Donderdag 13/05/2021

Beter LevenNavelstrengbloed

Het navelstrengbloed van uw baby laten opslaan: doen of niet doen?

null Beeld BELGAIMAGE
Beeld BELGAIMAGE

In sommige landen is het een normale vraag aan aanstaande ouders: wilt u het navelstrengbloed van de baby laten opslaan om het later te kunnen aanwenden voor eigen gebruik? De do’s en don’ts op een rij.

In andere landen is het een heel normale vraag aan ouders die een kind verwachten: wilt u het navelstrengbloed van de baby laten opslaan, zodat de stamcellen die erin zitten bewaard blijven? En waar dan? In een privébank, om het later terug te kunnen vragen voor eigen gebruik? Of in een publieke bank, waaruit iedereen kan putten?

Belgische gynaecologen en verloskundigen leggen deze kwestie niet standaard aan toekomstige ouders voor. Toch is het een onderwerp waarover op zwangerschapsfora levendige discussies worden gevoerd. “Je kan er anderen mee helpen en anders is het toch maar medisch afval’, meent een aanstaande moeder. Een ander stelt vast dat in het ziekenhuis waar ze wil gaan bevallen geen mogelijkheid is tot donatie. ‘Zo zonde, omdat er zoveel mee gedaan kan worden.”

Het bijzondere aan navelstrengbloed is dat er “hematopoëtische stamcellen” in zitten – in gewoon Nederlands, bloedvormende stamcellen. Aanvankelijk bevinden deze stamcellen zich bij ongeboren kinderen in de lever. Later verplaatsen ze zich via de bloedbaan naar het beenmerg. Op het moment dat de baby wordt geboren, is een deel van deze stamcellen nog onderweg in het bloed – en dus ook in het bloed dat door de navelstreng stroomt.

Leukemie

Dit type stamcellen kan worden gebruikt voor de behandeling van sommige ziektes, waarvan leukemie de belangrijkste is. Bij leukemie maken de stamcellen in het beenmerg te veel witte bloedcellen, die in onrijpe toestand in het bloed terechtkomen.

“Patiënten met leukemie worden eerst bestraald, om de leukemiecellen weg te krijgen”, vertelt Christine Mummery, hoogleraar Ontwikkelingsbiologie in Leiden. “Daarbij kunnen ook hun eigen gezonde bloedvormende stamcellen worden vernietigd. De patiënt moet dus nieuwe stamcellen krijgen. Die stamcellen, die uit het bloed van een donor komen, vinden vanzelf hun weg naar het beenmerg. Tegelijkertijd herkennen de witte bloedcellen van de donor de resterende leukemiecellen als lichaamsvreemd. En dus eten ze die op. Zo verdwijnt de leukemie uit het lichaam van de patiënt.”

Volgens Mummery verdient een volwassen donor van stamcellen de voorkeur boven het gebruik van navelstrengbloed. “In één portie navelstrengbloed zitten niet genoeg stamcellen”, zegt ze. “Daarom zijn er op dit moment altijd twee donoren nodig om leukemie te behandelen. Het is veel gemakkelijker een volwassen donor te vinden. Pas als dat niet lukt, komt navelstrengbloed in beeld.”

Slingerbeweging

Maar volgens Jan Cornelissen, hoogleraar hematologie en hoofd van het transplantatieprogramma in het Erasmus Medisch Centrum, heeft navelstrengbloed wel degelijk veel potentie.

“Ik zie dat de medische wetenschap een slingerbeweging maakt. De laatste jaren is er veel aandacht geweest voor niet-passende donoren uit de familie. Dat wil zeggen: familieleden die niet dezelfde witte bloedgroep hebben als de patiënt met leukemie, maar van wie de stamcellen in combinatie met bepaalde medicijnen toch bruikbaar zijn. Het zou mij niet verbazen als de komende jaren het navelstrengbloed weer interessanter wordt. In Canada is een methode ontwikkeld om stamcellen in het navelstrengbloed te vermeerderen. Dat zou een grote stap vooruit zijn.”

“Voor nu hebben we voldoende op voorraad”, zegt Cornelissen. “Maar als het straks goed lukt om de stamcellen in dat bloed te vermeerderen, komt er misschien een moment dat het nodig is nieuwe donoren te werven.”

Doorverkopen

Ook Mummery bespeurt nog geen tekorten. “Het klopt dat ziekenhuizen in andere landen zich meer inspannen om navelstrengbloed af te nemen. Voor een deel maken ze daar eiwitproducten van die ze doorverkopen. Met name landen in Zuid-Europa bekostigen daar een deel van hun gezondheidszorg van.”

En wat te denken van de commerciële bedrijven, die tegen forse betaling aanbieden het navelstrengbloed op te slaan, om zo de stamcellen achter de hand te houden voor behandeling van ziektes? Daarover is zowel Mummery als Cornelissen stellig: niet doen.

“De kans dat iemand in de familie leukemie krijgt is heel, heel klein: maar één of twee op de honderdduizend mensen lijdt eraan”, zegt Cornelissen. “En dan is er altijd nog de publieke banken, die beschikbaar zijn voor iedereen.”

“Die bedrijven beweren dat je met stamcellen uit navelstrengbloed ook hersenverlamming en autisme kunt genezen, maar het bewijs daarvoor is heel mager”, zegt Mummery. “Als je mij zou vragen: wat zou jij doen, zou je betalen voor het opslaan van navelstrengbloed als je dochter een baby krijgt? Dan zou mijn antwoord zijn: nee, absoluut niet.”

Meer over

Nu belangrijker dan ooit: steun kwaliteitsjournalistiek.

Neem een abonnement op De Morgen


Op alle artikelen, foto's en video's op demorgen.be rust auteursrecht. Deeplinken kan, maar dan zonder dat onze content in een nieuw frame op uw website verschijnt. Graag enkel de titel van onze website en de titel van het artikel vermelden in de link. Indien u teksten, foto's of video's op een andere manier wenst over te nemen, mail dan naar info@demorgen.be.
DPG Media nv – Mediaplein 1, 2018 Antwerpen – RPR Antwerpen nr. 0432.306.234