Zondag 16/05/2021

ModeDuurzaamheid

Mode zonder geurtje aan: zo timmert u zelf aan een duurzame garderobe

Go as u.r. Beeld RV
Go as u.r.Beeld RV

De impact van mode op het milieu is vernietigend, stelt klimaatconsultant Joop Hazenberg in zijn nieuwe boek Zo redden we de wereld. Gelukkig biedt hij ook tools aan om de ecologische voetafdruk van uw garderobe te temperen.

Eigen lof stinkt, maar ik heb mezelf altijd als een bewuste consument beschouwd. Ik koop niet zoveel kledij en als ik al eens iets aanschaf, durf ik voor duurdere stuks te gaan. Ik dacht dus dat ik goed bezig was als het op duurzaamheid aankomt… maar ik heb me vergist. Mijn favoriete merken opzoeken op Good On You, een app die de duurzaamheid van modelabels in kaart brengt, levert ontluisterende resultaten op. Mijn favoriete designermerk, Maison Margiela, krijgt welgeteld één ster op vijf. Onvoldoende inspanningen wat betreft CO2-uitstoot en werkomstandigheden, en tot overmaat van ramp niet diervriendelijk. Slik. COS, nog zo’n lievelingsmerk, doet het met drie sterren al beter. ‘It’s a start’ is de commentaar van de app als het over milieu en werkomstandigheden gaat. Maar het best scoort, een beetje tot mijn verwondering, mijn favoriete sneakermerk: Adidas krijgt vier ­sterren. Het merk met de drie strepen doet het, op het vlak van milieu, gewoonweg goed.

Ik onthoud dat er nog werk is aan mijn garderobe en dan heb ik het nog niet gehad over de ongemakkelijke waarheden. Zo produceert de mode-industrie elk jaar 20 procent van het wereldwijde afvalwater en is ze ­verantwoordelijk voor zo’n 10 procent van de CO2-emissie – dat is meer dan alle internationale vluchten opgeteld. En elke seconde wordt het equivalent van een vuilniswagen vol kleding ­weggegooid of verbrand. Jawel, elke seconde. Simpelweg tijdens het ­wassen van onze kleding sturen we dan weer elk jaar een half miljoen ton microvezels de oceaan in. En nee, die info haalden we niet uit een pamflet van milieuactivisten, maar uit een ­rapport van het Milieuprogramma van de Verenigde Naties uit 2018. Het stemt tot nadenken: bestaat duurzame mode wel?

Asket: hip en duurzaam voor mannen. Beeld RV
Asket: hip en duurzaam voor mannen.Beeld RV

“Kleren zijn; na voeding en een dak boven ons hoofd, de derde levensbehoefte”, vertelt Joop Hazenberg, die zich bezighoudt met het Europese klimaat- en energiebeleid en onlangs het boek Zo redden we de wereld uitbracht. “Acht miljard mensen moeten gekleed worden en dat kan niet allemaal met vlas of hennep, de duurzame alternatieven. Mode is per definitie niet ­duurzaam en in dat opzicht zeker te vergelijken met pakweg de landbouw of de cementproductie.” Dat mode en ecologie niet bepaald samengaan, heeft uiteraard te maken met de vaak vervuilende productie en de soms lamentabele werkomstandigheden.

Hazenberg: “Mode was vroeger voor de elite, maar door het ­fenomeen van de fast fashion is het volledig gedemocratiseerd. Niemand hoeft nog te sparen voor een kledingstuk.” En dus kopen we ons sinds de opkomst van de budgetketens suf aan goedkope kleding. Daarbij vergeten we weleens dat een T-shirt van 5 euro niet verantwoord kan zijn. “Het is natuurlijk makkelijk om mensen te vertellen dat ze een T-shirt van duurzaam katoen moeten kopen, maar de meesten hebben dat budget gewoon niet. En als de grote ketens enkel nog duurzaam katoen gebruiken, prijzen ze zichzelf uit de markt, dus dat gaan ze niet gauw doen”, aldus Hazenberg.

Anders en beter

En toch is een radicale ommezwaai nodig, want we consumeren hoe langer hoe meer. De verkoop van kledij is sinds 2000 verdubbeld en zal tegen 2030 nog eens met 60 procent stijgen, als gevolg van een wereld die steeds rijker wordt. Hazenberg: “Moeten we al die mensen het recht op leuke kleren ontzeggen? Een moeilijke discussie. Je kan bedrijven ook niet dwingen tot minder collecties, al zou je wel bepaalde standaarden voor katoen verplicht kunnen maken. Maar een vorm van toeslag op goedkope mode kan gewoon niet. Het enige wat mogelijk is, is druk van de consument om duurzamer te gaan produceren. Maar dat is heel moeilijk. In Brussel, waar ik woon, staan nog steeds lange rijen voor de Primark, H&M en Zara. De druk is helaas niet hoog genoeg voor fundamentele veranderingen.”

