Woensdag 23/06/2021

Voor u uitgelegd

Kan ik de plaatsing van een digitale meter weigeren? Al uw vragen over zonnepanelen beantwoord

Illustratiebeeld Beeld Pixabay
IllustratiebeeldBeeld Pixabay

De Vlaamse Regering besliste de uitrol van de digitale meter bij eigenaars van zonnepanelen op pauze te zetten. Prosumenten die nog geen digitale meter hebben kunnen tot 2025 beslissen de digitale meter nog niet te laten installeren, om nog vier jaar van de terugdraaiende teller te genieten. Maar hoe weet je nu wat je het best doet: uitstel vragen, of toch niet? En wat als die digitale teller er al hangt? Wij beantwoorden de belangrijkste vragen.

Ik heb nog een traditionele, terugdraaiende teller: wat nu?

De ongeveer 470.000 eigenaars van zonnepanelen die nog geen digitale meter hebben, behouden het systeem met terugdraaiende teller tot wanneer de digitale meter bij hen wordt geplaatst. Zij verliezen hun terugdraaiende teller pas wanneer hun klassieke meter vervangen wordt door een digitale meter. Nu de Vlaamse overheid de keuze laat tussen een compensatiepremie en uitstel tot 2025, rijst de vraag: digitaal of analoog?

Uitstel vragen, of niet?

De brief van Fluvius die aankondigt dat de digitale meter ook in uw straat zijn intrede doet, zit in de bus. Wat nu? “Behoud ik mijn analoge meter nog vier jaar, of ga ik in op de eenmalige premie en laat ik dat slimme, kleine witte kastje toch maar meteen installeren? Het is de vraag die vele eigenaars van zonnepanelen zich vandaag stellen”, weet Jordi Van Paemel, energie-expert bij Test Aankoop. “Het antwoord is niet eenvoudig of eenduidig en hangt vooral af van het zelfverbruik - de mate waarin de opgewekte elektriciteit ook meteen zelf wordt gebruikt.” En daar knelt het schoentje: zonder de digitale meter minstens een jaar te gebruiken, is het moeilijk om daarover een accurate inschatting te maken.

Vanaf welk zelfverbruik is de digitale meter interessant?

Van Paemel: “Om echt goedkoper af te zijn, is een zelfverbruik van 55 tot 60 procent vereist, waar dit voor een Vlaams gezin gemiddeld zo’n 30 procent bedraagt. Daar zullen dus maar heel weinig mensen aan komen. De voorgestelde premie compenseert het volledige verlies meestal ook niet. Wij raden daarom iedere prosument aan de berekening voor zichzelf te maken. Met Test Aankoop ontwikkelden we een tool, de ‘terugdraaichecker’, waarmee de impact van de digitale meter op de elektriciteitsfactuur kan worden berekend.”

Van Paemel geeft een voorbeeld: Een Gents gezin plaatst in 2020 nog snel een zonne-installatie van 4 kWp, rekenend op de belofte van 15 jaar terugdraaiende teller. Hun totale jaarverbruik is 3.500 kWh. Met de terugdraaiende teller zouden ze 385 euro betalen (prosumententarief + vaste kosten zoals de meterhuur). In het nieuwe systeem met digitale meter, waarbij de elektriciteit die je afneemt van het net en de zelfgemaakte, geïnjecteerde stroom apart worden gemeten en aangerekend, wordt dat 573 euro: 671 euro voor hun werkelijke afname min de 98 euro die ze van hun leverancier ontvangen voor hun geleverde stroom. De compensatiepremie van de Vlaamse regering zou 1.308 euro bedragen en ongeveer 7 jaar verlies van de terugdraaiende teller compenseren. Hoe meer je zelf verbruikt van wat je opwekt, hoe minder je wel via het net moet aankopen, en hoe meer je bespaart. Om niet meer te betalen dan in het systeem met de terugdraaiende teller, zou ons gezin het zelfverbruik moeten kunnen opkrikken naar 57 procent.

De digitale meter Beeld RV
De digitale meterBeeld RV

Conclusie van Test Aankoop: tenzij je je zelfverbruik op een hoog niveau kunt opkrikken, hou je wellicht best zo lang mogelijk het voordeel van de analoge terugdraaiende teller, tot eind 2024 dus. Tot uiterlijk eind 2025 kan je alsnog de eenmalige premie aanvragen.

“Een gemiddeld gezin zal serieus zijn best moeten doen”, weet ook Alex Polfliet, expert zonne-energie bij adviesbureau Zero Emissions Solutions (ZES). “Ik spreek uit ervaring: je moet al bijna maniakaal met je zelfverbruik omspringen om aan 35 procent te komen.”

Moet ik nu zelf uitstel aanvragen?

