Vrijdag 14/08/2020

Duurzaamheid

Ecologisch leven tijdens de pandemie: tips van 2 Belgische ecogoeroes

"Ik ga met glazen flesjes naar de apotheek en laat ze daar bijvullen met ontsmettingsgel", tipt Anne Drake. En zo kun je nog wel wat dingen doen om corona op een ecologische manier te bestrijden.Beeld Getty Images/iStockphoto

Toch één winnaar in deze pandemie: plastic. De wegwerpcultuur regeert nu mondmaskers en handschoenen zo nodig zijn en plastic vervuilt de oceanen meer dan ooit. Twee ecogoeroes delen hun beste tips om ook in tijden van corona het milieu niet te vergeten. 

We nemen minder het vliegtuig, rijden minder naar het werk en komen in het algemeen minder buiten. Je zou denken: niet slecht voor het milieu, die coronacrisis. Maar die daling in CO2-uitstoot en andere vormen van vervuiling is maar tijdelijk. En ze staat in scherp contrast met de gigantische toename van plastic afval op de vuilnisbelten en in de oceanen. 

In een nieuw rapport waarschuwt UNCTAD, de VN-organisatie voor handel en ontwikkeling, dat al dat extra plastic een ernstige bedreiging vormt voor de ecosystemen. De plasticvervuiling was “al voor het coronavirus een van de grootste bedreigingen voor onze planeet”, schrijven ze, en “de snelle toename in het dagelijkse gebruik van plastic producten die mensen helpen om zich te beschermen tegen het virus, maakt de zaken erger.” 

Geen nieuwe crisis, alsjeblieft

Volgens hun berekeningen komt driekwart van dat plastic op stortplaatsen en in zee terecht. Om nog te zwijgen van het extra afval nu online shoppen en takeaway populairder zijn. Tijdens de lockdown in Singapore bijvoorbeeld gooiden de 5,7 miljoen inwoners 1.470 ton extra plastic verpakkingen voor afhaalmaaltijden weg, schrijft The Guardian. In de Verenigde Staten is het gebruik van wegwerpplastic met zo'n 300 procent toegenomen, schat de International Solid Waste Association. 

Dat plasticvrij leven niet bij iedereen nog hoog op de agenda staat in tijden van een pandemie, is begrijpelijk. Maar feit is ook dat na corona een nieuwe crisis op ons dak krijgen – een milieucrisis – niet zo aantrekkelijk klinkt. Met deze tips van Antwerpse ‘zero waste’-experte Anne Drake, auteur van o.a. ‘Doe het zelf! Ecologie op hoge hakken’ en Nora Lorré, uitbaatster van verpakkingsvrije winkel Tarra, vermijden we dat.

1. Wat met mondmaskers?

Het is makkelijk om naar wegwerpmondmaskers te grijpen, maar die bestaan onder andere uit polypropyleen en het duurt maar liefst 450 jaar vooraleer de natuur dat kan afbreken. Terwijl er een eenvoudig alternatief voor die ecologische tijdsbommen bestaat: herbruikbare mondmaskers. Die maskers hebben een veel langere levensduur en bestaan doorgaans uit milieuvriendelijkere stoffen. 

“Ik was ze samen met mijn handdoeken op zestig graden. Dus niet in een aparte was of kookwas”, tipt Anne Drake. “Om ze daarna extra te steriliseren kan je ze altijd even strijken”, vult Nora Lorré aan. Zo verleng je ook de levensduur van je herbruikbare mondmasker. “Met waspoeder erbij overleven die virussen toch niet.” Hij raadt wel aan om het mondmasker daarna goed te spoelen. “Zodat de poederresten weg zijn. Anders adem je die in.” Ze gewoon vijf minuten in een pot met kokend water en wasmiddel op het vuur zetten, kan ook. 

Om extra punten te scoren, kan je ecologische stoffen mondmaskers in huis halen. Er bestaan best wat bedrijven die maskers van tweedehands-, milieuvriendelijke of gerecycleerde materialen maken. Maskers gemaakt van bamboe zijn een goede optie: dat natuurlijke product is van nature antibacterieel en volledig composteerbaar. Je shopt ze onder andere bij Share The Passion en Bellawear. Bij het Antwerpse Captain Cork koop je mondmaskers uit kurk, nog zo’n ecologisch materiaal. En bij Ida&Volta vind je er gemaakt van organisch katoen of Belgisch onbehandeld linnen. Keuze genoeg voor wie even googelt.

