Vrijdag 02/12/2022

ReizenFinland

Knisperend grind en zadelpijn: verslag van een gravelbiketrip door Finland

Behalve 188.000 meren heeft Finland een veelvoud aan grindwegen. Meer heb je als gravelfietser niet nodig om naar de achtertuin van Helsinki te willen afreizen. ‘Wie wil in de zomer nu nog gaan gravelen in de hitte van Zuid-Europa? The nordics worden hot.’

Sue Somers

Spreek het woord ‘gravel’ uit in mijn bijzijn en ik word instant gelukkig. Ik heb lang met verschillende soorten fietsen gereden, maar niets is beter dan wanneer je met een gravelbike een verse grindstrook kan aansnijden. Het moment waarop je het asfalt verlaat en een rukje aan het stuur geeft om de fiets te laten opwippen, gevolgd door het geknisper van grind onder je banden… Beter bestaat niet.

De meeste fietsers vertragen en schakelen lager als ze op onverharde stroken terechtkomen, ik steek dan net een tandje bij en blijf trappen. Pas wanneer ik het gevoel krijg dat ik vlieg, dat het maar een haartje scheelt voor mijn fiets van de grond komt, temporiseer ik. Dan ben ik in the zone.

Hippe, instagrammable gravelaars hebben daar een woord voor: gravelgasm. Als de benen goed zijn en de wind gunstig, is zo’n lekker stukje voortjakkeren op een perfecte strook grind, welja, plezant. Gravelen doe je in de natuur, dus voeg daar nog een bos, plukken heide of een akkerlandschap aan toe en het plaatje is compleet.

Ondertussen ken ik de grindstroken in een straal van vijftig kilometer rond mijn woning op mijn duimpje en zoek ik regelmatig nieuwe paden op. De voorbije jaren ging ik gravelen in Haspengouw, het Hageland, het Nationaal Park Hoge Kempen en de Oostkantons. Ik fietste door de Eifel en het Zwarte Woud in Duitsland, over de heuvels van Zuid-Nederland, in de Italiaanse Alpen en langs de Zweedse Oostkust. Als we op vakantie gaan, zit de gravelbike standaard in de autokoffer.

Toen een groepje fietsers polste of ik deze zomer zin had om een week mee te reizen naar Finland, waar de gravelwegen niet alleen bossen doorkruisen maar hele dorpen met elkaar verbinden, hoefde ik daar niet lang over na te denken. Met een meervoudig gravelgasm in het vooruitzicht zei ik ja, ja natuurlijk!

Killermuggen

Ik was eerder al eens in Finland geweest, meer bepaald in Lapland. Kenners zullen zeggen dat Lapland eigenlijk een land op zich is, bewoond door Samen, niet door Finnen. Wat ik me ervan herinner, is dat de mensen zich afstandelijk gedroegen en dat het er dicht­bebost, weinig bewoond en afschuwelijk koud was. Goed, het was putje winter en we verbleven een stuk boven de noordpool, maar zelfs met drie lagen kledij en een isolerend pak was de vrieskou amper te verdragen. Wel het ­noorderlicht gezien en daar ben ik nog altijd blij om.

Twintig jaar later ben ik in het andere uiterste beland. Het is begin augustus, Europa kreunt onder een hittegolf en ook het zuiden van Finland staat voor de warmste week van het jaar. Dat wordt puffen en zweten op de fiets. Maar deze keer ben ik voorbereid: ik heb zweetbestendige zonnecrème bij en de strafste muggenmelk die ik online kon vinden. Ik had op voorhand horrorverhalen gehoord over killermuggen die niet loslaten voor ze je helemaal hebben leeggezogen. Op Wikipedia las ik dat Finland het land is van 188.000 meren, en aangezien stilstaand water muggen aantrekt… enfin, I did the math.

Het plan is dat we elke dag zo’n 120 kilometer gaan gravelen. Onze groep bestaat uit negen fietsers, onder wie twee dames: Dilara en ikzelf. Dilara ontmoette ik afgelopen winter voor het eerst tijdens een ritje met gemeenschappelijke fietsvriendinnen. Op Strava zag ik dat ze nu al een maand in Finland aan het bikepacken is, terwijl ze als freelancer op afstand werkt. Haar bagage draagt ze mee op haar ­gravelfiets, inclusief scherm en toetsenbord. Dilara verzekert me dat het met de muggen wel ­meevalt. “Zolang je in beweging bent, vallen ze je niet aan.”

De heren beloven het tempo op de fiets hoog te houden. Twee van hen ken ik als leden van de ­Smugglers, die onder de noemer ‘Smugglers’ Path’ gravelfietstochten organiseren in de grensgebieden van Limburg en Luxemburg. De anderen leer ik pas kennen op het vliegtuig naar Helsinki. Smuggler Erwin zal later zeggen dat hij de groep doelbewust samenstelde zodat we het snel met elkaar zouden vinden. Hij blijkt gelijk te hebben.

