Vrijdag 14/05/2021

ReportagePost-corona

‘Ik voelde mijn schaamte beetje bij beetje wegsmelten’: dit gaan we anders doen na de lockdown

null Beeld Thomas Nondh Jansen
Beeld Thomas Nondh Jansen

Wie wil ik zijn als de wereld weer opengaat? Nu de vaccinaties op kruissnelheid komen, is het logisch om je die vraag te stellen. Zijn we veranderd, betere versies van onszelf, of blijft alles bij het oude? Wat te dumpen en wat te koesteren: veel mensen maakten al de balans.

Zal ik leggings als broek ­blijven omarmen, of keer ik terug naar denim? Ga ik vaker thuis eten in plaats van terug te vallen op mijn vertrouwde ­portie gemengd op café? En wil ik, geboren en getogen stadskind, eigenlijk nog wel in deze betonnen jungle wonen? Wanneer ik op mijn magneetbord naar de foto’s van zonovergoten festivalweides kijk, is de figuur die me in bleke kleuren toegrijnst niet alleen letterlijk ­vervaagd.

Toen de lockdown werd aangekondigd, zagen velen die ‘enkele weken’ waarin het normale leven stilviel als een welgekomen resetknop, een moment waarop ze tijd konden maken voor zichzelf en de dingen konden die ze altijd wilden doen. Een instrument leren spelen, start-to-runnen… Ik haalde er toen lachend de schouders voor op. Ondertussen zijn we meer dan een jaar verder, dertien maanden die ons hele bestaan zo fundamenteel op zijn grondvesten hebben doen daveren dat we hoege­­­naamd anders uit deze periode zullen komen dan dat we erin gegaan zijn.

“Wanneer er zich serieuze gebeurtenissen zoals deze ­pandemie voordoen, ga je jezelf noodgedwongen aanpassen aan de nieuwe omstandigheden – dat is de logica zelve”, zegt hoogleraar ­psychologie Filip Raes. “Voor ­sommigen had dat als gevolg dat ze heel wat dingen, zoals hun work-life balance, radicaal anders ­moesten aanpakken, wat een nieuw licht op hun leven, en hoe ze dat leven willen leiden, heeft geworpen.”

Ine De Jonge (32) laat daarom maatschappelijke verwachtingen achter zich. “Op mijn leeftijd zie ik iedereen rondom mij settelen. Ze kopen huizen en kinderen, terwijl ik nog op Tinder zit. Ik heb lange tijd het gevoel gehad dat er iets mis met me was.” De lockdown deed Ine echter realiseren dat alles onvoorspelbaar en oncontroleerbaar is en dat het weinig zin heeft om een geijkt pad uit te stippelen. “Ik probeer nu meer te kijken waar dingen organisch naartoe leiden. Me open te stellen en me los te wrikken van alle druk die zowel de maatschappij op me uitoefent als de druk die ik bijgevolg op mezelf uitoefen. Ik ben nog zoekend, en dat toegeven voor mezelf, werkt enorm bevrijdend.”

vicieuze cirkel

De voorbije maanden waren alle spelregels van de baan. Dat biedt ook de vrijheid om uit te zoeken welke dingen we voor onszelf, en welke dingen we voor anderen deden, zegt ook Raes. “Je stelt jezelf de vraag: waarom doe ik dit eigenlijk? Wat heb ik eraan? En wat voor gevolgen heeft het als ik het niet meer doe?” Uit rondvraag blijkt vooral onze persoonlijke opsmuk een daad van altruïsme te zijn. Shampoo, stijl- en krultangen, oogschaduws en lipsticks bleven onaangeroerd in de lockdown, terwijl de interesse voor skincare als selfcareritueel net bleek te stijgen.

Eveline Martens (29) zei het voorbije jaar haar geliefde foun­dation vaarwel. Ze zat naar eigen ­zeggen vast in een vicieuze cirkel waarbij ze de hormonale acne op haar kin wilde wegschminken, waardoor de ontstekingen enkel verergerden. “In die eerste lockdown dacht ik: fuck it, niemand ziet mij. Ik vond het dus ook niet nodig om foundation te smeren. Het frappante is dat mijn acne daardoor ook veel minder is geworden, waardoor ik ook niet meer vind dat ik make-up nodig heb. Ik heb nog één keertje foundation opgedaan, maar ik verdraag het niet meer. Wat een plakkerig gedoe is dat eigenlijk”, lacht ze.

