Zaterdag 24/07/2021

Voor u uitgelegdBeter leven

‘Hypertensie kan levensbedreigend zijn’: deze prof legt uit hoe je een hoge bloeddruk voorkomt

null Beeld thinkstock
Beeld thinkstock

Dertig tot veertig procent van de Belgische bevolking heeft last van een te hoge bloeddruk, een aandoening die je altijd moeten laten behandelen. ‘Hypertensie kan immers levensbedreigend zijn’, zegt cardioloog Ernst Rietzschel. ‘Het verhoogt de kans op een beroerte, hart- en vaatziekten en nierproblemen.’ Hij legt uit hoe je een hoge bloeddruk voorkomt en herkent.

Wat is een hoge bloeddruk?

De bloeddruk is de druk die het bloed heeft in de grote slagaders. Via deze slagaders pompt het hart het zuurstofrijke bloed naar de verschillende organen. De bloeddruk wordt gemeten ter hoogte van de bovenarm en bestaat uit twee waarden: de bovendruk en de onderdruk. De bovendruk is de druk tijdens de samentrekkingsfase van het hart, waarbij het bloed in de slagaders wordt gepompt. De onderdruk is de druk tijdens de ontspanningsfase van het hart, wanneer het hart zich vult met bloed. De gemeten waarden worden uitgedrukt in millimeter kwikdruk (mmHg): een bovendruk hoger dan 140 mmHg en/of een onderdruk hoger dan 90 mmHg wordt hoge bloeddruk of hypertensie genoemd. Bij een bovendruk van meer dan 180 mmHg en/of een onderdruk van meer dan 110 mmHg spreken we van ernstige hypertensie.

De ideale bloeddruk ligt rond 12/8 (= 120 over 80 millimeter kwikdruk), maar ongeveer de helft van mannen tussen 35 en 64 jaar en een derde van de vrouwen in dezelfde leeftijdscategorie zitten daar ver boven. Een eenmalige hoge meting is geen reden tot paniek, maar ligt je gemiddelde bloeddruk systematisch boven de 14/9, dan consulteer je het best een arts. Hoge bloeddruk of hypertensie is wereldwijd immers verantwoordelijk voor bijna 13% van alle overlijdens bij volwassenen. De aandoening is leeftijdsgebonden: naarmate je ouder wordt, stijgt de kans dat je er last van krijgt. “Hypertensie is meestal het gevolg van het verouderen van je slagaders, die hun elasticiteit in de loop van hun leven verliezen”, legt prof. Ernst Rietzschel, cardioloog en kliniekhoofd aan het UZ Gent uit. “Maar er zijn factoren die het verouderen van de slagaders versnellen, zoals roken, overgewicht, suikerziekte, te weinig fysieke activiteit of erfelijkheid. 95 procent van de hypertensie wordt veroorzaakt door veroudering. Bij een kleine minderheid is er wat anders aan de hand, zoals nierproblemen of problemen met de slagaders an sich. Dat noemen we secundaire hypertensie en daar moeten we vooral aan denken bij jonge mensen of bij mensen die al hypertensie hebben, maar bij wie de bloeddrukmedicatie niet aanslaat.”

Witte-jassen-hoge-bloeddruk

Iedereen die wel eens vol stress in de wachtkamer van de huisdokter heeft gezeten, weet het: als de arts straks je bloeddruk neemt, is die gegarandeerd te hoog. “Daar bestaat zelfs een term voor: de witte-jassen-hoge-bloeddruk”, zegt prof. Rietzschel. “Door de stress die vaak met een doktersconsult gepaard gaat, bestaat de kans dat je bloeddruk overschat wordt. Of onderschat, want sommige mensen zijn zo gerustgesteld omdat ze eindelijk bij de dokter zitten dat hun bloeddruk lager is dan normaal.”

