Vrijdag 04/12/2020

Voor u uitgelegdGezond leven

Is een blik frisdrank echt even kankerverwekkend als een sigaret?

Beeld Jef Boes

Suiker heeft een grote invloed op het ontstaan, genezen en voorkomen van kanker. Dat schrijft de Nederlandse arts-onderzoeker William Cortvriendt in zijn onlangs verschenen boek 'Kankervrij. “Een blikje frisdrank of een glas vruchtensap is voor je kind waarschijnlijk net zo kankerverwekkend als je kind een sigaret laten roken”, stelt Cortvriendt die samen met Pascale Naessens ook al de bestseller Puur & lichter: Slanker door goed te eten uitbracht. “Volgens onderzoek verhoogt het je risico op kanker zelfs met 18 procent.” Is suiker echt zo gevaarlijk als beweerd wordt? Twee gezondheidsexperts leggen uit.

Cortvriendt maakt met zijn uitspraken niet altijd vrienden. Hij noemt als voorbeeld een voedingsmiddelenbedrijf dat een televisiezender liet weten: als jullie hem weer zendtijd geven, heeft dat consequenties voor ons advertentiebeleid. En ook sommige wetenschappers zijn kritisch. “Prima”, zegt Cortvriendt. “Zolang we het maar over de gepubliceerde feiten hebben.”

“Mensen betalen 30 euro voor een boek om bang en onzeker te worden gemaakt”, zegt Ellen Kampman, hoogleraar Voeding en Ziekte aan de Wageningen Universiteit. “Er zijn inmiddels meer dan 15.000 wetenschappelijk studies gedaan naar voeding, beweging en de preventie van kanker. Daaruit blijkt dat we toegevoegde suikers zo veel mogelijk moeten beperken.” 

Niet omdat suiker op zichzelf kankerverwekkend is, maar omdat het de kans op overgewicht vergroot, aldus Kampman. “En overgewicht verhoogt het risico op meer dan twaalf soorten kanker.” Met een glas vruchtensap per dag gebeurt er echter niets, verzekert Kampman. “Het gaat om structureel te veel energie binnenkrijgen en te weinig bewegen.”

Niet ethisch

Don’t shoot the messenger, zegt Cortvriendt. “Ik heb zelf geen vooropgezette mening, ik baseer mij op onderzoek en dat verwoord ik toegankelijk. Feit is: mensen drinken meer frisdrank en volgens onderzoek gepubliceerd in de prestigieuze British Medical Journal hangt dat samen met een toename van het aantal kankergevallen. Zou het ander ingrediënt uit frisdrank kunnen zijn? Water? Nee. Maar, om het verband echt causaal aan te tonen zou je het ene kind wel jarenlang cola moeten geven en het andere niet. Dat kun je ethisch gezien niet maken.”

Kampman gaf onlangs een lezing in een bibliotheek. Veel aanwezigen hadden over het boek Kankervrij gehoord en wilden weten: moeten we nou echt op een ketogeendieet, zoals Cortvriendt aanbeveelt? Kampman is stellig: nee. “Er is helemaal niet bekend wat een ketogeendieet met kanker doet. Wat er aan onderzoek is zijn kleine en relatief slecht uitgevoerde studies.”

Ketogeendieet

Daar heeft de hoogleraar voor een belangrijk deel gelijk in, stelt Cortvriendt. Maar hij wijst op een recent onderzoek waaruit bleek dat door het volgen van een ketogeendieet de tumormassa bij borstkanker slonk. Bij een ketogeendieet wordt de inname van koolhydraten (waaronder suiker) extreem beperkt. Patiënten waren minder misselijk, de chemo sloeg beter aan en de hoeveelheid afweercellen was groter.

Stel dat je zelf borstkanker hebt, vroeg Cortvriendt aan een van de onderzoekers. “Zou je dat dieet erbij doen?” Haar antwoord was ‘ja, dat denk ik wel’.” Toch moest Cortvriendt dat antwoord uit zijn boek schrappen. Voor een wetenschapper is het bewijs voor het ketogeendieet nog niet overtuigend genoeg, erkent Cortvriendt. “Maar als dokter kan ik toch moeilijk tegen een patiënt zeggen: we weten het nog niet helemaal zeker, kom over tien jaar maar terug? Wetenschappers raden het blijkbaar wel voor zichzelf aan als ze zelf kanker hebben.”

Dat er naar artsen wordt geluisterd als het gaat om voeding, snapt Kampman sowieso niet. “Ze krijgen tijdens hun opleiding amper informatie over voeding.” Een wel erg algemene sneer, vindt Cortvriendt. Kampman: “Wil je iets weten over voeding, ga naar een diëtist of kijk wat de voedingswetenschap erover schrijft.” 

De belangrijkste tip is volgens Kampman gezond leven. Meer plantaardig, minder rood vlees, geen alcohol. Geen overgewicht, maar ook geen ondergewicht. “Mensen hebben vaak al 20 tot 30 jaar kanker voordat het wordt ontdekt. Een tumor kan weggaan of kleiner worden. Het zelfherstellend vermogen van ons lichaam is groot, door een gezonde leefstijl optimaliseer je dat vermogen.”

Het oordeel

Er is geen bewijs dat een blikje frisdrank net zo kankerverwekkend is als een sigaret. Suiker speelt inderdaad een belangrijke rol bij het ontstaan van kanker, maar dat doen vet en eiwitten ook. Er is nog geen overtuigend bewijs dat een ketogeendieet effectief is bij kanker. Dat wil niet zeggen dat het onwaar is. Duidelijk is wel: een gezonde leefstijl is heel belangrijk, daarover zijn wetenschappers het allemaal eens: gezond eten en veel bewegen.

Meer over

Nu belangrijker dan ooit: steun kwaliteitsjournalistiek.

Neem een abonnement op De Morgen


Op alle artikelen, foto's en video's op demorgen.be rust auteursrecht. Deeplinken kan, maar dan zonder dat onze content in een nieuw frame op uw website verschijnt. Graag enkel de titel van onze website en de titel van het artikel vermelden in de link. Indien u teksten, foto's of video's op een andere manier wenst over te nemen, mail dan naar info@demorgen.be.
DPG Media nv – Mediaplein 1, 2018 Antwerpen – RPR Antwerpen nr. 0432.306.234