Donderdag 03/12/2020

AchtergrondMode

Hoe groen is ‘ecologische’ denim echt?

Beeld Getty Images/iStockphoto

Weekday, Samsøe Samsøe, Levi’s: het ene na het andere merk komt met ecologische denim op de proppen. Wel telkens op een andere manier. Weekday gaat voor recycleerbaar, Levi’s vervangt katoen door hennep en Samsøe Samsøe focust op minder waterverbruik. Het maakt van duurzame denim een complex dingetje. Begrijpt u nog welke jeans het groenst kleurt? 

Journaliste Sarah Vandoorne en bedenker van HNST Jeans Tom Duhoux gidsen ons door de vervuilende denimindustrie en richting groenere aankopen. “In jeans komen alle ecologische uitdagingen voor de kledingsector samen.”

Het is een goed punt dat steeds meer merken groenere kleding ontwikkelen, vindt Sarah Vandoorne. Al vijf jaar specialiseert ze zich als journaliste in fair fashion en ze merkt dat zowel bedrijven als consumenten beginnen te begrijpen dat we het beter moeten doen. “Het is geen trend meer, of dat hoop ik toch. Eerder een tendens. Een evolutie die niet meer tegen te houden is.” 

Eentje die door de coronacrisis ook een push heeft gekregen, gelooft Tom Duhoux, bedenker van het duurzame jeansmerk HNST en nu onderzoeker circulaire economie bij de Vlaamse Instelling voor Technologisch Onderzoek (VITO). “Veel merken ondervonden dit jaar dat fast fashion ook voor hen met grote nadelen komt. Modegevoelige collecties die niet verkocht geraakten, moesten ze vernietigen. Dan zijn tijdloze producten die volgend jaar wel nog in de rekken kunnen een slimmere keuze. Plus, consumenten hadden meer tijd om stil te staan bij duurzamere aankopen.”

Links: Sarah Vandoorne. Rechts: Tom Duhoux.Beeld Sandra Mermans / Klaas De Scheirder

Dus zetten ook de allergrootste merken zich nu in voor ecologischere mode. En dan komt de focus niet zelden op denim te liggen. Kijk maar naar Weekday of Samsøe Samsøe: merken die zich niet traditioneel op jeans toespitsen, maar dat in hun ecologische effort wel doen. “Jeans is dan ook een product dat bij letterlijk iedereen in de kast ligt”, zegt Duhoux. “Mannen dragen jeans, vrouwen ook. Het is tijdloos en gaat jaren mee. Plus, het is een product met uitzonderlijk veel pijnpunten: daar zijn de consumenten zich steeds meer van bewust en dat geeft een merk ook veel ruimte én veel verantwoordelijkheid om het anders aan te pakken. In jeans komen alle ecologische uitdagingen voor de kledingsector samen.” 

Jeans krijgt inderdaad op heel wat facetten slechte punten, als het op ecologie aankomt. “Het begint al bij de grondstof”, weet Duhoux. “Omdat de vraag naar katoen zo gigantisch groot is, telen we de plant ook op plaatsen waar ze niet van nature voorkomt. En daar is ongelóóflijk veel water voor nodig, want katoen komt uit regenachtige gebieden. Plus, het wasproces – de laatste stap die het uiterlijk van denim bepaalt – vereist ook meer dan honderd liter water. Zo kom je naar schatting voor één broek op zo’n 8.000 tot 10.000 liter uit.” De katoenteelt vraagt ook om enorm veel pesticiden. Zo’n 10 procent van alle pesticiden ter wereld en 25 procent van alle insecticiden worden gebruikt op katoenplantages. “Die troep blijft bovendien op de katoen zitten. Gezond kan je jeans dus niet noemen", zegt Duhoux. 

En dat zijn niet de enige schadelijke stoffen in denim. “Het kleurproces dat de jeansgaren hun typische blauwe kleur geeft, gebruikt schadelijke chemicaliën”, vervolgt Duhoux. “Die komen achteraf in de lokale ecosystemen terecht.” In Indonesië, bijvoorbeeld, stelde Vandoorne met eigen ogen vast dat de Citarum-rivier, een belangrijke bron van water voor de miljoenen omwonenden, extreem vervuild is, vooral door illegale lozingen van de honderden textielfabrieken langs de rivier. 

Om cool te zijn, moet jeans er tot slot afgewassen uitzien. “En ook daar komen chemische middelen bij kijken, naast stenen of andere schuurmiddelen. Ook die processen zijn schadelijk voor de lokale ecosystemen en vooral voor de textielarbeiders die ze eigenhandig op broek per broek moeten toepassen.”