Kraakheldere lucht

Na een nacht in Helsinki nemen we ’s morgens de trein naar Kouvola, zo’n anderhalf uur reizen. In het station worden we opgewacht door Maarten, een Belg die in Finland woont en die met zijn bedrijfje breakaway.cc fietstochten op maat samenstelt en gravelevents organiseert in Noord-Europa. Versta: ­Finland, Zweden en Noorwegen – niét Denemarken. Terwijl wij geneigd zijn Denemarken te beschouwen als een onderdeel van Scandinavië, denken ze daar in Scandinavië dus anders over. Zelf spreken ze trouwens liever over the nordics.

Samen met Jodie en Allan, twee jonge Australiërs die in Finland zijn aangespoeld, zal Maarten ons de komende dagen ontzorgen: ze staan in voor de bevoorrading tijdens tussenstops, regelen het bagagevervoer en de slaapplaatsen. In de aanhangwagen van Jodie en Allan staan onze huurfietsen te wachten. Door een gelukkig toeval – grote maat, lange benen – beland ik op een SuperSix Evo SE van het merk Cannondale, een erg dure gravelbike, duurder dan de exemplaren waarop ik thuis rij. Meevaller!

Allan vraagt of de fiets goed zit – op voorhand mochten we onze fietsmaten doorgeven. Ik knik, maar zeker ben ik niet. Het stuur staat iets te laag en de vorm van het zadel is – zal je altijd zien bij gehuurde koersfietsen – op een mannelijke anatomie voorzien. Veel tijd om te sleutelen is er niet: het is al een stuk in de middag en de route roept. Haast is niet nodig, want het blijft licht tot elf uur ’s avonds, maar niemand heeft zin om zo laat nog op de fiets te zitten.

Onder een brandende middagzon klikken we onze voeten in de pedalen. Al bij het verlaten van Kouvola valt op hoe de natuur het Finse landschap domineert: het stadje is omgeven door naaldbossen, berken, varens en – uiteraard – meren. Het kleurenpalet bestrijkt alle soorten groen, afgewisseld met helder blauw. We zitten een stuk noordelijker dan België en dat laat zich voelen: de lucht is kraak­helder en het daglicht schijnt hard. Ik moet een paar keer met mijn ogen knipperen om eraan te wennen. Overigens: weinig plat hier. Ik had niet verwacht dat Finland, zeker in het zuiden, zo heuvelachtig zou zijn.

Gehurkt in de berm

Allan fietst voorop en geeft het tempo aan. Maar zoals dat gaat met lange ritten in een peloton van amateurs: na een overmoedige start valt het groepje genadeloos uiteen. Terwijl een enkeling zich laat uitzakken, zetten de sterksten zich mee op kop. Ik hang ergens tussenin. Soms fiets ik alleen, op andere momenten komt iemand naast me rijden en slaan we een babbeltje. Ik leer dat onze groep bestaat uit een zelfstandig garagist, een nog jonge manager van een medisch labo, een belastingcontroleur, een dakwerker en een fabrieksarbeider. Gravelen trekt een breed publiek.

Het is te warm voor een koffiestop, dus houden we halt aan een kiosk voor vers schepijs. Met de vertaalapp op mijn telefoon probeer ik wijs te geraken uit de smaken. Maar aan Fins krijg je kop noch staart: ze plakken al hun woorden aan elkaar en op sommige a’s, en ze gebruiken véél a’s, zetten ze een trema. Bovendien houden ze van cryptische omschrijvingen: ‘station’ in het Fins is ‘huis aan de ijzeren weg’. Maar dan aan elkaar geplakt zodat de aparte woorden, mocht je die al kennen, onherkenbaar zijn. Voor de rest is het best een een praktisch volk. Overal kan je cashless betalen en is 5G standaard, zelfs in the middle of nowhere.

Terwijl we aanschuiven, vertel ik dat het me is opgevallen dat Finnen graag in het wild naar de wc gaan. Tenminste, dat leid ik af uit het feit dat ik regelmatig mensen neergehurkt in de berm zie zitten. Allan en Jodie moeten luidop ­lachen. “Nee, wat jij hebt gezien, zijn mensen die bessen aan het plukken zijn. Die groeien hier overal!”

Later die dag zullen we van dichtbij kennismaken met bessenstruiken. Een pad dat in de lente nog perfect berijdbaar was, blijkt een paar weken later overwoekerd. Terugkeren betekent een te grote omweg en dus moeten we te voet verder. Dilara’s woorden worden waarheid: zodra we in het bos vaart minderen en afstappen, zijn ze daar. De killermuggen. Terwijl we ons een weg banen door een kluwen van twijgen, doornen en boomwortels, stijgt de ene vloek na de andere op uit het struikgewas. Die zogenaamd straffe muggenmelk van mij kan de vuilnisbak in.

