Dinsdag 31/01/2023

Voor u uitgelegdGezondheid

Van zalm eten tot ontstekingsremmers: dit helpt bij rugklachten

null Beeld Getty Images/iStockphoto
Beeld Getty Images/iStockphoto

Niemand zit te wachten om gebukt te gaan onder rugpijn. Wat zijn de meestvoorkomende klachten? En hoe kom je ervan af, of nog beter: hoe voorkom je deze vier aandoeningen?

Dirk Krijgsman

Rugpijn is er in vele soorten en smaken. Van spit en ischias tot een hernia en artrose. Met specifieke vormen van pijn, zoals uitstraling naar de benen, en met typische momenten dat het pijn doet, zoals bij hoesten en niezen. De huisarts is meestal het eerste aanspreekpunt.

1. Spit: blijf bewegen

Rugpijn is een van de meestvoorkomende aanleidingen om de huisarts te bezoeken, weet huisarts Job Nievaart uit eigen ervaring. “Acute spit (ook wel lumbago genoemd, red.) is de onschuldigste vorm, maar afgaand op de pijn zou je dat niet zeggen. Mensen staan bijvoorbeeld op van hun bureaustoel en dan schiet het er opeens in. Het resultaat kan variëren van een irritant pijnlijk gevoel in de onderrug tot volledig dubbelgeklapt liggen en niet meer kunnen opstaan. Bij spit zijn de spieren van de onderrug verstuikt. Net zoals je je enkel kunt verstuiken, kan dat ook met rugspieren gebeuren. Pijnstilling en ontspanning is dan het beste advies. Door te ontspannen komen ook de rugspieren weer los.”

Van de rugklachten is 80 procent van de ‘verstuikende’ aard, weet kinesist Bert Mutsaers. “Dat het er net boven je billen inschiet bij de beruchte ‘verkeerde beweging’. Die klachten zijn vervelend, maar gaan doorgaans binnen drie tot zes weken weer over. Het is belangrijk als je spit hebt om zo normaal mogelijk te blijven bewegen, ook al heb je daar pijn bij. Dus probeer zo goed mogelijk de dagelijkse dingen te blijven doen.”

Toch zijn er ook situaties waarbij er een verhoogd risico bestaat dat je herstel langer dan zes weken duurt. Mutsaers: “Als je bijvoorbeeld standaard al weinig beweegt, dan is de drempel hoger om meer te bewegen. Stress of eenzijdig lichamelijk werk zijn andere factoren die je herstel in de weg kunnen staan.”

Een andere vaak onderbelichte factor die herstel kan belemmeren, zijn ‘incorrecte aannames’, waarschuwt hij. “Zo denken veel mensen bij pijn aan schade in het lichaam. En schade betekent voor hun vaak: niet meer bewegen. En vervolgens doen ze helemaal niets meer. Uit ervaring blijkt dat beweging, ook bij schade aan het lichaam, in de meeste gevallen juist herstel bevordert. Twijfel je erover of het goed voor je is? Raadpleeg dan je huisarts of kinesist.”

2. Ischias: de verzamelnaam voor zenuwpijn

Serieuzer wordt het als je rugpijn uitstraalt naar een been, zowel in de vorm van stekende als zeurende pijn. Ischias is de verzamelnaam voor zenuwpijn aan de langste zenuw van het lichaam, de nervus ischiadicus. Die ‘heupzenuw’ loopt vanuit de lage rug naar de voet via de achterkant van het bovenbeen.

null Beeld Getty Images
Beeld Getty Images

De pijn kan ontstaan door een ontstekingsreactie. Zo’n ontstekingsreactie is te vergelijken met bijvoorbeeld een tennisarm, legt Nievaart uit. “Door overbelasting ontstaat bij een tennisarm een ontstekingsreactie van de pees. Bij de rug gebeurt ongeveer hetzelfde. Het is belangrijk om ontstekingsremmende pijnstillers te gebruiken zodat je voorkomt dat de ontsteking schade aan de gewrichten toebrengt. Je kunt diclofenac of ibuprofen halen. Mijn advies is om dat altijd in overleg met een huisarts te doen, want er zijn nogal wat nare bijwerkingen als je die medicijnen te lang gebruikt.”