Als consument hebt u de sleutel voor die broodnodige verandering zelf in handen. Toch voor een stukje. Zo begint u eraan.

WIJZIG JE KOOPGEDRAG

Niemand verwacht dat we ons alleen in hennep of vlas ­hullen, maar minder kleding kopen helpt al veel. En dan hebben we het niet enkel over fast fashion. Tatiana De Wée, coördinator van Fashion Revolution Belgium: “De eerste stap is beseffen dat duurzaamheid en kopen niet altijd samengaan. Véél duurzame kledingstukken kopen per jaar is ook niet verantwoord. Kijk dus eerst wat er in je kledingkast hangt, want vaak wordt een groot deel daarvan niet eens gedragen.” Probeer bij het online­shoppen ook zo weinig mogelijk kledij terug te sturen naar de retailer. Vaak worden die stuks vernietigd, omdat dat goedkoper is dan ze te wassen en te strijken voor de volgende koper.

KOOP, UITERAARD, DUURZAAM

Wanneer je dan toch nieuwe ­kleren koopt, doe je dat maar beter bij labels die van duurzaamheid een punt maken. In België doet een hele rist merken inspanningen. Zo maakt KSTMIZED unieke stukken van stofoverschotten en gerecycleerde kleding. Wearable Stories brengt dan weer ecologisch verantwoorde stuks met stoffen die niet chemisch behandeld zijn. Ook het Luikse Made & More wil sustainability en design met elkaar rijmen. Wie online bestelt, kan de verpakking terugsturen zodat die her­­gebruikt kan worden.

Ecologich verantwoorde jeans van Façon Jacmin. Beeld RV
Ecologich verantwoorde jeans van Façon Jacmin.Beeld RV

De collecties van Wehve worden dan weer in Zuid-Amerika gemaakt volgens de principes van de World Fair Trade Organization, terwijl I Love Mr Mittens in kleine ateliers wordt gemaakt met duurzame materialen. Façon Jacmin brengt dan weer ­ecologisch verantwoorde jeans, Howl heeft mooie silhouetten gemaakt van gerecycleerd katoen en stoffenoverschotten. Ook Borren­berghs heeft een duurzaam kantje en Go as u.r brengt duurzame en sportief ogende stuks.

Merken als Furore Fashion en Âme focussen op slow fashion door zich af te wenden van de traditionele seizoens­kalender en stuks uit te ­brengen die jarenlang in de collectie blijven, zodat je niet om de zoveel maanden de aandrang voelt om je garderobe te vernieuwen. Voor ­mannen zijn Armed Angels en Asket hippe merken met een verantwoord kantje.

En ook accessoires kunnen ­uiteraard klimaatvriendelijk zijn. Zo heeft Captain Cork duurzame stuks uit ecologisch verantwoorde kurk, de Antwerps-Griekse Anna Rosa Moschouti maakt sieraden met ­gerecycleerde en overstockmaterialen en Komrads, ook al een Belgisch merk, brengt sneakers op de markt van ­gerecycleerde en hergebruikte ­materialen.

Op zoek naar leuke en verantwoorde kinderkleding? Merken als Coq en Pâte, Onnolulu en Infantium Victoria doen heel wat inspanningen om verantwoord te produceren. “Er zijn intussen zelfs initiatieven om ­kinderkledij te ontwikkelen die ­meegroeit met het kind omdat je de stuks kan uittrekken”, vertelt Joop Hazenberg. Al blijft dat voorlopig nog toekomstmuziek.

Howl werkt met stoffenoverschotten en gerecycleerd katoen. Beeld RV
Howl werkt met stoffenoverschotten en gerecycleerd katoen.Beeld RV

Maar wat dan met de grotere ketens? “Bedrijven als Zara en H&M zijn de voortrekkers van de fast fashion-beweging met tientallen nieuwe collecties per jaar. Veel van deze snelle mode is spotgoedkoop, in verre streken onder erbarmelijke en milieuonvriendelijke omstandigheden gemaakt en dus verre van duurzaam”, aldus Hazenberg. En toch willen die ketens zich graag een groene ­uitstraling aanmeten. Greenwashing heet dat, een merk groener doen uitschijnen dan het eigenlijk is. Hazenberg: “In de flagshipstore van H&M in Stockholm staat een machine die kleren herwerkt tot een nieuw design. Dat kan zeker een oplossing zijn als het op grote schaal zou gebeuren.” Lees: zolang dat niet het geval is, is het in de eerste plaats goed voor het imago van de Zweedse retailer. En ja, H&M heeft een Conscious-collectie die ecovriendelijk is, maar het blijft een miniem radertje in een geheel dat nog lang niet zo duurzaam is.

