Dinsdag 29/11/2022

AchtergrondGezondheid

Helpen collageendrankjes en -poeders echt tegen huidveroudering? ‘Influencers zijn vaak gesponsord’

null Beeld Thinkstock
Beeld Thinkstock

Veel gezien in het schap van de drogist en online: collageendrankjes en -poeders. Het goedje zou helpen tegen huidveroudering, maar is dat wel zo?

Anouk Broersma

‘Bevordert een jeugdige uitstraling’, ‘verzorgt en verjongt de huid van binnenuit’, ‘helpt zichtbaar de huidrimpels te verminderen’: producenten van collageendrankjes en -poeders beloven gouden bergen aan wie naarstig op zoek is naar een remedie tegen rimpels. Voor zo’n flesje of potje betaal je al snel enkele tientallen euro’s. Is het zijn geld waard, of toch te mooi om waar te zijn?

Collageen is geen wondermiddel dat is uitgevonden in een laboratorium, het zit van nature in ons lichaam. Het is een eiwit dat in de huid, samen met elastine, zorgt voor stevigheid en elasticiteit. Cellen genaamd fibroblasten maken collageen aan, waarna bepaalde eiwitten het weer afbreken. “Dat is een normaal proces, maar naarmate je ouder wordt, breekt het lichaam meer collageen af dan dat het aanmaakt. Dan zakt de huid in”, legt Armanda Onderdijk uit, dermatoloog in het Erasmus MC in Rotterdam. Met als resultaat de rimpels die sommigen zo vrezen.

Collageensupplementen bevatten dierencollageen, meestal van runderen of vissen. Op sociale media vertellen jonge, strakke influencers lyrisch hoeveel verbetering ze zien sinds ze elke ochtend een schepje collageenpoeder door hun koffie, smoothie of yoghurt roeren. Zou het echt zo goed werken?

Het idee dat een voedingssupplement effect kan hebben op huidcollageen is niet zo gek, vertelt Onderdijk. “We weten bijvoorbeeld dat collageen kan afnemen door een ongezond dieet met veel suiker. In theorie kan een collageensupplement de huid verbeteren, maar qua wetenschappelijk bewijs is het echt nog te vroeg om dat te kunnen zeggen.” Het onderzoek staat nog iets te veel in de kinderschoenen, al zijn er wel een aantal studies die positieve effecten laten zien.

Zo liet een Frans-Japans onderzoeksteam een groep vrouwen van 40 jaar en ouder een aantal maanden lang elke dag een collageendrankje slikken en een andere groep een placebo, waarbij niemand wist wie in welke groep zat. Ze constateerden dat de collageengroep een beter gehydrateerde huid met meer collageen had, zelfs twaalf weken na het experiment nog.

Disclaimer

Dat klinkt goed, maar er is wel een disclaimer: de onderzoekers werken in laboratoria die dit soort supplementen maken en op de markt brengen. Het komt vaker voor dat collageenonderzoekers banden hebben met producenten, ze werken er bijvoorbeeld voor of worden gesponsord. Dat maakt die studies niet per definitie onbetrouwbaar, stelt Onderdijk, experimenteel zitten ze meestal goed in elkaar. “Maar het kan wel betekenen dat ze alleen studies met positieve resultaten publiceren en conclusies positiever presenteren, zonder kritische noot.”

Daarnaast is de vraag of zo’n verschil dat ze vinden een wezenlijk verschil is. Als een apparaat bijvoorbeeld verschil meet in de hoeveelheid fijne rimpeltjes of huiddikte, valt dat met het blote oog dan ook goed zien? Een ander probleem is dat studies vaak verschillende methoden en producten gebruiken, waardoor ze moeilijk te vergelijken zijn. Daardoor is nog veel onduidelijk, bijvoorbeeld over dosering en of het uitmaakt welk soort dierencollageen je gebruikt.

Om grondig te onderzoeken hoe goed het werkt, zou je huidbiopten moeten nemen. Onderdijk: “Je snijdt dan dunne plakjes huid bij iemand weg en kijkt in het lab op celniveau naar de hoeveelheid collageen.” Maar daarvoor heb je een grote groep vergelijkbare mensen nodig die een stukje huid wil doneren aan de wetenschap. Wie druk bezig is zijn huid te verbeteren, staat daar misschien niet om te springen.

Het wetenschappelijk bewijs tot dusver matcht niet met het online enthousiasme, concludeerden ook onderzoekers uit Chicago vorig jaar. Zij bekeken YouTube-filmpjes en Instagram-posts van medici, influencers, dermatologen en wetenschappers. De meeste influencers én een deel van de medici bleken financiële belangen te hebben, bijvoorbeeld via sponsoring. Bij de uitingen van dermatologen en wetenschappers op sociale media was dat veel minder vaak het geval. Wie financiële belangen had, raadde vaker collageenproducten aan dan wie onafhankelijk was. En influencers die niet gesponsord zijn, maar wel dolenthousiast? Daarbij kan volgens de onderzoekers een placebo-effect meespelen: je gelooft wat je wil geloven.

Zonnecrème

Als je iets wilt doen dat sowieso goed is voor je huid, zegt Onderdijk, bescherm jezelf dan tegen de zon. “Mensen zijn vaak heel druk met huidcrèmes, maar vergeten intussen de invloed van de zon. Negentig procent van de rimpels wordt veroorzaakt door de zon. UVA-straling van de zon leidt ertoe dat collageen en elastine in de huid worden afgebroken.” Goed insmeren dus, en kijk of de zonnebrandcrème een UVA-filter bevat.

Smeer je toch graag iets extra’s op je huid? Van Vitamine-A-zuur, alleen op recept verkrijgbaar, is volgens Onderdijk het positieve effect op huidveroudering redelijk goed aangetoond. Daarnaast is er enig bewijs dat antioxidanten helpen, de verzamelnaam voor beschermende stoffen als vitamine C en E. “Maar dat komt vooral uit het lab. Het is onduidelijk of het effect standhoudt in de praktijk.”

Als je vitamine-A-zuur, antioxidanten en collageen op een rijtje zet, is volgens Onderdijk het bewijs voor collageen écht nog het magerst. Wat niet is, kan nog komen, maar intussen betaal je een flinke duit voor zo’n potje onzekerheid. “Ik zou zeggen: dat geld kun je beter aan zonnecrème besteden.”

Nu belangrijker dan ooit: steun kwaliteitsjournalistiek.

Neem een abonnement op De Morgen


Op alle artikelen, foto's en video's op demorgen.be rust auteursrecht. Deeplinken kan, maar dan zonder dat onze content in een nieuw frame op uw website verschijnt. Graag enkel de titel van onze website en de titel van het artikel vermelden in de link. Indien u teksten, foto's of video's op een andere manier wenst over te nemen, mail dan naar info@demorgen.be.
DPG Media nv – Mediaplein 1, 2018 Antwerpen – RPR Antwerpen nr. 0432.306.234