De populairste oplossingen

Veel ruimte voor verbetering dus, als het op denim aankomt. Weekday brengt een 100 procent recycleerbare broek en vest uit, gemaakt van twintig procent gerecycleerd katoen en tachtig procent biokatoen. Levi’s brengt twee nieuwe fits uit gemaakt van hennep die er als katoen uitziet. Die stof vereist, volgens Levi’s, minder water, chemicaliën en land. En Samsøe Samsøe komt met een ‘Blue Belief’-collectie, met denim gemaakt van gerecycleerd of organisch katoen en afgewerkt met een wasproces dat water zo goed als elimineert. 

“Dat is de meest courante en makkelijkste oplossing: katoen vervangen door biokatoen of organisch katoen”, zegt Duhoux. “Op zich is dat ook een goede oplossing, want het elimineert de pesticiden. Veel bedrijven zetten daarnaast ook in op minder waterverbruik. Maar dan moet je als consument oppassen. Want in welk deel van het proces gebruikt het merk minder water? Heel vaak hebben ze het niet over de katoenteelt zelf – de grote slokop – maar gewoon over het wasproces. En dan maakt die inspanning amper een verschil. Als het merk dan zegt: ‘We gebruiken 50 procent minder water!’, ben je als consument een blaasje wijsgemaakt.” 

Levi's.Beeld rv
Samsøe Samsøe.Beeld rv

“Werken met gerecycleerde grondstoffen, zoals Weekday doet, is een andere populaire oplossing. Maar ook daarbij is het opletten geblazen”, waarschuwt Duhoux. “Als het merk bijvoorbeeld kiest voor een jeans die deels uit gerecycleerd katoen en deels uit gerecycleerd polyester bestaat, kan de broek door die mix van materialen met de technieken die nu beschikbaar zijn niet meer hoogwaardig gerecycleerd worden. Hetzelfde probleem krijg je met elastaan in de samenstelling, een populaire toevoeging omdat consumenten zo houden van broeken met stretch. Denim maken van 100 procent gerecycleerd katoen is in elk geval nog geen optie: er bestaan nog geen volwaardige processen die de vezels in de nieuwe stof voldoende sterk houden.” 

Weekday.Beeld rv

Quick wins?

Dat er zo veel pijnpunten en oplossingen zijn – de een beter dan de ander – maakt het ons, consumenten, natuurlijk niet makkelijk. Daar komt nog bij dat niet alle merken die voor groene denim kiezen, verder zo milieubewust zijn. Vandoorne: “Heel vaak nog voeren merken gewoon ‘quick wins’ door vanuit een marketingstandpunt. Zo kunnen ze communiceren naar de consument dat ze ermee bezig zijn, terwijl hun basismodel hetzelfde blijft.”

“Ze pakken tussenprobleempjes aan en smeren daar dan veel marketingsiroop rond. Het resultaat: een figuurlijke 5 procent van hun collectie is ecologisch, 95 procent nog altijd niet”, zegt Duhoux. Maar tegelijk willen beide experts ook positief zijn. “Het is mooi dat meer en meer merken zich verplicht voelen om over ecologie na te denken. Als de consument dan ook nog zijn verantwoordelijkheid neemt en kritisch blijft, gaat het de goede kant op”, vindt Duhoux.

3 tips voor groenere jeans in je garderobe

1. “Tweedehands kopen is de beste oplossing. Dan maak je de productie van nieuwe denim overbodig, een stof die pas echt duurzaam is als hij niet meer geproduceerd wordt”, zegt Vandoorne. “Jeans leent zich daar ook perfect toe, want het is meestal goed gemaakt en gaat lang mee.”

2. “Check het etiket”, zegt Duhoux. “Ga na wat de samenstelling is en vermijd een mengeling van natuurlijke met synthetische vezels. Alleen een broek die uit 100 procent katoen bestaat, is hoogwaardig te recycleren. En geen zorgen, ook zonder elastaan in de samenstelling zet stevige denim zich na een tijd mooi naar je lichaam. Kijk ook waar het stuk gemaakt is, dat zegt vaak al veel over de arbeidsomstandigheden.”

3. “Beschouw jeans als een investering waar je jaren plezier van wil. Ja, ecologische denim komt met een pittiger prijskaartje. Maar omdat het veel kwalitatiever is en een langere levensduur heeft, ligt de kost per draagbeurt uiteindelijk lager dan wanneer je een jeans van 20 euro vijf keer draagt.”

Meer over

Nu belangrijker dan ooit: steun kwaliteitsjournalistiek.

Neem een abonnement op De Morgen


Op alle artikelen, foto's en video's op demorgen.be rust auteursrecht. Deeplinken kan, maar dan zonder dat onze content in een nieuw frame op uw website verschijnt. Graag enkel de titel van onze website en de titel van het artikel vermelden in de link. Indien u teksten, foto's of video's op een andere manier wenst over te nemen, mail dan naar info@demorgen.be.
DPG Media nv – Mediaplein 1, 2018 Antwerpen – RPR Antwerpen nr. 0432.306.234