“Je bloeddruk reageert net zoals je ademhaling en je hartslag, op de behoefte van je lichaam op dat specifieke moment. Als je slaapt, heb je een bloeddruk van 8/5, word je wakker met een volle blaas, dan is hij 14/9, stoot je onderweg naar je bed met je kleine teen tegen de kast, heb je 19/11. Dat is allemaal perfect normaal. Elke vorm van pijn, stress en angst jagen je hartslag en bloeddruk de hoogte in. Daarom kan je een medische conclusie niet laten afhangen van een eenmalige meting in het dokterskabinet. We vragen vaak aan mensen om thuis te meten en een dagboekje bij te houden. Of we doen 24 uursmetingen met een speciaal toestel, of we zetten mensen gedurende tien minuten in een aparte ruimte waar om de twee minuten hun bloeddruk op een automatische manier wordt genomen.”

Verkalkte aders

Bij een te lage bloeddruk is er een valrisico en voelen patiënten zich moe en futloos, maar voor je bloedvaten kan dat geen kwaad. Hypertensie is daarentegen een stuk gevaarlijker. “Als je dat niet behandelt, kunnen je slagaders verkalken en dat is een belangrijke reden waarom mensen beroertes, hartinfarcten en aneurysma’s krijgen”, weet de cardioloog. “En dat zijn de belangrijkste oorzaken van overlijdens in België en de westerse wereld. Daarnaast tast hypertensie je nieren aan. Je nieren zijn een levensnoodzakelijke filter van afvalstoffen en als je bloeddruk te hoog is, wordt die filter als het ware kapot geperst.”

De meeste mensen voelen echter niet dat hun bloeddruk te hoog is. Vandaar dat het ook de ‘silent killer’ wordt genoemd. “Heel soms hebben patiënten hoofdpijn, maar daar kan je niet op verder gaan. De enige manier om het te weten, is je bloeddruk te meten”, aldus prof. Rietzschel. “Sowieso bij elk doktersbezoek, maar je kan het ook zelf doen. Er zijn tegenwoordig automatische meters op de markt die heel makkelijk te hanteren zijn. Het grote voordeel daarvan is dat je dan een meting hebt die thuis, in normale omstandigheden, is gebeurd. Wat een veel correctere weergave geeft van je dagdagelijkse bloeddruk omdat er tijdens de meting dan veel minder stress was.”

Hoge bloeddruk kan je zelf voor een stuk aanpakken door je gewicht gezond te houden, gevarieerd te eten, met zo min mogelijk zout, en door voldoende te bewegen. “Als we er daar niet mee komen, is er een hele reeks goede medicamenten waarmee we het probleem bijna altijd onder controle krijgen”, zegt de arts. “Die medicatie moet je wel voor de rest van je leven blijven nemen, want hypertensie kan niet opgelost worden. Eens de veroudering van je slagaders is ingezet, gaat dat proces immers gewoon verder.”

- Beweeg voldoende

- Zorg dat je geen overgewicht hebt. Als je overgewicht hebt, kan 5 tot 15% afvallen al een verbetering opleveren in je bloeddruk

- Stop met roken

- Drink zo weinig mogelijk alcohol. Alcohol verhoogt de bloeddruk vanaf twee glazen per dag

- Eet minder zout en vermijd kant-en-klare maaltijden, eten uit pakjes en zoute snacks. Vervang zout tijdens het koken zoveel mogelijk door kruiden

- Eet zo gezond en gevarieerd mogelijk

- Vergeet dure voedings- en vitaminesupplementen, zoals meidoornextract. Als iets écht werkt, is het getest en goedgekeurd en wordt het erkend als medicijn, waardoor de patiënt het ook terugbetaald krijgt

Meer over

Nu belangrijker dan ooit: steun kwaliteitsjournalistiek.

Neem een abonnement op De Morgen


Op alle artikelen, foto's en video's op demorgen.be rust auteursrecht. Deeplinken kan, maar dan zonder dat onze content in een nieuw frame op uw website verschijnt. Graag enkel de titel van onze website en de titel van het artikel vermelden in de link. Indien u teksten, foto's of video's op een andere manier wenst over te nemen, mail dan naar info@demorgen.be.
DPG Media nv – Mediaplein 1, 2018 Antwerpen – RPR Antwerpen nr. 0432.306.234