Zondag 07/08/2022

Voor u uitgelegdOpvoeding

‘Door continu te onderhandelen over schermtijd of bedtijd verlies je geloofwaardigheid’

null Beeld Getty Images/Maskot
Beeld Getty Images/Maskot

‘Je gaat naar bed omdat ik het zeg.’ Het klinkt wat ouderwets, maar het kan volgens gedragspsycholoog Serge Dupont net duidelijkheid scheppen. Want kinderen als prinsjes behandelen, kan tot mentale problemen leiden bij henzelf en hun opvoeders. Dat blijkt uit een nieuw onderzoek van UC Louvain. Dupont legt uit waarom duidelijke afspraken beter zijn voor zowel kind als ouder: ‘Willen we een wereld geregeerd door narcisten nalaten?’

Brecht Neven

Een recente studie door Dupont en zijn collega’s Isabelle Roskam en Moïra Mikolajcak waarschuwt voor ‘de cultus van het kind’. Ouders zouden hun kinderen te veel op een voetstuk plaatsen, waardoor ze in hun latere leven vatbaarder zijn voor mentale problemen en het gevoel hebben dat alles rond hen draait. Maar ook ouders en leerkrachten raken uitgeblust over het voortdurend onderhandelen over waarom iets niet mag.

Wat bedoelt u exact met ‘de cultus van het kind’?

Dupont: “Het kind als het centrum van alle aandacht. Dat is het gevolg van een eeuwenlange evolutie. Filosofen zagen kinderen lang als kleine bruten die je moest temmen. Dit veranderde met pedagoog Jean-Jacques Rousseau in de 18de eeuw.”

“Opeens waren kinderen het summum van onschuld die bescherming nodig hebben. Die slinger is de laatste decennia doorgeslagen. Vandaag dien je als ouders veel meer naar je kind te luisteren. Dat zie je ook in internationale verdragen en wetten die bijvoorbeeld een corrigerende tik of een collectieve straf op school verbieden.”

Hoezo?

“De overbescherming van kinderen gaat ver. Er gaan steeds minder kinderen te voet of met de fiets naar school. Kinderen spelen veel minder buiten en bewegen ook minder dan vroeger. Dat is niet gezond, zowel fysiek als mentaal niet.”

“Als je vroeger als kind naar je ouders liep terwijl ze in gesprek waren, was de kans groot dat ze je gewoon negeerden. Vandaag stoppen we met praten en richten we onze aandacht meteen op het kind.”

“Uit onze data blijkt dat de laatste 20 à 30 jaar deze betutteling in een stroomversnelling kwam. Dit leidt tot minder discipline op school, uitgebluste ouders en bovenal mentale problemen bij jongeren.”

U zegt dat ouders overbeschermend zijn, hebben ze daar ook geen redenen voor? Recent nog werd er een 9-jarig jongetje, Gino, ontvoerd en vermoord in Nederland.

“Je mag een geïsoleerd geval niet veralgemenen. Het onveiligheidsgevoel van mensen staat los van de werkelijke dreiging. Onze straten waren nog nooit zo veilig. Gewelddaden nemen af en auto’s remmen vandaag automatisch voor obstakels. De redelijkheid is zoek, we laten onze kinderen geen enkel berekend risico meer nemen.”

Is er een link tussen een gebrek aan discipline en mentale problemen?

“Bij kinderen waar ouders continu ingaan op hun wensen stellen we vaker angststoornissen en depressieve gevoelens vast. Op latere leeftijd ontwikkelen ze zich vaker tot narcisten en ze worden individualistischer. Ze zullen vaker problemen toeschrijven aan hun leerkrachten dan aan zichzelf.”

“Kinderen zijn vandaag zo beschermd dat ze de uitdagingen van het leven niet langer aankunnen. Je kan je afvragen of dit wel in het belang van de samenleving is. Willen we een wereld geregeerd door narcisten nalaten?”

Gedragspsycholoog Serge Dupont: ‘Door continu te onderhandelen over schermtijd, bedtijd of wanneer je naar de speeltuin gaat, verlies je geloofwaardigheid.’ Beeld RV
Gedragspsycholoog Serge Dupont: ‘Door continu te onderhandelen over schermtijd, bedtijd of wanneer je naar de speeltuin gaat, verlies je geloofwaardigheid.’Beeld RV

Vandaag lopen zelfs jonge kinderen met een smartphone rond.

“Er is een link tussen toegenomen individualisme en gevoelens van isolement met sociale media en smartphones. Uit data uit de VS blijkt dat depressies en zelfmoordgedachten sterk toenamen bij tienermeisjes vanaf 2007. Dat is net het moment waarop de populariteit van smartphones explodeerde.”

“Maar wie controleert de schermtijd van kinderen en jongeren? Hun ouders. En net die controle is zoek. Het kan geen kwaad om je kind te verbieden zijn smartphone mee naar bed te nemen, integendeel. Psychologen zijn het daarover eens.”

Het constante onderhandelen met kinderen over wat wel en niet mag weegt ook op ouders en leerkrachten, stelt uw onderzoek.

“Men verwacht dat je vandaag altijd de behoeften van je kind beantwoordt. Maar dit leidt tot uitputting bij ouders, in die mate dat we zelfs over een ‘ouderlijke burn-out’ kunnen spreken. België hoort bij de top van landen met het hoogste aantal ‘ouderlijke burn-outs’.”

“Hetzelfde geldt voor leerkrachten. Leerkrachten hebben meer last van burn-outs dan brandweermannen of politieagenten. De kans is groot dat er een verband is met het gebrek aan discipline. Vier op de tien leerkrachten spenderen een aanzienlijk deel van hun tijd aan het onder controle krijgen van de klas. Ik ben zelf ook een tijd leerkracht geweest en ik verzeker je, zoiets kan je breken.”

Duidelijke afspraken zijn beter voor zowel het kind als de opvoeders?

“Natuurlijk moeten we niet terug naar harde straffen. Maar tegelijkertijd hoef je je als ouder niet altijd te verantwoorden. Je wil opleggen omdat je gelooft dat dit beter is voor je kind, kan net goed zijn. Zolang je rechtvaardig blijft.”

“Uiteraard is het belangrijk om naar je kind te luisteren, maar uiteindelijk weet je als ouder wat het beste is voor je kind. Door continu te onderhandelen over schermtijd, bedtijd of wanneer je naar de speeltuin gaat, verlies je geloofwaardigheid.”

Meer over

Nu belangrijker dan ooit: steun kwaliteitsjournalistiek.

Neem een abonnement op De Morgen


Op alle artikelen, foto's en video's op demorgen.be rust auteursrecht. Deeplinken kan, maar dan zonder dat onze content in een nieuw frame op uw website verschijnt. Graag enkel de titel van onze website en de titel van het artikel vermelden in de link. Indien u teksten, foto's of video's op een andere manier wenst over te nemen, mail dan naar info@demorgen.be.
DPG Media nv – Mediaplein 1, 2018 Antwerpen – RPR Antwerpen nr. 0432.306.234