoeg om niet te worden ontslagen’ tot ‘ik streef ernaar om middelmatig te zijn’. Bij een jong doelpubliek werd een gevoelige snaar geraakt.

Het kan iedereen wel eens overkomen. Op een mindere dag, of gewoon omdat er nu eenmaal belangrijkere zaken zijn dan werk, voer je louter de taken uit die opgelijst zijn. Net goed genoeg om de kwaliteitsnorm van de baas te halen, en vervolgens kan iedereen opflikkeren met dat ‘extra telefoontje’ of die werkmail na de uren.

De teneur op TikTok gaat echter nog een stuk verder: níét het verschil maken, of ‘gewoon je job doen’, geldt er als een structureel streven van Gen Z, de generatie die nu de arbeidsmarkt oprolt. De ambitie is om geen ambitie te hebben, zeg maar.

Betrokkenheid

“Jongeren treden op de arbeidsmarkt toe tijdens een unieke periode”, zegt arbeidsmarktexpert Jan Denys (Randstad). De werkloosheid is historisch laag en er zijn vacatures te over. Dat leidt tot een situatie met heel wat macht bij werknemers, zo blijkt ook uit recente cijfers van Securex: het aantal ontslagen in ons land stevent (alweer) af op een laagterecord. “Als werknemer moet je het al erg laten hangen voordat je ontslagen wordt”, zegt Denys. “Al geldt dat natuurlijk niet enkel voor jongeren.”

Bij Gen Z is er wel een ‘merkbare verschuiving’, zo stelt een globaal trendrapport van Randstad. Dat heeft veel te maken met opleidingsniveau: meer dan de helft heeft een hoger diploma. De verwachting om snel op te klimmen botst dan weleens op de bestaande structuren, en dus op frustratie.

Alleen: bij ons is er totaal geen sprake van een ‘Great Resignation’, zoals de trend van ontslagnemende werknemers gedoopt is in de VS. Eerder is het een vastgeroest verhaal. Andere oorden worden niet opgezocht, en de vraag is dan: wordt er daardoor niet iets ingeleverd? Betrokkenheid bijvoorbeeld.

Sowieso lijken we in België op dat vlak al niet goed te scoren. In het meest recente ‘State of the Global Workplace’-rapport van onderzoeksbureau Gallup stelt slechts 11 procent van de Belgen dat ze ‘erg betrokken of enthousiast’ zijn over hun werk(plaats). Daarmee prijkt België op een dertigste plek (op 38 landen) in Europa.

Meer doen dan het strikt noodzakelijke, en als het ware burgerschap opnemen binnen een bedrijf, is nochtans best cruciaal. “Organisaties danken hun bestaansrecht net aan die emotionele component”, zegt professor Ans De Vos (Antwerp Management School), gespecialiseerd in duurzame loopbanen. Wie enkel bezig is met vakjes afvinken, denkt wellicht niet aan het bredere plaatje. Innovatie, productiviteit en betrokkenheid zijn communicerende vaten.

Uiteindelijk kom je dan toch weer bij die verrekte pandemie terecht. Het thuiswerk heeft een gemis geïnstalleerd, noem het een verbindingsleegte, iets waar ook leidinggevenden mee worstelen. “Onze cultuur van leiderschap is dan ook helemaal gebaseerd op fysiek samenzijn”, zegt De Vos. Zeker in het begin van een loopbaan blijken die eerste maanden altijd weer cruciaal om een band te scheppen. “Maar in een relatie moet het van twee kanten komen.”

Na afloop van de lockdowns, een crisismoment waarop veel mensen een tandje bijstaken, bleek bij veel werknemers een gevoel van waardering te ontbreken. Dat het uiteindelijk weinig uitmaakt of je nu wel of niet excelleert, komt ook naar voren in de TikTok-commentaren: “Ik ben al zes maanden aan het quiet quitten, en raad eens? Alles is hetzelfde behalve de stress”, klinkt het.

Bruisen van energie

Het blijft moeilijk om te verifiëren of quiet quitting echt een beweging is, of enkel een trendwoord. Jan Denys is sceptisch als het over generatieverschillen gaat. “De gelijkenissen zijn vaak veel groter”, zegt hij.

Uit recent onderzoek van expert arbeidsmotivatie Anja Van den Broeck (KU Leuven), in samenwerking met Tempo Team, blijkt alleszins niet dat Belgische jongeren zichzelf als minder geëngageerd bestempelen. Wel zegt slechts 7 procent van de jongeren dat ze ‘elke dag bruisen van energie op het werk’, de helft ten opzichte van de 50-plussers.

Het TikTok-fenomeen lijkt alvast op een minder extreme vorm van de ‘lying flat’-beweging. Vorig jaar leken jonge Chinezen zich te wentelen in werkloosheid, wegens overwerkt en de burn-out nabij. In se zet ook quiet quitting zich af tegen de dagelijkse ratrace, en proberen werknemers op die manier die oh zo moeilijke balans tussen werk en privé te bewaren.

Dat het in beide gevallen vaak om hoogopgeleide kenniswerkers gaat, is geen toeval. Ook De Vos ziet het bij heel wat afstuderende jongeren: ze gaan bij grote bedrijven aan de slag, werken zich te pletter, maar als ze een weekje afwezig zijn merken ze dat niemand daaronder lijdt. “Dat werkt toch een beetje vervreemding in de hand. Binnen die grote structuren zien ze het resultaat van hun werk niet of voelen ze de dankbaarheid niet van een klant.”

Werkgevers zijn er dus maar best waakzaam over dat quiet quitten geen dingetje wordt. “Minder betrokken werknemers hebben namelijk de neiging om cynisch te worden”, zegt Denys. “Op lange termijn kan dat de sfeer van een hele equipe aantasten.”

Nu belangrijker dan ooit: steun kwaliteitsjournalistiek.

Neem een abonnement op De Morgen


Op alle artikelen, foto's en video's op demorgen.be rust auteursrecht. Deeplinken kan, maar dan zonder dat onze content in een nieuw frame op uw website verschijnt. Graag enkel de titel van onze website en de titel van het artikel vermelden in de link. Indien u teksten, foto's of video's op een andere manier wenst over te nemen, mail dan naar info@demorgen.be.
DPG Media nv – Mediaplein 1, 2018 Antwerpen – RPR Antwerpen nr. 0432.306.234