Zaterdag 24/09/2022

OverzichtInsecten

Terrasje? Daar zijn de insecten. Wat werkt het best tegen muggen, wespen en andere beestjes?

null Beeld Getty Images
Beeld Getty Images

De zomer, dat betekent zon, terrasjes en buiten eten. Helaas worden we daarbij vaak geplaagd door alles wat kriebelt, jeukt, steekt en bijt. Daarom een overzicht over hoe insecten het hoofd te bieden, en om te gaan met de verschillende steken en beten.

Redactie

Beginnen bij het begin: de mug

Wat werkt er wel of niet tegen muggen? Op het internet doen allerhande tips en tricks de ronde tegen deze ergerlijk zoemende beestjes, de ene al plausibeler dan de andere. Lavendel op het hoofdkussen, slapen naast een ventilator, want “muggen kunnen niet tegen de wind in vliegen”, het passeert allemaal de revue in de onophoudelijke strijd tegen muggen. Maar wat werkt dan wel? We scheppen graag duidelijkheid in deze brandende kwestie met een handig overzicht, waarop ook medisch entomoloog en muggenexpert Bart Knols zijn visie geeft.

Waarom word ik wel gestoken?

Een welbekend scenario: je wordt beiden wakker, de ene bezaaid met grote rode bulten, terwijl de andere nauwelijks een rimpeltje heeft. Vaak wordt er verwezen naar ‘zoet bloed’, maar dat is niet meer dan een mythe, zegt muggenexpert Marieta Braks.

Het antwoord voor deze kwestie ligt misschien wel bij bier. Meerdere studies halen aan dat muggen een bepaalde voorliefde hebben voor het gerstenat. Maar ook zweet en de koolstofdioxide-uitstoot kunnen meespelen wanneer een mug op zoek is naar een prooi.

null Beeld Getty Images
Beeld Getty Images

Krabben maar, of toch beter niet?

Waren alle vorige tips vergeefse moeite en ben je toch gestoken, dan is er helaas bitter weinig dat je nog kan doen. Er zijn veel placebo’s te vinden op de markt, zoals een warmtepen van Bite Away: “Met zo’n stick breng je kort meer dan 50 graden geconcentreerde warmte aan op de bult”, steekt muggenexpert Bart Knols van wal, “waarmee je de eiwitten van de mug en dus ook alle onaangename gevolgen van zijn injectie zou verwijderen. Maar het probleem is dat de speekseleiwitten van muggen doorheen het lichaam circuleren, niet enkel op de plek van de beet.” Toch zijn er middeltjes die wel werken, vooral op basis van menthol. “Het allerbeste wat je kan doen, is van de wonde afblijven.” En op je tanden bijten.

Wat leeft er allemaal in je huis?

Niet enkel van muggen begint het te jeuken. In de Vlaamse huizen wemelt het van de beestjes, die vaker wel dan niet voor irritatie kunnen zorgen. Van huisstofmijten tot kakkerlakken: Johan Warnants, expert ongediertebestrijding, vertelt welke soorten het meest voorkomen, en wat je er tegen kan beginnen. Begint het al te kriebelen?

De huisstofmijt. Beeld Getty Images/Science Photo Libra
De huisstofmijt.Beeld Getty Images/Science Photo Libra

De complete wespengids

Er hangt nog een waas van onwetendheid rond de wesp. Zijn ze echt zo agressief? Hoe gevaarlijk zijn hun steken? Volgens toxicoloog Jan Tytgat zijn we zelf vaak de reden van al dat driftig wespengedrag: “Ik heb nog nooit gehoord van een wesp die zo agressief was dat ze zonder reden begon te steken.” In se kan deze gids ook teruggebracht worden tot één simpel advies: blijf kalm.

Maar omdat dat nu eenmaal soms niet lukt, geven we ook graag mee wat te doen na een steek, en waarvoor u moet opletten. Zeker een zware allergische reactie kan heel snel gevaarlijk worden. Als de steek enkel plaatselijk voor irritatie zorgt, zit er in de meeste gevallen helaas niets anders op dan het uitzweten.

De meeste wespenvallen werken averechts

Idealiter zou een wesp natuurlijk nooit in de buurt komen van uw ribbetjes op de barbecue. Hoe weer je dan die dreigende beestjes uit uw tuin? Op het internet zijn tal van wespenvallen te vinden, de ene al wat inventiever dan de andere. Maar echte preventie kan veel doeltreffender en een stuk minder omslachtig dan bijvoorbeeld limonade in een half omgekeerde petfles. Die laatste zogenaamde oplossing kan zelfs averechts uitpakken, door meer wespen aan te trekken dan er initieel in de buurt waren. Dringend tijd dus voor een cursus wespenpreventie. En moeten we überhaupt helemaal af van wespen? “Zonder hen zou je lek geprikt worden door de muggen”, pleit entomoloog Jan Smit.

null Beeld Getty Images
Beeld Getty Images

SOS jeuk!