Eveline denkt niet dat ze na de lockdown nog vaak make-up zal dragen. “Door lange tijd iets te doen, of in dit geval níét te doen, ontstaat er nieuw gewoonte­gedrag”, zegt Raes.

We zagen dan wel minder mensen, we werden des te vaker met onszelf geconfronteerd. Zoom-vergaderingen, e-pero’s en het uitproberen van ‘frappante’ TikTok-filters maakten van de lockdown soms een gevangenisstraf in een spiegelpaleis waarin we niet aan onze eigen kop konden ontsnappen. Voor sommigen was dat een vloek die hen met complexen over hun tanden, een nekplooi of een ­hangend ooglid opzadelde, voor anderen was het net louterend. “Ik voelde mijn schaamte beetje bij beetje wegsmelten”, zegt Tine Ducatteeuw (42). “Ik heb me altijd heel onzeker gevoeld omwille van mijn uiterlijk.” Het was dan ook heel confronterend in het begin, vertelt ze, om zo vaak voor de camera te moeten zitten voor het werk, vaak vanuit onflatterende perspectieven. “Maar in die tijd was ik zo blij dat ik me nog kon laten zien zonder mondmasker en zonder anderhalvemeter-­ongemak, dat ik prettiger in mijn lijf begon te zitten. Beeldmateriaal van dubbele onderkinnen, scheve tanden en rare huidflappen is er nu toch bij de vleet. Dus ik heb het losgelaten. In deze cocon neem ik vrede met mezelf.”

Dat laatste is ook wat Ellen Cosijn (34) zichzelf iedere dag inprent. “Ik wil mijn lichaam weer omarmen zoals het is”, zegt de dertiger die jarenlang de strijd aanging met de kilo’s. Calorieën tellen, koolhydraten schrappen, regels volgen waardoor ze niet alleen de relatie met haar lichaam, maar uiteindelijk ook het plezier in eten kwijtspeelde. In volle lockdown heeft ze besloten het diëten achter zich te laten en niet meer te focussen op getallen, maar op gevoel. “Dat gaat stapje per stapje. In plaats van twee keer per dag sta ik nu nog maar één keer om de twee weken op de weegschaal. Ik ben altijd een jojo’er geweest en door een vruchtbaarheidsbehandeling schommelt mijn gewicht nog steeds, maar ik heb leren aanvaarden dat mijn lichaam nu eenmaal verandert. En dat het lichaam dat ik nu heb ook echt tof is.”

nood aan privacy

Het is niet minder dan lovens­waardig om in die isolerende echokamer van je hoofd je innerlijke demonen het zwijgen te kunnen opleggen. Heel wat mensen gaven aan dat ze het voorbije jaar gestopt zijn met slechte gewoontes als roken, nagelbijten of alcohol. Enkelingen bouwden langzaam hun antidepressiva af, anderen gingen cold turkey met hun neussprayverslaving. “Vaak verlangen psychologen van hun cliënten dat ze een aantal dingen anders gaan doen. Maar daarover met hen ­praten en hen aan het denken ­zetten is veelal niet voldoende”, weet Raes. “Het hen laten dóén, waardoor ze zelf de voor- of ­nadelen kunnen merken: dat geeft de doorslag.”

Pieter Van der Auwera (26) is naar eigen zeggen “afgekickt” van sneakers kopen. “Misschien omdat er toch niemand was die ze kon zien en me complimenten kon geven”, lacht de twintiger. Het geld heeft hij opzij gezet voor een eigen stek, weg van zijn ouderlijk huis. “Tijdens de lockdown heb ik extra hard gevoeld dat ik alleen wil wonen. Ik had steeds meer nood aan privacy en mijn slaapkamer diende tien uur per dag als bureau, waardoor ik me daar niet meer comfortabel kon terugtrekken.”