“Nee. Het is aan netbeheerder Fluvius om het initiatief te nemen voor een afspraak voor de omschakeling. Op dat moment heb je als eigenaar van zonnepanelen de keuze daarop in te gaan, of niet”, zegt Iben Sempels van het Kabinet-Demir, de Vlaamse minster bevoegd voor Energie. “Wie uitstel vraagt, zal na 1 januari 2025 opnieuw worden ingepland. Daarna is uitstel niet meer mogelijk. Het is de bedoeling dat alle eigenaars van zonnepanelen uiterlijk in 2025 een digitale meter krijgen.” Tegen 1 juli 2029 moet iedereen in Vlaanderen er een hebben.

Kan ik de plaatsing van de digitale meter weigeren?

Van Paemel: “Uitstellen tot 2025 is dus mogelijk, maar daarna weigeren kan niet. De plaatsing van de digitale meter blijft verplicht - het energiedecreet voorziet dat zo. De netbeheerder heeft zelfs de mogelijkheid weigeraars in extremis van het net af te sluiten.”

Vanaf 2025 kunnen eigenaars van zonnepanelen de installatie van deze digitale meter niet meer weigeren. Beeld RV
Vanaf 2025 kunnen eigenaars van zonnepanelen de installatie van deze digitale meter niet meer weigeren.Beeld RV

Heeft dit alles impact op mijn groenestroomcertificaten?

Nee. Het nieuw systeem staat los van een eventuele tegemoetkoming die je krijgt voor je groenestroomcertificaten. Krijg je vandaag groenestroomcertificaten, dan blijft dat ook na de plaatsing van een digitale meter zo. Daar wijzigt niets aan.

Help! Ik verwarm met een warmtepomp

Eigenaars van warmtepompen die zonnepanelen plaatsten om hun elektriciteitsverbruik in de winter te compenseren, zijn bij uitstek het kind van de rekening. Hun warmtepomp - een duurzame investering die altijd door de overheid werd aangemoedigd - verslindt net de meeste elektriciteit op momenten dat de zonnepanelen amper of geen rendement leveren. Zij dreigen het grootste financiële slachtoffer te worden. Voor die eigenaars is de boodschap volgens Polfliet duidelijk: “Laat de digitale teller absoluut zolang mogelijk achterwege. Zij hebben er het meeste baat bij de digitale teller zo lang mogelijk voor zich uit te schuiven.” Bijkomende maatregelen voor deze doelgroep zullen noodzakelijk zijn, zo zei Vlaams minster van Energie Zuhal Demir (N-VA) eerder al.

Ik heb al een digitale meter: wanneer stopt mijn digitale meter met terugdraaien?

De ongeveer 101.000 gezinnen met zonnepanelen die al een digitale meter hebben, verliezen sowieso hun ‘virtuele’ terugdraaiende teller. Hun meter stopt met terugdraaien zodra het arrest van het Grondwettelijk Hof tot vernietiging van het principe van de terugdraaiende teller wordt gepubliceerd in het Belgisch Staatsblad. Dit kan nog een aantal maanden duren. Op dat moment valt ook het te betalen prosumententarief.

null Beeld Livios
Beeld Livios

Dit is toch discriminatie tegenover wie nog wél een tijd van de terugdraaiende teller kan genieten?

De Vlaamse Overheid meent van niet. Voor wie geen gebruik meer kan maken van de terugdraaiende teller heeft ze dus de retroactieve investeringspremie in het leven geroepen. Deze is afhankelijk van het jaar van indienstname van de panelen én het jaar waarin de vervanging van de klassieke meter gebeurt. Hoe jonger de installatie, hoe hoger de premie. Wie de premies pas in 2025 aanvraagt, krijgt minder. De aanvraag moet binnen de zes maanden na de plaatsing van de digitale meter en via de website van Fluvius gebeuren.

Hoe kan ik ervoor zorgen niet (veel) meer te moeten betalen?

Van Paemel: “Het zelfverbruik zoveel mogelijk verhogen is de nieuwe regel. Uw eigen stroom is het meeste waard als je hem meteen zelf ook verbruikt. In Vlaanderen wordt uitgegaan van een gemiddeld zelfverbruik van 30 procent. Door grote huishoudtoestellen zoals wasmachine, vaatwasser en droogkast hoofdzakelijk overdag te laten draaien, kan dat nog met gemiddeld 3% worden verhoogd, zo bleek uit het Test Aankoop-onderzoek waarbij we het verbruik van 34 gezinnen met zonnepanelen een jaar lang volgden.”

Bestaat er een ‘gouden tip’ om het zelfverbruik te verhogen?

