Woensdag 21/04/2021

Voor u uitgelegdDarmkanker

Elke dag sterven 10 Belgen aan darmkanker: wat zijn de symptomen? Wie wordt het vaakst getroffen?

null Beeld Free
Beeld Free

Maart is de internationale actiemaand in de strijd tegen dikkedarmkanker. Elke dag krijgen 23 Belgen te horen dat ze darmkanker hebben én dagelijks zijn er 10 begrafenissen door de ziekte. ‘Minstens de helft daarvan zouden we kunnen vermijden’, klinkt het bij Luc Colemont, maag- en darmspecialist en oprichter van vzw Stop Darmkanker.

In de eerste helft van 2020 zijn er 20 procent minder darmkankers vastgesteld in België, blijkt uit de meest recente cijfers van het kankerregister. Goed nieuws lijkt dit op het eerste gezicht, maar niets is minder waar. “Dit is absoluut géén goed nieuws”, benadrukt darmspecialist Luc Colemont. “Er zijn minder darmkankers vastgesteld die we normaal gezien wel hadden moeten ontdekken. Al jaren zijn de cijfers over het aantal vastgestelde darmkankers helaas hetzelfde: dagelijks wordt er bij 23 mensen darmkanker vastgesteld. De daling is te verklaren door een tijdelijke onderbreking van het bevolkingsonderzoek, de angst bij de bevolking om naar de huisarts of het ziekenhuis te gaan, en het uitstellen van geplande onderzoeken door de coronamaatregelen. Met andere woorden: er is een aanzienlijke schade in te halen, jammer genoeg.”

Toch hoopt Colemont dat de gevolgen van al die uitgestelde diagnoses nog beperkt kunnen blijven. “Darmkanker is een kwaadaardig gezwel aan de binnenkant van - bijna altijd - de dikke darm. Dat kwaadaardig gezwel ontstaat altijd uit een goedaardig gezwel, wat men ook een poliep noemt. De evolutie van een goedaardig gezwel naar een kwaadaardig gezwel duurt 8 à 10 jaar. Het is geen kwestie van een paar weken of maanden. Darmkanker is echt een sluipmoordenaar die er jaren over doet om velen te treffen. Liefst 1 op de 20 Belgen krijgt er namelijk mee te maken in hun leven. Maar weet dat poliepen, goedaardige gezwellen dus, makkelijk verwijderd kunnen worden zodat er geen kans is dat deze zich door de jaren heen ontwikkelen tot darmkanker.”

null Beeld stopdarmkanker.be
Beeld stopdarmkanker.be

Zelftest

Zelf vaststellen of je poliepen hebt, is haast onmogelijk. “Tenzij je dé tést doet”, zegt Colemont. “Daarom is deelnemen aan het bevolkingsonderzoek darmkanker voor mensen vanaf 50 jaar tot en met 74 jaar zo belangrijk. Het bespaart je veel leed én het redt levens. Het bevolkingsonderzoek is gratis voor die leeftijdscategorie. Al zou ik liever hebben dat ze dit vanaf de leeftijd van 45 jaar aanbieden, net zoals in Amerika wordt aangeraden. Uit de meest recente cijfers blijkt namelijk dat 1 op de 6 darmkankerpatiënten jonger dan 50 jaar is: steeds meer dertigers en veertigers krijgen ermee te maken. Het is een hardnekkige fabel dat alleen ‘oude’ mensen darmkanker krijgen. Anderzijds stellen we ook vast dat 1 op de 5 patiënten net ouder is dan 74 jaar. Het moeilijke aan darmkanker is dat je zelf niet kan voelen dat er een gezwelletje in je darm zit: een poliep is maar een paar millimeter groot, en zelfs al is het uitgegroeid tot een kwaadaardig gezwel van pakweg 3 à 4 cm dan nog voel je dat niet.

Daarom adviseer ik ook om een zelftest te doen. Deze is voor ongeveer 20 euro te koop bij de apotheek. Met deze test kan je zelf ontdekken of er al dan niet occult bloed (dat je niet met het blote oog kan waarnemen) aanwezig is in de stoelgang. Je kan het vergelijken met een zwangerschapstest. Als de test positief is, wil dit echter niet meteen zeggen dat je darmkanker hebt. Bloed in de stoelgang kan verschillende redenen hebben zoals een wondje, aambeien, poliepen … maar moet wel altijd verder onderzocht worden. Gemiddeld wordt er bij 1 op de 15 positieve zelftesten darmkanker vastgesteld, doorgaans in een vroegtijdig stadium dat perfect behandelbaar is met alleen een heelkundige ingreep. Zijn de lymfeklieren rond de darm ook al aangetast dan is chemotherapie nodig, en bij uitzaaiingen is zeker chemotherapie noodzakelijk. Wie wacht tot er klachten zijn zoals bloed bij de stoelgang, aanslepende buikpijn of krampen, veranderingen in de stoelgang, plots gewichtsverlies … heeft veel kans dat het dan al een vergevorderd stadium van darmkanker is.”