Er bestaat weinig dat kan tippen aan het bevredigende gevoel van eens goed te krabben aan die verse beet. Groot gelijk heb je, het is zelfs evolutionair gezien een gezonde reflex. Maar op rationeel vlak kan je vel openschrapen geen goed plan zijn. Wat helpt dan wel tegen jeuk en dat kriebelende gevoel dat elke zomer komt opzetten? We lijsten vijf wetenschappelijk verantwoorde tips op, zodat je niet heel de zomer lang vol kleine korstjes rond moet lopen.

Tekenbeten: Beter voorkomen dan genezen

Nu de lente in het land is, zijn ook de hoogdagen voor de teek op komst. De kleine duiveltjes, vaak niet groter dan een millimeter, nestelen zich graag in hoog gras, en zijn gerenommeerde ziektedragers. Zo is de moeilijk te diagnosticeren ziekte van Lyme vaak een gevolg van een besmette beet. Hoe voorkom je tekenbeten? En moet je ook op je hoede zijn in je eigen tuin?

null Beeld Getty Images
Beeld Getty Images

Nieuwkomer: Aziatische hoornaar

Nieuw in het lijstje is de Aziatische hoornaar. Eén koningin kwam met een zending potjes in Europa terecht, dit jaar verwachten we in België alleen al duizenden nesten. De Aziatische hoornaar is bezig aan een stevige opmars. Dat is in de eerste plaats slecht nieuws voor bijen, maar ook de mens kijkt maar beter uit, weet René De Backer van het Vlaams Bijeninstituut.

Lees verder

‘Als je in de halsstreek wordt gestoken, moet je naar de dokter’: dit moet u weten over de Aziatische hoornaar

Ten oorlog tegen schurft!

Terug van nooit weggeweest: ook schurft is aan een opmars bezig in ons land. Zeker in het studentenleven vallen de laatste maanden meer en meer slachtoffers van de kleine parasiet. Hoewel er een groot taboe heerst rond schurft, ook wel scabiës genoemd, is het helemaal geen aandoening om beschaamd over te zijn. Zo is een besmetting al snel gebeurd, en is het “louter een geval van de pech te hebben gehad iemand tegen het lijf te lopen die drager is van de schurftmijt”, zegt dokter Ula Maniewski-Kelner, infectiologe bij het Instituut voor Tropische Geneeskunde.

De behandeling tegen schurft is daarentegen wel een hele opgave. Zo is een pilletje niet genoeg, maar werkt enkel een zalf die je een aantal uren moet laten intrekken. Ook tegen de symptomen – jeuk en irritatie van de huid – valt weinig te beginnen. Het komt erop aan om een rigide oorlog te voeren tegen deze kleine beestjes, onder andere door je kleren, lakens, handdoeken en dergelijke goed te wassen, en zelfs dan kun je nog enkele weken last hebben.

Komen er meer of minder insecten?

Komen er meer of minder beestjes onze richting uit? Ondanks de dalende biodiversiteit lijkt het erop dat er een heuse volksverhuizing vanuit Zuid-Europa aan de gang is. Zo zijn onder andere al de tijgermug – het exotische broertje van onze traditionele mug – en de dennenprocessierups – wier haartjes de grote boosdoener zijn – al in ons land gesignaleerd. Beide zorgen voor intense en aanhoudende jeuk. Zo kreeg Rock Werchter in 2019 bezoek van de verdelgingsdienst nadat een deel van de weide moest sluiten als gevolg van de processierups.

null Beeld Getty Images/500px
Beeld Getty Images/500px

Maar daar wennen we maar beter aan, want er zijn er nog meer op komst. Het is een proces dat al decennia aan de gang is volgens biologen en entomologen, en dat is voornamelijk onze schuld. Door de klimaatopwarming en de stijgende temperaturen kunnen insecten zoals de tijgermug en de dennenprocessierups hier ook voet aan de grond krijgen, net als in de zuiderse streken waar ze vandaan komen. Krabben maar!

Nu belangrijker dan ooit: steun kwaliteitsjournalistiek.

Neem een abonnement op De Morgen


Op alle artikelen, foto's en video's op demorgen.be rust auteursrecht. Deeplinken kan, maar dan zonder dat onze content in een nieuw frame op uw website verschijnt. Graag enkel de titel van onze website en de titel van het artikel vermelden in de link. Indien u teksten, foto's of video's op een andere manier wenst over te nemen, mail dan naar info@demorgen.be.
DPG Media nv – Mediaplein 1, 2018 Antwerpen – RPR Antwerpen nr. 0432.306.234