Sprong in het diepe

Dat wat we zo broodnodig blijken te hebben, het magische woordje ‘perspectief’, hebben sommigen gek genoeg net verkregen toen ze de tijd hadden om alles van een afstandje te bekijken. Inez Nijs (27) zag in dat haar job als interieur­architect in een toonzaal, ooit haar droomjob, niet meer in haar ­toekomstplaatje paste. “Het was helemaal niet wat ik me erbij had voorgesteld. De focus lag op de verkoop en op onhaalbare targets. Ik liep steeds achter mijn to-dolijst aan en miste de creatieve uitdaging. Ik realiseerde me dat mijn zelfvertrouwen onder nul was gezakt.” Tegen een collega durfde Inez haar droom uit te spreken: een eigen ontwerpbureau, een droom die ze blijkbaar met die collega deelde. “Sinds oktober zijn we de trotse zaakvoerders van Studio Nest – onze coronababy. De agenda zit bomvol, maar de goesting en mijn zelfvertrouwen zijn terug.”

Zeker voor mensen die al een tijdje met een bepaald idee speelden, maar hun toenmalige leven niet te veel wilden verstoren, was de lockdown een duwtje in de rug, vertelt Raes. “De pandemie was voor sommigen echt een katalysator om een sprong in het diepe te durven wagen, om bepaalde dingen achter zich te laten of net te implementeren.”

null Beeld Thomas Nondh Jansen
Beeld Thomas Nondh Jansen

Ook Jacques Pieters (45) maakte een carrière­switch. Als lector, advocaat met een eigen praktijk en auteur, zetelde hij ook in enkele bestuurszitjes, dus hij maakte zeer lange dagen. Hij had al met zijn vrouw besproken dat ze het wat rustiger aan zouden doen en meer van hun gezin zouden genieten. En toen werd zijn vrouw ziek. Ongeneeslijk ziek. “Voor mij was het voorbije jaar meer een grote paddestoelwolk dan een woekerende brand. De diagnose van mijn vrouw in combinatie met de ­lockdown dwongen me om abrupt te vertragen. Ik ben gestopt met alle professionele activiteiten en na haar overlijden heb ik de voorbereidingen getroffen voor een studie theologie en het predikantschap. In de laatste brief die ze me schreef vroeg ze me om haar te beloven dat ik het anders zou aanpakken. Om niet meer aan dat helse tempo door de dag te razen, meer tijd met onze opgroeiende kinderen door te brengen en te focussen op ­zingeving.”

Zoals dat vaak gaat met gebeurtenissen die een grote impact hebben, ontwaren we in de ravage van het voorbije jaar de dingen, rituelen en mensen die ons doorheen de brokstukken hebben gesleept. Voor Kathleen Peters (25) betekende dat dat haar vriendenkring aanzienlijk is uitgedund. “Voor de lockdown had ik een druk sociaal leven. Ik ging vaak uit, gaf feestjes en het liefst van al met zoveel mogelijk vrienden. Van de meesten heb ik al een jaar niets gehoord en het ergste vind ik dat het me niet eens zoveel doet. Ik heb geleerd dat deze oppervlakkige vriendschappen enkel gebaseerd zijn op uitgaan en drinken. Daarom ­investeer ik ook na de lockdown liever in mijn hechte, kleine ­vriendenkring waarmee ik dit jaar lief en leed mocht delen.”

En misschien is het dat wel. Net zoals bij de geijkte oefening waarbij je haast reflexmatig moet roepen welke dierbare bezittingen je bij elkaar zou grabbelen wanneer je huis in brand staat, moeten we ons post-lockdownbestaan niet bekijken aan de hand van dat wat we achterlaten, maar net dat wat we gered hebben. En soms ook: dat wat ons gered heeft.

Meer over

Nu belangrijker dan ooit: steun kwaliteitsjournalistiek.

Neem een abonnement op De Morgen


Op alle artikelen, foto's en video's op demorgen.be rust auteursrecht. Deeplinken kan, maar dan zonder dat onze content in een nieuw frame op uw website verschijnt. Graag enkel de titel van onze website en de titel van het artikel vermelden in de link. Indien u teksten, foto's of video's op een andere manier wenst over te nemen, mail dan naar info@demorgen.be.
DPG Media nv – Mediaplein 1, 2018 Antwerpen – RPR Antwerpen nr. 0432.306.234