Zondag 04/12/2022

WetenschapHersenen

Dyslexie hebben is niet zo raar: lezen is iets heel onnatuurlijks

null Beeld Thinkstock
Beeld Thinkstock

Is het nou dislexie, dyslexie of dislexy? Voor veel Belgen is de spelling van dit woord al lastig, maar voor de mensen die er last van hebben is het helemaal niet te doen. Wat maakt lezen voor hen zo moeilijk?

Claire van der Meer

“Dyslexie betekent letterlijk ‘beperkt lezen”, vertelt neurowetenschapper Milene Bonte (Maastricht University). “Je merkt dat bijvoorbeeld als iemand met dyslexie voorleest. Dat gaat vaak langzaam, radend, of letter voor letter.” Het is volgens Bonte niet gek dat veel mensen moeite hebben met lezen: “Waar we meestal niet bij stilstaan, is dat het iets heel onnatuurlijks is. We zijn niet met de vaardigheid geboren en hebben het onszelf aangeleerd. Geschreven taal is iets wat mensen ongeveer 5.000 jaar geleden bedacht hebben. Dat is relatief kort voor evolutiebegrippen.”

Ons brein is er dan ook nog niet helemaal goed voor ingericht, vertelt de neurowetenschapper: “Als we leren lezen, is het belangrijk dat we de letters op papier kunnen herkennen. We hebben alleen geen specifiek gebied in de hersenen dat daar goed in is. We moeten dit daarom zelf creëren tijdens het leren lezen. Bij mensen die beginnen met lezen, zie je dat er een aanpassing plaatsvindt in het hersengebied voor visuele waarneming. Dat is oorspronkelijk bedoeld om objecten te herkennen, zoals een tafel of een stoel. Door veel te lezen wordt een deel van dit gebied uiteindelijk gespecialiseerd in letterherkenning.”

Dat lijkt misschien niet zo lastig, maar is het wel. Een stoel herkennen of een letter is een wezenlijk verschil. Bonte: “Voor het herkennen van objecten in onze omgeving is het belangrijk dat we de rotatie van links naar rechts negeren. Als het oor van een koffiekopje de ene keer naar links staat en de andere keer naar rechts, dan moet je het nog steeds als een kopje herkennen. Maar als jij leert lezen is het juist wel belangrijk dat je het verschil tussen een b en een d kunt zien. We moeten ons brein dus een beetje aanpassen zodat die rotatie wél opvalt.”

Om te kunnen lezen, moet in het brein vervolgens ook nog een verbinding gelegd worden tussen dit nieuwe ‘lettergebied’ en de zogenoemde auditieve cortex. De auditieve cortex specialiseert zich in het herkennen van taalklanken. En de verbinding tussen die twee is ook nog niet zo eenvoudig te maken. Ga maar na: als je een d leest, moet je snappen dat dat soms klinkt als een ‘duh’ zoals in het woord ‘duif’, en soms als een ‘tuh’, zoals in het woord ‘brood’.

“Precies dit leerproces van het koppelen van letters aan geluiden verloopt vaak lastiger voor mensen met dyslexie”, vertelt Bonte. “En dit is ook een van de redenen waarom bijvoorbeeld Engels een extra lastige taal is voor hen. Daar kan dezelfde klank vaak op verschillende manieren geschreven worden, denk maar aan de woorden ‘eight’ en ‘late’. Italiaans is op dat vlak juist een stuk makkelijker. Ernstige dyslexie komt daar dan ook minder vaak voor.”

Nu belangrijker dan ooit: steun kwaliteitsjournalistiek.

Neem een abonnement op De Morgen


Op alle artikelen, foto's en video's op demorgen.be rust auteursrecht. Deeplinken kan, maar dan zonder dat onze content in een nieuw frame op uw website verschijnt. Graag enkel de titel van onze website en de titel van het artikel vermelden in de link. Indien u teksten, foto's of video's op een andere manier wenst over te nemen, mail dan naar info@demorgen.be.
DPG Media nv – Mediaplein 1, 2018 Antwerpen – RPR Antwerpen nr. 0432.306.234