Donderdag 22/10/2020

Luizen

Last van hoofdluizen? Zo raak je ervan af

.Beeld thinkstock

De eerste maand van het schooljaar is traditioneel een piekmoment voor hoofdluizen. Heel wat ouders - en kinderen - zitten letterlijk met de handen in het haar. Dat ziet ook dokter Elise Rummens momenteel gebeuren. Maar hoe weet je zeker of je zoon of dochter luizen heeft en wat is de meest doeltreffende manier om ervan af te komen?

Hoofdluizen zijn kleine insecten die op de hoofdhuid tussen de haren leven. Je vindt ze vooral in de nekstreek en achter de oren, maar in zeldzame gevallen kunnen ze ook in de baard, snor, wenkbrauwen of zelfs wimpers zitten. “Luizen zijn tot drie millimeter groot en kunnen een grijze, bruine of iets rodere kleur hebben”, weet dr. Elise Rummens, preventiearts bij de Christelijke Mutualiteit. “Je kan ze zien met het blote oog, maar dat is niet evident. Ze zijn immers heel beweeglijk en verschuilen zich op donkere plekken, zodra je ze begint te zoeken. Zonder systematisch te kammen, zijn ze dus moeilijk waar te nemen.”

Naast de eigenlijke luizen kijk je best ook uit naar hun eitjes, de zogenaamde neten. Dat zijn kleine witte bolletjes die aan de haarschacht vastkleven. Je vindt ze op zo’n drie millimeter van de hoofdhuid. Zo kan je ze meteen ook onderscheiden van schilfers, die los tussen de haren liggen.

Welke symptomen wijzen op luizen?

Wie een jeukende hoofdhuid heeft, laat zich het best controleren op luizen. “De jeuk ontstaat door een afweerreactie van je lichaam”, legt Elise Rummens uit. “Vooral ’s avonds in bed ervaar je de jeuk bewuster. Door veel te krabben kan het zijn dat er kleine wondjes ontstaan, maar schadelijk voor de gezondheid zijn luizen niet.”

Kan je luizen voorkomen?

Luizen kan je niet voorkomen. “In tegenstelling tot wat mensen soms denken, betekent het hebben van luizen niet dat je onhygiënisch bent”, vervolgt de dokter. 

“Je haar meer wassen zal dus niet helpen. Antiluizenmiddelen gebruiken zonder dat je luizen hebt, kan zelfs schadelijk zijn. Er kunnen bijwerkingen optreden en door het veelvuldig gebruik ervan ontstaan er resistente luizen. Die zijn moeilijker weg te krijgen wanneer je er écht last van hebt.”

Helpt het om kledij preventief te wassen?

“Luizen worden voornamelijk overgedragen door rechtstreeks hoofdcontact. Ze kruipen van het ene hoofd op het andere. Ze springen niet, zoals weleens gedacht wordt. Het gemeenschappelijk gebruik van hoeden, sjaals, haarborstels, bedlinnen … wordt daarom afgeraden, maar ze preventief wassen hoeft in principe niet. Kapstokken plaats je wel best 15 cm uit elkaar en hang je liefst niet overvol. Kammen en borstels die in contact zijn geweest met luizen reinig je gedurende vijf minuten in warm water van minimaal 60°C, of week je in een oplossing van 70% alcohol.”

(lees verder onder de foto)

Zijn luizendodende producten aan te raden?

“Wij raden luizendodende producten, zoals luizenshampoos, niet aan,” stelt Rummens. “Het zijn giftige insecticiden die jeuk en irritatie van de hoofdhuid kunnen veroorzaken, én de luizen resistent kunnen maken. Om die reden werden sommige producten al van de Belgische markt gehaald of niet langer erkend als geneesmiddel. In ieder geval mogen luizendodende middelen niet gebruikt worden bij jonge kinderen, tijdens de zwangerschap of bij vrouwen die borstvoeding geven.”

