Donderdag 06/05/2021

Voor u uitgelegdRugpijn

Kwart Belgen kampt met rugklachten: ‘Het gaat vooral om goede rughygiëne’

. Beeld Pexels
.Beeld Pexels

Maar liefst een kwart van de Belgen kampt met rugproblemen. En dat aantal neemt alsmaar toe, ziet ook professor revalidatieleer Lieven Danneels, die er een boek over schreef.

De cijfers zijn behoorlijk confronterend: 26.4 procent van de Belgische vrouwen ouder dan 15 had in 2018 – het laatste volledige jaar waarvoor gegevens beschikbaar zijn – last van rugpijn. Bij de mannen was dat 23.2 procent. En die cijfers blijven almaar stijgen. Lieven Danneels, professor bij de vakgroep revalidatiewetenschappen aan de UGent, is gespecialiseerd in rugrevalidatie en schreef er een nieuw boek over. Hij vertelt wat je kan doen om rugklachten te voorkomen en verlichten, mét oefeningen. ‘Bij rugklachten gaat het vooral om goede rughygiëne.’

“De rug is best een sterk staaltje mechaniek”, steekt Danneels van wal. “Het is met zijn complex geheel van wervels, tussenwervelschijven, zenuwbanen, ligamenten en spieren de centrale schakel in ons lichaam. Hij geeft stabiliteit, zodat we rechtop kunnen staan én rechtopstaand kunnen bewegen, hij maakt het bovenlichaam flexibel, hij geeft steun aan het hoofd, en hij is de as waaruit onze vier ledematen bewegen.”

Belastbaarheid versus belasting

Belastbaarheid is de fysieke activiteit die de rug aankan zonder klachten te krijgen of blessures op te lopen. “Die hoeveelheid activiteit verschilt van persoon tot persoon. De ene is gewoon sterker dan de andere, of heeft betere genen. En een rug van een twintigjarige is anders dan die van een vijftigjarige, wat trouwens niet alleen met de veroudering op zich te maken heeft. De rug past zich in de loop der jaren immers ook aan de omstandigheden aan: een turner heeft een andere rug dan een bouwvakker of een secretaresse, gewoon omdat elk van die personen hun rug anders gebruiken. We hebben het dan over de belasting, of – met andere woorden – de fysieke inspanningen die iemand doet, de frequentie van die inspanningen en de intensiteit ervan.”

Wat zijn de oorzaken van rugklachten?

“Rugklachten vinden heel vaak hun oorzaak in een verstoorde balans tussen die belastbaarheid en de belasting”, vertelt de expert. “We kennen allemaal het klassieke beeld: we doen iets wat ons lichaam niet gewoon is. We tillen bijvoorbeeld zware verhuisdozen, we staan scheef op een laddertje in de tuin om de haag te snoeien, we zitten uren in de auto op weg naar vakantie. We doen, kortom, iets waar ons lichaam eigenlijk niet echt op voorbereid is.”

Belastbaarheid en belasting moeten altijd in evenwicht zijn. “Wie zijn lichaam, en zijn rug, te zwaar belast – of anders gezegd – wie de belastbaarheid overschrijdt, krijgt vaak te maken met klachten.”

. Beeld Pexels
.Beeld Pexels

Opmerkelijk: 85 procentvan alle rugklachten heeft géén duidelijke diagnose. “Er is dus niet echt sprake van schade of anatomische stoornis. Op een foto of een MRI-scan zal niets te merken zijn. De last komt dan dikwijls voort uit die verstoorde balans. In de overige 15 procent gaat het wél om een duidelijke aandoening, zoals niersteentjes, een tumor, of een fractuur na een zware val. Ook een hernia kan. Eén op de twintig mensen die rugpijn rapporteren, heeft daar last van.”

Helpt een operatie?

“Opereren doen specialisten liefst zo weinig mogelijk. Dat gebeurt wél bij een te erge stenose, een vernauwing van het ruggenwervelkanaal, waardoor de patiënt bijvoorbeeld maar enkele stappen meer kan zetten. Ook bij een hernia kan een operatie een oplossing zijn, in het uiterste geval dat de druk op de zenuwen zo hoog wordt dat een verlamming zou kunnen optreden. Ook bij een breuk die niet goed geneest en voor instabiliteit zorgt, kan een operatie soelaas brengen.”

Hoe kan je rugklachten voorkomen en genezen?

