Woensdag 30/11/2022

GetuigenissenVrije tijd

De handen vol, het hoofd leeg: zij beoefenen een ambachtelijke hobby

‘Een stuk dat niet perfect is, is het waardevolst’, zegt Eveline Vernijns over de keramiek die ze maakt. Beeld Rebecca Fertinel
‘Een stuk dat niet perfect is, is het waardevolst’, zegt Eveline Vernijns over de keramiek die ze maakt.Beeld Rebecca Fertinel

Kneden, weven, pottenbakken: wie een ambachtelijke hobby beoefent, kent het zalige gevoel van werken met je handen terwijl je brein op stand-by gaat. En houdt er ook nog eens mooie spullen aan over voor in huis.

Karolien Van Cauwelaert

Elene Vernijns (28), interieurarchitect, maakt keramiek

“Enkele jaren geleden is mijn moeder met keramiek maken gestart en dat fascineerde mij zo dat ze mij een workshop cadeau heeft gedaan. Tijdens de coronaperiode heb ik een draaischijf gekocht en heb ik dagenlang geoefend! Met ­succes: ik kreeg al snel veel bestellingen.

“Voor mij is keramiek draaien een vorm van therapie. Ik word er rustig van. Dat moet ook, als je iets wilt creëren. Als je niet in de juiste state of mind bent, is je kans op ­mislukken groot. Keramiek draaien is een soort aarden, tot jezelf ­komen. Dat is ook waar veel mensen naar op zoek zijn. Met je handen iets maken, of het nu een taart of een vaas is, geeft veel voldoening.

'Keramiek draaien is een soort aarden, tot jezelf ­komen', zegt Elene Vernijns. Beeld Rebecca Fertinel
'Keramiek draaien is een soort aarden, tot jezelf ­komen', zegt Elene Vernijns.Beeld Rebecca Fertinel

“Iedereen kan met klei en een draaischijf werken, maar je moet geduld hebben, anders geef je het snel op. Je moet de techniek leren beheersen. Verder heb je een dosis creativiteit nodig en… moet je lang op een stoel kunnen zitten. Ik heb mijn eigen stijl: heel sober, Japans. Ik houd van zowel het modernistische als het meer traditionele Japan. Ik hou ook van imperfectie. Toen ik startte, was ik streng voor mezelf, ik kon niet tegen asymmetrie of een deukje. Maar stilaan heb ik ondervonden dat een stuk keramiek dat niet perfect is, het waardevolst is, want het is uniek.

“Ik maak nu meer sculpturale objecten. Ik werk ­bijvoorbeeld met een mal en breng er dan nog extra vorm in. Daarbij laat ik me leiden door mijn buikgevoel, mijn lichaam. Ik haal veel inspiratie uit het menselijk lichaam, ik zie echt een gelijkenis met keramiek. Beide zijn poreus, hebben ­imperfecties. Ieder stuk is uniek, net als wij mensen.

“Als je enkel handopbouwkommetjes maakt, is keramiek maken geen dure bezigheid. Een oven zal je dan wel moeten zoeken in je buurt. Die kost tussen 4.000 en 6.000 euro, niet meteen iets om te kopen als je een beginner bent. Een draaischijf heb je voor 900 euro. Ook de cursussen zijn niet goedkoop. Je betaalt al snel 500 euro voor tien lessen. Ik ben momenteel zelf een concept aan het uitwerken om online les te geven.”

Wouter Ghyselinck (38), onderwijzer, maakt houten lepels

“Al van kindsbeen af ben ik graag met mijn handen bezig. In mijn vrije tijd werk ik in de moestuin, snoei ik hagen en bomen in mijn tuin en bij ­familie… Ik vind het tof om met ruwe, natuurlijke materialen te werken. Tijdens de lockdown ben ik De koterij (doe-het-zelfkanaal, red.) van komiek Henk Rijckaert beginnen te volgen op YouTube. Dankzij hem leerde ik ook Thomas ‘Meneertje Teelepel’ Reyntens kennen, met zijn spoon carving. Bij hem ben ik dan eens een workshop gaan volgen.

Wouter Ghyselinck: ‘Zelf iets maken in plaats van te kopen geeft veel voldoening.’ Beeld Rebecca Fertinel
Wouter Ghyselinck: ‘Zelf iets maken in plaats van te kopen geeft veel voldoening.’Beeld Rebecca Fertinel

“Spoon carving is mijn yoga, of zoals Thomas zegt: je zit in lepelland, enkel gefocust op het mes, de bijl, het stukje hout, de lepel. Als hij het uitlegt, is het helemaal niet moeilijk, maar net heel laagdrempelig. Je begint met een tak. Die klief je in twee of meer delen, afhankelijk van wat je wilt maken. Van elk stuk maak je een plankje. Daar teken je het silhouet van de lepel op. Vervolgens haal je er met de bijl de vorm uit, verfijn je die vorm met een vlak mes en hol je hem uit met een lepelmes. Afwerken doe je met schuurpapier en walnotenolie. Als je goed getraind bent, heb je zelfs geen schuurpapier nodig. Bovendien kan je zelf de setting kiezen: onder een boom, langs de waterkant of ergens binnen op een krukje.

null Beeld Rebecca Fertinel
Beeld Rebecca Fertinel

“Zelf iets maken in plaats van het te kopen geeft veel voldoening. Ik werk ook met afvalhout, als ik bijvoorbeeld meubeltjes maak, of met gerecupereerd metaal en natuursteen. Het leuke is dat ­mislukken mag. Ik vind altijd wel een creatieve oplossing.