De pijn kan ook ontstaan door druk op de zenuw. Dat kan komen door bijvoorbeeld langdurige stress, een slechte lichamelijke conditie en/of een te grote belasting van de rug. Maar het kan ook komen door een normaal verouderingsproces van de tussenwervelschijven. De bekendste oorzaak van druk op de zenuw is de hernia.

3. Hernia: kan leiden tot uitstralingspijn

Een hernia is een scheur van een tussenwervelschijf waardoor de zachte kern naar buiten komt en tegen een zenuwwortel drukt. Dat kan leiden tot uitstralingspijn naar de benen, en die verschilt in heftigheid. Soms spreidt de pijn zich uit tot onder de knie of de pijn verergert bij hoesten of niezen. Ook kan op de plek waar de zenuw loopt gevoelsverlies optreden of spieren en reflexen kunnen uitvallen.

Hoewel mensen vaak bang zijn voor een hernia, heeft maar 5 procent van de mensen met uitstralingspijn ook daadwerkelijk een hernia, zegt Nievaart. “Een goede test is om liggend op je rug je pijnlijke been gestrekt op te tillen. Als de pijn dan erger wordt, is dat een indicator van een hernia. Als een MRI-scan dat bevestigt dan begint het herstel met pijnstilling en kinesitherapie.”

Het volledige herstel van een hernia kan wel acht maanden duren. Gelukkig gaat ongeveer 70 tot 80 procent van de gevallen vanzelf over, zegt kinesist Bert Mutsaers. Ook hier is het advies om te blijven bewegen. “Kinesisten adviseren je in welke mate de beweging kan worden opgebouwd, hoe je het beste spierspanning in je onderrug kunt vermijden en hoe de beklemde zenuw voldoende mobiel blijft. Als het krachtverlies groot is of als er niet snel verbetering merkbaar wordt, dan is een operatie een optie.”

4. Artrose: pijn en stijfheid

Het onomkeerbare proces van gewrichtsslijtage heet artrose. Het kraakbeen tussen twee botten, dat zorgt voor een soepele beweging van het gewricht, is dan dunner geworden.

Artrose in de onderrug zorgt voor pijn en stijfheid, zegt huisarts Nievaart. “Bij beginnende artrose voel je pijn bij beweging. In een latere fase kan ook pijn in rust ontstaan. Als je ouder wordt, is slijtage een natuurlijk proces. Vooral bij mensen met zware beroepen, zoals stukadoors en stratenmakers, is de slijtage het gevolg van overbelasting van de rug. Artrose kan ook optreden zonder dat de oorzaak duidelijk is.”

Een effectieve behandeling is er nog niet. Het enige wat je kunt doen, is pijnbestrijding, en verergering voorkomen. Een eetpatroon met voldoende calcium uit bijvoorbeeld groenten, noten en peulvruchten helpt om je botten sterk te houden. Omega 3-vetzuren, zoals die in onder meer zalm zijn te vinden, remmen ontstekingen in het lichaam. Hoe minder ontstekingsreacties, hoe minder slijtage ze veroorzaken.

Ook hier zorgt normale belasting en beweging van de gewrichten voor het sterk houden van de botten en kraakbeen. Beweging is dus het sleutelwoord, ook bij preventie, zegt Bert Mutsaers.

“Mensen denken bij voldoende beweging meteen aan sporten. Dat mag, maar dat hoeft helemaal niet. Gewoon wandelen, fietsen of klusjes doen in en om het huis, zoals tuinieren, is al genoeg. Dat is ook gunstig voor je gewicht. Werk je veel achter de computer? Regel een zit-stabureau, zodat je ook periodes kunt staan.’’

Nu belangrijker dan ooit: steun kwaliteitsjournalistiek.

Neem een abonnement op De Morgen


Op alle artikelen, foto's en video's op demorgen.be rust auteursrecht. Deeplinken kan, maar dan zonder dat onze content in een nieuw frame op uw website verschijnt. Graag enkel de titel van onze website en de titel van het artikel vermelden in de link. Indien u teksten, foto's of video's op een andere manier wenst over te nemen, mail dan naar info@demorgen.be.
DPG Media nv – Mediaplein 1, 2018 Antwerpen – RPR Antwerpen nr. 0432.306.234