“Bij rugklachten gaat het vooral om goede rughygiëne”, zegt professor Danneels. “We moeten ons lichaam in goede conditie houden. En dus ook onze rug. Het komt erop neer dat ons lichaam de belasting die we het opleggen ook echt aankan. De belastbaarheid opdrijven, kan een middel zijn. Maar dat is slechts een deel van de oplossing. Doe dat op een verstandige, geleidelijke manier. Trek morgenochtend niet direct de sportschoenen aan voor een loop van kilometers als je dat al lang niet meer gedaan hebt, als je helemaal geen conditie hebt door een zittend leven.”

“Zorg dragen voor de rug betekent trouwens niét dat hij niet màg belast worden, verre van zelfs. Het komt erop aan de rug goéd te belasten. Naast het voldoende belasten, is ook variatie in houding en beweging belangrijk. Doe dat bijvoorbeeld door micropauzes in te lassen. Het zijn korte momenten die je vrijmaakt om de dagelijkse routine te onderbreken: ga eens rechtstaan, weg van je bureau. Zet de camera tijdens een lange Teamsmeeting uit, en wandel ondertussen wat rond. Neem de trap in plaats van de lift. Stap rond terwijl je telefoneert. Het zijn kleine momenten die je perfect kunt inplannen. Onze rug heeft die variatie in houding en beweging nodig om gezond te blijven, of om het stilaan weer te worden. Te lang stilzitten is eigenlijk geen optie.”

Krijg ik rugpijn door stress?

“Stress kan zich vanzelfsprekend lichamelijk uiten. Vaak krijg je pijn, en vaak merk je dat je die pijn krijgt op het zwakste deel van uw lichaam. Bij veel mensen is dat nu eenmaal de rug. Chronische stress haalt de belastbaarheid stevig naar beneden. De gezondheid van ons weefsel, van ons gestel gaat dan achteruit. Dat is trouwens ook het geval bij slaaptekort. De rug recupereert ’s nachts. Bij een slechte nachtrust, is dat veel minder het geval. Het gevolg? Rugpijn.”

Oefeningen

Professor Danneels selecteerde uit het boek vijf oefeningen die je perfect thuis of (later, als het weer mag) op kantoor kan doen. Ze zijn geschikt voor je rughygiëne, tijdens één van je micropauzes. Voor wie niet in conditie is, zijn de oefeningen zonder meer zinvol. Let wel op, zegt de expert: “Er is niet één vast recept dat zomaar door iedereen op dezelfde manier kan gebruikt worden. De ene oefening is voor de ene persoon méér aangewezen dan de andere. Er zijn acht miljard mensen met acht miljard ruggen. We zijn allemaal anders. Laat je dus het best begeleiden door een expert, zoals een kinesitherapeut. Die zal heel gericht passende oefeningen aanbieden en kan je coachen bij een meer actieve levensstijl.”

De cijfers

Uit de Nationale Gezondheidsenquête van 2018 blijkt dat rugpijn op nummer 1 staat in de top 10 van chronische lichamelijke problemen, zowel bij mannen als bij vrouwen. In de leeftijdscategorie tussen 18 en 75 jaar heeft één op de vier patiënten ooit al de huisarts geraadpleegd voor lage rugpijn. Vijf procent van alle consultaties bij de huisarts houdt verband met lage rugpijn. 11,9 procent van het ziekteverzuim (28 dagen of langer) is te wijten aan de lage rugpijn. De kosten verbonden aan rugpijn voor het RIZIV – het Rijksinstituut voor Ziekte- en Invaliditeitsverzekering – en voor werkgevers bedroegen in 2017 (laatst gekende cijfers) 1,6 miljard euro. In 2001 was dat 1miljard euro.

De rug Lieven Danneels Beeld rv
De rug Lieven DanneelsBeeld rv

‘De Rug – Een gezonde kijk op rugpijn’, Lieven Danneels, 240 pagina’s, Borgerhoff&Lamberigts, 22,99 euro.

Meer over

Nu belangrijker dan ooit: steun kwaliteitsjournalistiek.

Neem een abonnement op De Morgen


Op alle artikelen, foto's en video's op demorgen.be rust auteursrecht. Deeplinken kan, maar dan zonder dat onze content in een nieuw frame op uw website verschijnt. Graag enkel de titel van onze website en de titel van het artikel vermelden in de link. Indien u teksten, foto's of video's op een andere manier wenst over te nemen, mail dan naar info@demorgen.be.
DPG Media nv – Mediaplein 1, 2018 Antwerpen – RPR Antwerpen nr. 0432.306.234