Vrijdag 03/02/2023

AchtergrondMode

Het korset is terug: dertig jaar na Madonna en vier millennia na de oude Grieken

Zangeressen Doja Cat en Lizzo sprongen ingesnoerd op het podium, en ook op de catwalk is het korset opnieuw een hit, zoals dit model van Fendi toont.  Beeld DM
Zangeressen Doja Cat en Lizzo sprongen ingesnoerd op het podium, en ook op de catwalk is het korset opnieuw een hit, zoals dit model van Fendi toont.Beeld DM

Zowel op de catwalks als op de rode loper van de Grammy’s viel één grote comeback op: die van het korset. Doen vrouwen zich straks weer geweld aan of is het net een statement?

Veerle Windels

Ergens in het eerste seizoen van de Netflix-original Bridgerton struikelt een van de débutantes terwijl ze in rechte lijn richting koningin loopt. Ze valt flauw omdat haar gouvernantes haar geveterd korset even tevoren net iets te hard hebben aangetrokken. Vrouwen uit de 18de en 19de eeuw wisten het al: als deel van de dagelijkse outfit zorgde het korset voor een slanke taille, een rechte rug en een toch wel bijzondere, noem het elegantere manier van stappen. Dat het de adem wel eens deed stokken, niemand die erom maalde.

Evenmin op de rode loper van de Grammy’s afgelopen week trouwens, waar artiesten als Olivia Rodrigo, Doja Cat en Dua Lipa hun opwachting maakten in prachtige glamourjurken van respectievelijk Vivienne Westwood en Versace, met telkens in de hoofdrol: een strakke taille dankzij een niet te missen korset.

Halpern. Beeld RV
Halpern.Beeld RV

Wie de voorbije modeweken in New York, Milaan en Parijs volgde, kon de korsettrend al optekenen - bij toonaangevende labels als Dior, Fendi, Versace, maar ook N°21, Halpern en Moschino, waar creatief directeur Jeremy Scott een humoristische metaversie van het ding op scène bracht. Denk glimmend metaal. Denk nauwelijks een uur te dragen.

Kreta

Eeuwenlang was het strakke baleinenlijfje een must. Het begon al 2.000 jaar voor Christus op Kreta, waar vrouwen met een zekere status korsetten droegen om hun (naakte) borsten extra in de verf te zetten en hun silhouet voluptueuzer te doen lijken. Bij de Grieken en de Romeinen werd het korset gereduceerd tot een zona, een gordel. Zonam solvere, Latijn voor het openen van die gordel, betekent in die tijd dan ook zoveel als huwen, want het korset, in welke vorm dan ook, werd beschouwd als een erg intiem onderdeel van de garderobe. Geen wonder dat Henri de Toulouse-Lautrec zoveel fans had toen hij zijn vrouwen van plezier en hun jarretelles en korsetten tekende.

Korsetten waren steevast statussymbolen, want wie op het platteland werkte, droeg een veel comfortabeler versie die nauwelijks te vergelijken was het echte werk. Niet iedereen bleek fan. Zo schreef Napoleon Bonaparte in een brief aan zijn dokter: “Dit kledingstuk is gewoon smaakloos. Het martelt vrouwen, het doet hun ongeboren kinderen geweld aan en doet me vrezen voor absolute decadentie.” Toch zou het korset floreren aan het eind van zijn regeerperiode en zelfs lang daarna. Tijdens de belle époque (eind 19de eeuw, begin 20ste eeuw) durfde geen vrouw van stand zonder korset de deur uitgaan, ook al vervormt het ding ruggengraten en doet het hen flauwvallen.

20ste eeuw

Het zou duren tot 1909, wanneer Paul Poiret zich afkeerde van wat hij ‘la remorque’ noemt: de onderverdeling tussen boezem en schouders en wat erachteraan komt. Ook Chanel zwoer het korset af en lanceerde de rechte, tailleloze lijn op brede schaal in Parijs.

N° 21. Beeld RV
N° 21.Beeld RV

Het duurde tot 12 februari 1947 vooraleer het korset weer helemaal terug was: op de eerste show van Christian Dior kon hij zijn New Look enkel tonen dankzij fors ingesnoerde korsetten. In New York kwamen vrouwen op straat om hiertegen te protesteren.

Oorlogen hebben er in de 20ste eeuw wel eens voor gezorgd dat korsetten de deur uit gegooid werden, omdat vrouwen bewegingsvrijheid nodig hadden in hun dagelijks leven en hun job. Ook door de feministische golf van de jaren zeventig raakten korsetten en zelfs lingerie in de vergeethoek. Vrouwen vonden die baleinen en dat ingesnoerde gedoe niet vrouwvriendelijk. Herinner u de bh-verbrandingen in Amsterdam.

Toch is het korset nooit helemaal uit de kleerkast verdwenen. Heel wat designers haalden het opnieuw vanonder het stof midden jaren tachtig en zorgden er zelfs voor dat het niet langer onder de kleren verstopt moest zitten. Chantal Thomass maakte er een bovenstuk van en Vivienne Westwood gebruikte het als basis van haar vele interpretaties van haar meest geliefde époque: de kokette rococo, te zien in werken van François Boucher of Jean-Antoine Watteau.

Madonna

Maar het beeld dat op ons netvlies gebrand zit, is toch wel dat van Madonna. De Italiaans-Amerikaanse zangeres was al een stijlicoon in de jaren tachtig, maar werd pas een wereldster toen ze tijdens haar Blond Ambition Tour in 1990 op scène neerdaalde in een pink korset dat voor haar op maat gemaakt was door de Franse couturier Jean Paul Gaultier. Die zou het korsetbeeld nadien trouwens nog gebruiken als flacon voor een tot op vandaag zeer succesvol parfum.

Christian Dior. Beeld RV
Christian Dior.Beeld RV

Zowel Thomass, Westwood als Madonna zagen het korset niet als uiting van onderdrukking, integendeel. Dankzij hen werd het een statement van vrouwelijkheid, van vrijheid, van zelfvertrouwen, van je-m’en-foutisme ook, zeker als anderen meteen zouden klaarstaan met een afwijkend oordeel.

Westwood gaat zelfs nog een stap verder. In een interview uit 1994 zei ze over het gebruik van korsetten in collecties: “In deze sombere barbaarse tijd van middelmatigheid op elk terrein zoek ik mijn inspiratie in periodes die meer raffinement hebben. Het idee van het korset ontleen ik aan Watteau en zelfs Fragonard.”

Is het dan raar dat het korset nu weer op de catwalks opduikt en meteen opgepikt wordt door de stylisten van de sterren? Niet dus.

Nu belangrijker dan ooit: steun kwaliteitsjournalistiek.

Neem een abonnement op De Morgen


Op alle artikelen, foto's en video's op demorgen.be rust auteursrecht. Deeplinken kan, maar dan zonder dat onze content in een nieuw frame op uw website verschijnt. Graag enkel de titel van onze website en de titel van het artikel vermelden in de link. Indien u teksten, foto's of video's op een andere manier wenst over te nemen, mail dan naar info@demorgen.be.
DPG Media nv – Mediaplein 1, 2018 Antwerpen – RPR Antwerpen nr. 0432.306.234