De Zweedse gigant is niet het enige merk dat zich wat groener voordoet dan zou mogen. Inditex, de groep achter onder meer Zara, kondigde twee jaar geleden aan dat het tegen 2025 enkel nog zal werken met duurzame, organische en gerecycleerde materialen. Een mooie belofte als je weet dat enkel Zara zo’n 500 (!) nieuwe designs per week uitbrengt. Alleen: de bedrijven die die materialen ­leveren, verbinden zich tot niets. En dus blijven ze een hoop CO2 en andere vervuilende stoffen uitstoten. De maatregel die op het eerste gezicht voor een klimaatneutraal merk zorgt, lijkt bij een tweede lezing toch niet zo milieuvriendelijk.

DRAAG ZORG VOOR JE GARDEROBE

Het helpt een handje als we onze kleren goed onderhouden, zodat ze langer meegaan. Niet te vaak ­wassen dus – enkele uren buiten ­hangen kan al wonderen doen – en kapotte stuks laten repareren of ­aanpassen, zodat we de levensduur ervan verlengen. YouTube bulkt van de tutorials die tonen hoe je je kleding met enkele simpele ingrepen een nieuw leven kan geven. Of draag beschadigde stuks gewoon verder. Zo vindt de Japanse ontwerper Yohji Yamamoto dat je kleine imperfecties als een gaatje of een scheurtje gerust zo kan laten. Het is het bewijs dat je kleren geleefd hebben, aldus de ­designer.

GEEF JE KLEDING EEN TWEEDE KANS

Waarom zou je je kledij geen nieuw leven schenken wanneer je die zelf niet meer nodig hebt? Verkoop online of op een rommelmarkt. Of geef door aan vriend(inn)en, zodat stuks niet in de afvalcontainer ­verdwijnen. Lang niet alle ingezamelde kleding wordt gerecycleerd en als dat toch gebeurt, worden er vaak minder hoogwaardige stuks van gemaakt, aldus Hazenberg. “Het verwerkingsproces tast de katoenvezels aan, waardoor je van een trui nooit nog een andere kan maken, hoogstens een muts of sjaal.” Ook vintage kopen – en zo een kledingstuk een nieuw leven geven – is meer dan verantwoord.

De jongste jaren kan je ook in ­zogeheten modebibliotheken kleren huren of leasen, al blijft het aanbod bij ons eerder beperkt. Het Gentse Closet in the cloud heeft wel een mooi ­aanbod voor dames en bij het Nederlandse Mud Jeans kan je een jeans huren tot die versleten is, waarna die weer gerecycleerd wordt.

CHECK WEBSITES EN APPS

Duurzame mode vind je makkelijk online – als je tenminste weet waar je moet zoeken. Tatiana De Wée van Fashion Revolution Belgium: “Close the loop is een platform voor kledingmerken waarop tips staan om een lineaire productie meer circulair te maken. Fair Trade Gent brengt dan weer een kaart uit met winkels die duurzame mode verkopen.

“Ook Leuven is steeds meer met duurzame mode bezig. De Fashion Checker van de Schone Kleren-­campagne laat toe om merken op te zoeken en te kijken hoe duurzaam ze zijn. En op de website van Cosh, ook een Belgisch initiatief, kan je ingeven wat je waar zoekt en dan krijg je een kaart met verkooppunten.”

Wil je zeker zijn dat er geen reukje hangt aan wat er in je kleerkast komt? Dan kan je een app raadplegen die je kleding onder de loep neemt. Good On You vertelt je aan de hand van een systeem van 0 tot 5 sterren hoe ethisch een merk is. Gestart in 2015 telt de database intussen meer dan tweeduizend namen. H&M krijgt er drie sterren, Zara twee.

En aVoid tot slot is geen app maar een browser-extensie die, zodra je die geïnstalleerd hebt, laat weten of de kleren die je aan het shoppen bent al dan niet door kinderen werden gemaakt. Interessant, maar ook een beetje Big Brother, naar ons gevoel.

De moraal van het verhaal? Duurzaam shoppen is tegenwoordig een pak makkelijker geworden, maar goed je ogen en oren open houden blijft nog altijd de boodschap.

Zo redden we de wereld, Joop Hazenberg, Spectrum, 208 p., 18,99 euro.

Op de expo United Fashion Festival komen 40 ontwerpers aan het woord over duurzaamheid in de mode. Er zijn ook online workshops en lezingen, tot 6 juni. En van 19 tot 25 april is het Fashion Revolution Week, waarbij wereldwijd events en acties worden georganiseerd voor een duurzame en transparante modeketen.

Meer over

Nu belangrijker dan ooit: steun kwaliteitsjournalistiek.

Neem een abonnement op De Morgen


Op alle artikelen, foto's en video's op demorgen.be rust auteursrecht. Deeplinken kan, maar dan zonder dat onze content in een nieuw frame op uw website verschijnt. Graag enkel de titel van onze website en de titel van het artikel vermelden in de link. Indien u teksten, foto's of video's op een andere manier wenst over te nemen, mail dan naar info@demorgen.be.
DPG Media nv – Mediaplein 1, 2018 Antwerpen – RPR Antwerpen nr. 0432.306.234