Los vel

De ochtend nadien word ik wakker met zadelpijn. In de voormiddag klamp ik nog aan tijdens een rit langs de skischansen en de langlaufparcoursen van Lahti, de Finse hoofdstad van de buitensport. Vooral het downhillen valt geweldig mee: rechtstaan op de trappers, handen in de beugels en gáán. Maar tijdens een buffetlunch, die we nuttigen nadat we met onze fietsen op een boot naar Vääksy zijn gestapt, moet ik toegeven dat ik niet meer kan. Blijkbaar stond mijn zadel toch niet zo perfect en heeft een constante wrijving voor blaren gezorgd.

Met samengeperste lippen pluk ik ’s avonds onder de douche loshangend vel van mijn bil. Na het eten duwt Erwin een potje in mijn handen: zinkzalf. “Werkt gegarandeerd. Morgen voel je er niks meer van.”

Helaas, een mirakel blijft uit. Een dag later is het branderige gevoel er nog. In plaats van het erger te maken en koppig op de fiets te blijven zitten, neem ik een besluit: ik ga mijn nieuwe fietsmaatjes mee soigneren. Ik neem plaats op de achterbank in de auto bij Maarten en Jodie. Tijdens stops zet ik het drinken klaar en deel ik snacks uit.

Maarten vertelt dat het gravelen in Finland, net zoals in de rest van de wereld, nog in zijn kinderschoenen staat. Zijn Nordic Gravel-­events trekken best wat volk, maar Scandinaviërs moeten de klik nog maken. Koersen is er pas doorgebroken. Nu wil hij Finnen laten zien dat je met een aangepaste koersfiets – relaxter frame, dikkere banden – ook op grind kan rijden. De klimaatverandering speelt in zijn voordeel, bekent hij. “Wie wil nu nog in de zomer gaan gravelen in de hitte van Zuid-Europa? The nordics worden hot.”

Het is niet van harte, maar wanneer ik ’s anderendaags opnieuw op de fiets zit, blaast Finland me weer omver. Als een slinger leiden de gravelwegen langs geïsoleerde boerderijen, schilderachtige meren en dorpen met knusse koffiezaakjes, waar het patisserieaanbod na onze passage gevoelig vermindert. Bewoners kijken raar op als ze ons zien. Ze schijnen te denken dat we in een race zitten en applaudisseren enthousiast als we voorbijkomen. In een bos houden we halt aan een laavu, een afdakconstructie met een vuurplaats in het midden. Veel Finnen hebben de gewoonte hier een nacht door te brengen – een microavontuur om even te ontsnappen aan het werk of andere verplichtingen. Buiten zijn is doodnormaal in Finland, het hele jaar door. Tijdens het weekend lopen de steden leeg en trekt iedereen de natuur in.

Op de laatste dag krijgt ons groepje het gezelschap van Jussi Veikkanen, een voormalig Fins wielrenner die in de Tour de France van 2009 vier dagen de bollentrui droeg. Vandaag is Jussi sportdirecteur bij wielerploeg FDJ en is hij voor zijn plezier overgeschakeld op de gravelbike. In de streek rond Lahti, waar hij met zijn gezin woont, heeft hij zijn vaste rondje dat hij ons wil laten zien.

Het wordt de kers op de graveltaart. In het zicht van onze Finse finish neemt Jussi ons mee over oude karrensporen en bochtige gravelbaantjes. We dokkeren langs rotspartijen, pikken hier en daar een mountainbikepad mee en laten ons uitbollen op lang uitgerekte heuvels. Al die tijd vormen naaldbossen, heideachtige begroeiing en gele korenvelden het perfecte decor. De zon schijnt, er waait een zacht windje en nergens is er een mug te bespeuren.

Ook fietsen in Finland?

Ernaartoe: Met het vliegtuig rechtstreeks naar Helsinki vanuit Amsterdam. Je kan ook met de boot naar Finland. Reken op een tocht van 30 uur vanuit het Duitse Travemünde.

Beste reistijd: Juni en juli zijn de warmste reismaanden maar wel met de meeste muggen. September is mooi omdat het hele land door de vallende bladeren dan goud kleurt.

Fietsen: breakaway.cc organiseert de Nordic Gravel Series, een reeks gravelfietstochten in The Nordics, maar stelt op vraag ook programma’s samen.

Slapen: Wij logeerden in guesthouses en verbleven in het olympisch trainings­centrum van Vierumäki.

Nu belangrijker dan ooit: steun kwaliteitsjournalistiek.

Neem een abonnement op De Morgen


Op alle artikelen, foto's en video's op demorgen.be rust auteursrecht. Deeplinken kan, maar dan zonder dat onze content in een nieuw frame op uw website verschijnt. Graag enkel de titel van onze website en de titel van het artikel vermelden in de link. Indien u teksten, foto's of video's op een andere manier wenst over te nemen, mail dan naar info@demorgen.be.
DPG Media nv – Mediaplein 1, 2018 Antwerpen – RPR Antwerpen nr. 0432.306.234