Polfliet: “Verwarm uw sanitair water met de elektriciteit van de zonnepanelen, en niet met gas. Dat is dé meest lucratieve ingreep. Eens de gasverwarming uitgeschakeld is, schakel je best de warmwaterboiler over op elektriciteit. Het is maar een kleine ingreep het toestel daarvoor van een elektrische weerstand te laten voorzien. Met een schakelklok kan je het water dan bijvoorbeeld tussen 12 en 14 uur bij het meeste zonlicht laten opwarmen.” Een elektrische boiler verhoogt het zelfverbruik met 13 procent, zo bleek uit het onderzoek van Test Aankoop.

Is de thuisbatterij een oplossing?

“Een thuisbatterij kan het zelfverbruik fel verhogen, maar nooit tot 100 procent”, weet expert Polfliet van ZES. “De terugverdientijd ervan varieert van 12 tot 9 jaar, naarmate het zelfverbruik toeneemt. Echt winstgevend is ze daarmee nog niet, als je weet dat de levensduur gemiddeld zo’n 10 jaar bedraagt. De komende jaren zullen dergelijke batterijen wel almaar goedkoper worden. Wanneer volgend jaar het capaciteitstarief zijn intrede doet en de prijs onder meer door stroompieken wordt bepaald, zal de thuisbatterij eveneens interessanter worden.”

Illustratiebeeld: thuisbatterij Tesla Powerwall 2 Beeld Tesla
Illustratiebeeld: thuisbatterij Tesla Powerwall 2Beeld Tesla

Wat moet ik dan doen om de terugleververgoeding te ontvangen?

Iedere eigenaar van zonnepanelen met een digitale meter kan met zijn of elke willekeurige andere elektriciteitsleverancier ook een terugleveringscontract afsluiten, om een terugleververgoeding te ontvangen voor de geproduceerde elektriciteit die niet onmiddellijk zelf wordt verbruikt. Elke elektriciteitsleverancier kan een aanbod doen om de geïnjecteerde stroom op te kopen. Veranderen van leverancier kan kosteloos. Let wel: een interessantere terugleveringsvergoeding gaat niet noodzakelijk samen met een voordelig afnametarief. Goed nakijken wat voor u de meest voordelige combinatie is. Energieleveranciers vergelijken kan hier.

Kan ik mijn digitale meter laten vervangen door een klassieke meter?

Nee. Het is niet mogelijk om uw digitale meter te laten vervangen door een klassieke Ferrarismeter. Sinds 1 juli 2019 worden in Vlaanderen alleen nog digitale meters geplaatst. De klassieke meters worden door Fluvius niet meer aangekocht of geplaatst, ze zijn dus niet meer beschikbaar.

Is het interessant om te veranderen van dag naar dag-nachttarief?

De VREG wilt de tariefstructuur in 2022 grondig wijzigen met de invoering van het capaciteitstarief, waarbij de stroomprijs kan wijzigen van uur tot uur, afhankelijk van de vraag en het aanbod. Energieleveranciers zullen daarvoor in de toekomst dynamische prijscontracten aanbieden. Daardoor zal het onderscheid tussen dagtarief en dag-nachttarief verdwijnen. Of een overstap naar een dag-nachttarief voor u interessant is, kan u nagaan via de V-test® van de VREG. Voor eigenaars van zonnepanelen met terugdraaiende teller is dat doorgaans niet het geval.

Wat als ik dit jaar of later zonnepanelen wil laten installeren?

Wie na 1 januari 2021 nieuwe zonnepanelen in dienst neemt, heeft sowieso geen recht op het voordeel van de terugdraaiende teller. De uitspraak van het Grondwettelijk Hof verandert daar niets aan. Wie voortaan zonnepanelen plaatst, kan een eenmalige premie aanvragen. Het bedrag is afhankelijk van het vermogen en bedraagt maximaal 1.500 euro. Het premiebedrag zal jaarlijks zakken, omdat zonnepanelen steeds goedkoper worden.

Omdat deze installaties meteen over een digitale meter zullen beschikken, is het belangrijk om meteen het zelfverbruik te maximaliseren en een terugleveringscontract af te sluiten met een energieleverancier om een terugleveringsvergoeding te ontvangen voor de opgewekte elektriciteit die niet onmiddellijk zelf wordt verbruikt.

Meer over

Nu belangrijker dan ooit: steun kwaliteitsjournalistiek.

Neem een abonnement op De Morgen


Op alle artikelen, foto's en video's op demorgen.be rust auteursrecht. Deeplinken kan, maar dan zonder dat onze content in een nieuw frame op uw website verschijnt. Graag enkel de titel van onze website en de titel van het artikel vermelden in de link. Indien u teksten, foto's of video's op een andere manier wenst over te nemen, mail dan naar info@demorgen.be.
DPG Media nv – Mediaplein 1, 2018 Antwerpen – RPR Antwerpen nr. 0432.306.234