De middelen zijn er om vroegtijdig te kunnen ingrijpen, maar in de praktijk blijkt dat niet altijd het geval te zijn. “Maar 51,1% van de leeftijdsgroep die gratis het bevolkingsonderzoek kreeg in 2019 deed dit”, weet Colemont. “Dagelijks krijg ik te horen ‘niemand heeft me ooit verteld dat het zo belangrijk is’ of ‘ik wist niet dat je een test kunt doen’. Maar grijp dus alsjeblieft deze kans! Zelfs al heeft niemand in je familie ooit darmkanker gehad, doe de test! In slechts 20% van de gevallen is een erfelijke of familiale component aanwezig. We weten nog niet precies wat de oorzaak zou kunnen zijn. Leeftijd, overgewicht, een ongezonde levensstijl en te weinig beweging zijn maar enkele van de vele puzzelstukjes. Of het ook te maken heeft met ons immuunsysteem, luchtverontreiniging of bepaalde voeding… weten we (nog) niet. De laatste jaren is er heel wat nieuwe kennis opgedaan op basis van onderzoek naar de darmflora. Ik denk dat in onze darmflora een heel belangrijk puzzelstuk zit dat verklaart waarom iemand wel of niet darmkanker krijgt. Zo weet men dat bepaalde bacteriën in de darmflora poliepen kunnen doen ontstaan en dat er andere bacteriën zijn die van goedaardige gezwellen iets kwaadaardigs kunnen maken. Maar verder onderzoek is nodig om dit helemaal uit te klaren.”

null Beeld ANP XTRA
Beeld ANP XTRA

3 hardnekkige misverstanden over darmkanker

Veroorzaakt rood vlees darmkanker?

Colemont: “Wie een evenwichtig, gevarieerd voedingspatroon heeft en met mate puur rood vlees eet (maximum 500 g per week), loopt niet meer risico darmkanker te krijgen. Het is een fabel dat rood vlees op zich darmkanker veroorzaakt. Wel heeft onderzoek aangetoond dat wie te veel bewerkt rood vlees eet zoals salami en worst, een verhoogd risico heeft op darmkanker.”

Is een darmonderzoek niet zéér pijnlijk?

Colemont: “Helemaal niet! Een darmonderzoek is niet ingrijpend: er wordt nergens in de huid gesneden, het is geen heelkundige ingreep of operatie. Een darmonderzoek gebeurt - eventueel onder een korte narcose - via de natuurlijke opening van de aars of endeldarm. Het onderzoek duurt 15 à 20 minuten en is niet pijnlijk. Als er niets gevonden is tijdens het onderzoek, heb je bijna de zekerheid dat je de eerst volgende 7 à 8 jaren geen nieuw onderzoek nodig hebt. Stel dat er toch een poliep gevonden zou zijn, dan kan deze bijna altijd onmiddellijk verwijderd worden.”

Groeien poliepen altijd uit tot darmkanker?

Colemont: “Nee, gelukkig worden slechts een klein aantal poliepen uiteindelijk darmkanker. Van 1.000 poliepen worden er slechts 100 groter dan één centimeter. En van die 100 poliepen zullen er slechts 25 uitgroeien tot darmkanker. Daarnaast kunnen poliepen makkelijk, snel en veilig met een kleine ingreep tijdens het darmonderzoek verwijderd worden zodat er zelfs helemaal geen risico meer is op darmkanker, toch niet de volgende 7 à 8 jaren. Je voelt daar gelukkig niets van.”

(Tekst gaat verder onder de foto)

Luc Colemont tijdens de campagne van vzw Stop Darmkanker vorig jaar Beeld Klaas De Scheirder
Luc Colemont tijdens de campagne van vzw Stop Darmkanker vorig jaarBeeld Klaas De Scheirder

Darmkanker in cijfers

• 10 doden per dag door darmkanker in België.
• Dagelijks krijgen 23 Belgen te horen dat ze darmkanker hebben.
• Wereldwijd staat darmkanker op de tweede plaats van meest dodelijke kanker, na longkanker.
• 68 jaar is de gemiddelde leeftijd waarop darmkanker wordt vastgesteld.
• Bijna evenveel mannen (55%) als vrouwen (45%) krijgen te maken met darmkanker.
• In België is darmkanker de op twee na meest frequente kanker bij mannen en de op één na meest frequente kanker bij vrouwen.
• In België is darmkanker de tweede meest frequente doodsoorzaak bij mannen en de derde meest frequente doodsoorzaak bij vrouwen.
• Bijna 70% van de mensen met darmkanker overleeft hun ziekte.

Meer info: stopdarmkanker.be

Meer over

Nu belangrijker dan ooit: steun kwaliteitsjournalistiek.

Neem een abonnement op De Morgen


Op alle artikelen, foto's en video's op demorgen.be rust auteursrecht. Deeplinken kan, maar dan zonder dat onze content in een nieuw frame op uw website verschijnt. Graag enkel de titel van onze website en de titel van het artikel vermelden in de link. Indien u teksten, foto's of video's op een andere manier wenst over te nemen, mail dan naar info@demorgen.be.
DPG Media nv – Mediaplein 1, 2018 Antwerpen – RPR Antwerpen nr. 0432.306.234