2. Wat met handschoenen?

Plastic handschoenen zijn nu enorm populair, maar net als mondmaskers zijn ze amper afbreekbaar. De simpelste tip? Gebruik ze gewoon niet. Voor een particulier zijn ze “totaal nutteloos”, zei viroloog Steven Van Gucht eerder al. Je loopt enkel risico als die virusdeeltjes in je mond, neus of ogen terecht komen en daartegen helpen handschoenen niet. Meer nog: ze kunnen je een vals gevoel van veiligheid geven, waardoor je zonder het te beseffen wel met je handen aan je gezicht zit. 

“Ik was gewoon vaak mijn handen”, zegt Anne. “En ik heb in mijn auto en handtas altijd handgel bij.” Aangezien Nora met voedsel werkt, heeft zij wel handschoenen nodig. “Maar zo vaak als ik kan, kies ik voor wasbare stoffen handschoenen, zoals dunne katoenen handschoenen die je vaak bij chocolatiers ziet of lichte tuinhandschoenen voor het iets zwaardere werk.” Die wast ze dan gewoon op dezelfde manier als haar mondmaskers. 

3. Hoe je handen wassen?

De plastic flessen met vloeibare zeep vliegen de supermarkt uit. Maar opnieuw: dat zorgt voor veel extra afval. Zowel Anne als Nora kiezen liever voor een ‘ouderwetse’ blok zeep. Vaak zit die ook in een ecologischere verpakking: win-win. Minder hygiënisch is het helemaal niet: op zo’n blok zeep kunnen meer bacteriën komen te zitten, maar “het risico is vrijwel nihil voor het gros van de mensen die thuis een blok zeep gebruiken”, schrijft De Volkskrant. “Dát je je handen wast, is belangrijker dan de vraag of je het met een blok zeep doet of met zeep uit een pompje”, zei Andreas Voss hen, hoogleraar infectiepreventie aan de Radboud Universiteit.

De enige voorwaarde? Laat het blok zeep altijd goed drogen. Leg het op een uitlekbakje of in een zeepschaaltje met uitsparingen. Overtollig water kan dan weg lopen en de blok zeep kan opdrogen. “Ik leg het ook aan een aparte wastafel, in de badkamer of het toilet”, zegt Nora. “Uit de buurt van de pompbak in de keuken.”

Als je toch vloeibare zeep verkiest, kan je een herbruikbare zeeppomp gebruiken die je telkens kan bijvullen, eventueel in een verpakkingsvrije winkel. Anne Drake verkoopt er op haar webshop bijvoorbeeld van (gerecycleerd) glas. “Die krijg je ook heel makkelijk schoon door ze gewoon tien minuten in een pot water te koken. Het pompje maak ik schoon door een paar keer heel heet water erdoorheen te pompen.”

4. Wat met ontsmettingsgel?

Heb je ondertussen ook tientallen plastic flesjes met alcoholgel vergaard? Denk ook hier aan hervulbare alternatieven, tippen Anne en Nora. “Ik heb glazen flessen met een pompje en die neem ik mee naar de apotheek om ze te laten bijvullen. Dat spaart je ineens ook een centje uit”, vertelt Anne. “Kleinere flesjes voor ‘on the go’ vul ik thuis bij vanuit een grotere verpakking, dat zijn herbruikbare plastic flesjes die ik al in huis had om mee op vakantie te nemen.”

5. Hoe online shoppen? En wat met takeaway?

Online shoppen ecologischer aanpakken is niet simpel: nagenoeg elke grote webshop zweert bij plastic en elke maaltijd komt in plastic bakjes. Toch kan je met een paar kleine ingrepen een verschil maken, vinden Anne en Nora. 

“Shop je kleren online tweedehands op platformen als Vinted of – als het design mag zijn – The Next Closet”, tipt Nora. “Daar zijn de verkopers meestal gewone mensen zoals jij en ik, die je simpelweg een berichtje kan sturen om te vragen of ze zo weinig mogelijk plastic bij je bestelling willen gebruiken.” Heel vaak gebruiken die verkopers ook vanzelf al oude kartonnen dozen of verpakkingen die ze nog hadden liggen.

“Er bestaan ondertussen al veel leuke ecologische webshops”, zegt Anne. “Op Kudzu.be shop je alle mogelijke huishoudartikelen en zij gaan ook echt voor zero-waste.” We spotten er bijvoorbeeld een grote kartonnen doos met 48 rollen toiletpapier: nul plastic, handig in hamstertijden. Supergoods.be specialiseert zich dan weer in ecologische mode en lifestyle. Zij versturen alles in herbruikbare verpakkingen die je hen kosteloos terugbezorgt. 