Kies je toch voor een luizendodend middel, opteer dan voor een lotion met één van de volgende concentraties, die ook door de apotheker kunnen bereid worden:

- Malathion lotion 0,5%

- Permethrine lotion 1%

- Depallethrine (of bioallethrine) 0,66% + piperonylbutoxide 2,64% (spray)

“Dit zijn de enige concentraties waarvan de doeltreffendheid is bewezen. Het risico op bijwerkingen bij deze lotions staat soms echter niet in verhouding tot de baten”, zegt Rummens. “Ook een lokale behandeling met Dimeticon 4% is een optie. Dimeticon legt een laagje rond de luizen, waardoor ze verstikken. Doeltreffend, maar de eventuele bijwerkingen zijn ook hier niet min: schilfering van de hoofdhuid, alsook jeuk en irritatie rond de ogen. De nat-kam-methode geniet dus de voorkeur.”

Zijn er minder luizen door corona?

“Aangezien luizen zich voornamelijk verspreiden via direct hoofdcontact, is het aannemelijk dat er minder verspreiding is door de afstandsmaatregelen. Toen de scholen gesloten waren, voor de zomervakantie, hadden luizen enkel de kans om zich verder te verspreiden binnen eenzelfde gezin. Maar ook nu nog, zolang kinderen meer afstand houden, is de kans op luizen kleiner.”

Dr. Elise RummensBeeld rv

Welke behandeling tegen luizen is het meest doeltreffend?

“De meest efficiënte en veilige manier om luizen op te sporen en te behandelen is de nat-kam-methode. Geen enkele luis overleeft de behandeling, als je ze correct uitvoert. Dat kan een heel karwei zijn, zeker bij lange of krullende haren, maar kinderen worden zo vaak met luizen besmet dat agressieve, chemische producten niet aangewezen zijn. De nat-kam-methode is onschadelijk, goedkoop en heeft geen enkele bijwerking.”

Voor de nat-kam-methode volstaat een gewone kam, een fijne luizenkam, conditioner, wit keukenpapier en een handdoek. Je volgt 10 stappen (lees onder de foto’s de uitleg bij de stappen):

Stap 1- 6Beeld Vrij CLB Kempen - Claire Lemmens

1.Was het haar met gewone shampoo.

2.Spoel de shampoo uit het haar, maar droog het niet af.

3.Wrijf het natte haar overvloedig in met conditioner.

4.Kam de knopen uit het haar met een gewone kam.

5.Buig het hoofd voorover en kam met een luizenkam het haar systematisch van achteren (uit de nek) naar voren (voorhoofd). Druk de luizenkam goed tegen het hoofd aan. Let vooral goed op achter de oren en in de nek.

6.Veeg de luizenkam na elke kambeweging af op een stuk wit keukenpapier. Zo merk je of er luizen aanwezig zijn. Luizen kan je uit de kam verwijderen met een tandenstoker.

Stap 7-10Beeld Vrij CLB Kempen - Claire Lemmens

7.Spoel overvloedig de conditioner uit het haar, maar droog het niet af.

8.Kam met een gewone kam het haar opnieuw naar achteren.

9.Kam het nu een tweede keer systematisch met de luizenkam, maar ditmaal van voor naar achter en opnieuw van het ene oor naar het andere.

10.Veeg de luizenkam opnieuw na elke kambeweging af op een stuk wit keukenpapier.

In totaal moet je minstens een kwartier kammen. Nadien leg je de gebruikte kammen in water van minimaal 60°C, gedurende vijf minuten, of week je ze in een alcoholoplossing van 70%. Herhaal het kammen gedurende minstens twee weken om de drie à vier dagen, tot je geen enkele luis meer vindt.

Meer over

Nu belangrijker dan ooit: steun kwaliteitsjournalistiek.

Neem een abonnement op De Morgen


Op alle artikelen, foto's en video's op demorgen.be rust auteursrecht. Deeplinken kan, maar dan zonder dat onze content in een nieuw frame op uw website verschijnt. Graag enkel de titel van onze website en de titel van het artikel vermelden in de link. Indien u teksten, foto's of video's op een andere manier wenst over te nemen, mail dan naar info@demorgen.be.
DPG Media nv – Mediaplein 1, 2018 Antwerpen – RPR Antwerpen nr. 0432.306.234