Takeaway vermijdt Anne sowieso. “We moeten meer thuisblijven dus we hebben meer tijd om te koken, niet? Maak er gewoon een gezellig gebeuren van met een aperitiefje en een muziekje.” Nora tipt dat je, als je bij lokale restaurants bestelt, kan vragen of je met je eigen bakjes mag afhalen. Je kan bij je bestelling telkens ook het bericht meegeven dat je geen plastic bestek of plastic zakjes met saus of serviettes nodig hebt. 

6. Hoe shoppen in de supermarkt? 

Ga je voedingswaren shoppen, dan ben je nu wellicht geneigd om items in plastic verpakkingen te kopen. Losse groenten waar besmette handen aan geweest kunnen zijn: nee, bedankt. Maar dat is een foute logica. “Je hebt evenveel kans op virusdeeltjes op plastic als op losse stukken voedsel. Maar op plastic overleven ze veel langer”, zei professor Mark Miodownik eerder aan de Britse krant The Guardian. Viroloog Marc Van Ranst ziet ook geen graten in losse stukken. “Wanneer je die schilt, is het probleem al weg. En anders is het gewoon een goed idee om ze thuis af te spoelen”, zei hij aan VTM Nieuws

Anne ging ook op zoek naar alternatieve manieren om voedsel te shoppen. “Ik gebruik Voedselteams, zij zijn operatief in heel Vlaanderen. Op hun website kan je alle lokale boeren vinden en online bestellen vanuit een hele lijst aan beschikbare voedingsmiddelen: groenten, fruit, zuivel en noem maar op. Op de ophaaldag krijg je een grote krat waarin al je aankopen zitten, hoogstens verpakt in composteerbare groentezakjes. Ik koop zo voor een hele week boodschappen in. Het voelt veel fijner dan de supermarkt: je steunt er lokale boeren mee en op de ophaaldag ontmoet je mensen uit je buurt en kan je gezellig een babbeltje slaan.”

Nora werkt zelf bij de ‘Buurderij’ van Dendermonde, een gelijkaardig systeem. “Als je via boerenenburen.be bij je Buurderij shopt, krijg je ook allerlei lekkers van lokale boeren uit de buurt. Die items komen recht van het veld, leggen amper kilometers af en zitten niet in plastic verpakt. Als dat toch zo zou zijn, kan je de boer in kwestie een berichtje sturen om te vragen om dat niet te doen. Een keer per week haal je dan je bestelling af op de lokale Buurderij of kan je ze bij je thuis laten leveren.” Op zo’n afhaalmoment voel je je ook veiliger dan in de supermarkt: er zijn minder mensen en niemand buiten jezelf en de boer raakt je koopwaar aan.

Nora raadt ook aan om verpakkingsvrije winkels een kans te geven. “Ook daar raakt niemand anders je koopwaar aan: de losse rijst en pasta zitten bijvoorbeeld in grote silo's afgeschermd. In Tarra hebben we het parcours volledig contactloos gemaakt: jij bent de enige die tijdens je bezoek je potjes aanraakt.” Elke klant gebruikt ook zijn eigen schepje en voor de hendels van de silo’s krijg je een doekje. 

7. Een extra tip

Zit je toch nog met de handen in het haar wanneer je ziet hoeveel plastic je vergaart tijdens de pandemie? Anne put veel inspiratie en hulp uit Facebookgroepen. “Ik zit in Zero Waste Antwerpen, maar je vindt gelijkaardige voor elke regio. In zo’n groep kan je makkelijk een ecologische vraag droppen en je krijgt bijna meteen antwoord. Je leest er hoe andere mensen omgaan met de struggles die jij ook hebt.”

Meer over

Nu belangrijker dan ooit: steun kwaliteitsjournalistiek.

Neem een abonnement op De Morgen


Op alle artikelen, foto's en video's op demorgen.be rust auteursrecht. Deeplinken kan, maar dan zonder dat onze content in een nieuw frame op uw website verschijnt. Graag enkel de titel van onze website en de titel van het artikel vermelden in de link. Indien u teksten, foto's of video's op een andere manier wenst over te nemen, mail dan naar info@demorgen.be.
DPG Media nv – Mediaplein 1, 2018 Antwerpen – RPR Antwerpen nr. 0432.306.234