“Met de handen werken geeft zin aan het leven. Ik kan ook door mijn Facebook- en Instagram-feed scrollen, maar gelukkig word je daar niet van. Het trotst ben ik op de speeltoren die ik op school van oude kapelbanken gemaakt heb en op de boomhut voor mijn nichtje. Iemand plezier doen met een creatie, daar word ik oprecht gelukkig van.”

Joëlle Charlier (41), klassieke zangeres en muziekleerkracht, doet aan botanisch tekenen

“Ik was altijd al geïnteresseerd in planten en bloemen. In de tuin werken geeft me rust. Vijf jaar geleden zag ik op de televisie een reportage over de botanische kunstenaar Pierre-­Joseph Redouté, waarin een professionele botanisch ­kunstenaar aan het woord kwam. Ik heb ­‘botanisch tekenen Gent’ gegoogled en vond de cursus van Hilde Orye in de botanische tuin van Gent.

Joëlle Charlier: ‘Ik heb een zwak voor gecompliceerde planten met veel details’ Beeld Rebecca Fertinel
Joëlle Charlier: ‘Ik heb een zwak voor gecompliceerde planten met veel details’Beeld Rebecca Fertinel

“Botanische tekeningen zijn detailtekeningen. Ze zijn scherper dan een foto ooit kan zijn, want je kunt meer details uitlichten. Het is eigenlijk een wetenschappelijke tekening, dus moet je vooral zo dicht mogelijk bij de realiteit blijven. Voor mij is het de perfecte hobby: ik hou ervan om ­kleine details te tekenen en ben ook heel geïnteresseerd in de planten zelf.

“Ik heb geen favoriet seizoen. Wel heb ik een zwak voor gecompliceerde planten met veel details: mossen en korstmos, en bloemen met veel details en lagen, zoals pioenen en rozen. Ook gedroogde bladeren teken ik graag. Eigenlijk kies ik altijd dingen die te moeilijk zijn, maar ik leer er ook uit.

null Beeld Rebecca Fertinel
Beeld Rebecca Fertinel

“Botanisch tekenen is voor ­mensen met veel geduld en innerlijke rust, en het helpt ook om die rust en dat geduld te vinden. Een ­halfuurtje tekenen tussen de soep en de patatten, dat gaat niet. Je moet geen bepaalde achtergrond hebben om de cursus in Gent te volgen. Als je wilt tekenen, een pietje-precies bent en dicht bij de realiteit kunt blijven, is het iets voor jou. Als je creatief wilt zijn in de keuze van compositie, techniek, of impressionistisch wilt tekenen, dan is het dat niet.

“Qua tijdsinvestering zit je goed, want je kiest zelf hoeveel cursussen je doet. Hoeveel het je kost, hangt af van de techniek: kleurpotloden, aquarel, grafiet potlood, inkt… Je begint best met een grafiet potlood of inkt. Met aquarel werken vergt al meer techniek. Ik teken graag met potlood. Papier, potlood, een goede gom en geduld: meer heb ik niet nodig.”

Mati Mommaerts (65), voormalig museum­directeur, weeft

“Weven was altijd al mijn droom. Na mijn huwelijk kocht ik een tweedehands getouw dat bij elke verhuis is meegereisd. Maar ik deed er niets mee. Er waren altijd het werk en de kinderen. Dan was naaien of breien makkelijker. Handwerken was mijn rustpunt. Soms, wanneer het ’s nachts maalde in mijn hoofd, stond ik op om een paar priemen te breien. Zo werd ik rustig en kon ik weer slapen.

“Pas zeven jaar geleden is mijn droom bij Atelier dRaaD by Rita ­Dierckx in Turnhout uitgekomen. Ik had op dat moment een burn-out. Mijn dochter heeft mij toen gestimuleerd om een weefcursus te volgen. Dat is mijn grote geluk geworden. Ik vind er alles wat ik nodig heb: ­menselijk contact, experimenteren, dingen maken, leren.

Mati Mommaerts: ‘Mijn dochter heeft mij na een burn-out gestimuleerd om een weefcursus te volgen.’ Beeld Rebecca Fertinel
Mati Mommaerts: ‘Mijn dochter heeft mij na een burn-out gestimuleerd om een weefcursus te volgen.’Beeld Rebecca Fertinel

“Wat mij kalmeert tijdens het weven, is het tempo: je kan een getouw niet opjagen. Je bent verplicht om met je handen het materiaal en de draad te volgen, waardoor je gepieker naar de achtergrond verdwijnt.

“Je maakt weven zo moeilijk als je zelf wilt. Je kan enkel met verticale draden werken waar je horizontale draden doorhaalt. Dat is de eenvoudige binding. Maar het leuke van weven is dat je heel veel soorten bindingen kunt maken en effecten creëren. Ook met de dikte van je draden, het ­materiaal en de kleuren kan je spelen.

Mati Mommaerts: ‘Ik wil zelf het materiaal voelen en de spanning regelen.’ Beeld Rebecca Fertinel
Mati Mommaerts: ‘Ik wil zelf het materiaal voelen en de spanning regelen.’Beeld Rebecca Fertinel

“Ik blijf bij handweven, industrieel weven is niets voor mij. Ik wil zelf het materiaal voelen, zelf de spanning regelen. Het tactiele spreekt mij enorm aan. Net als het feit dat de weef­techniek al eeuwen meegaat. Mensen weefden drieduizend jaar geleden al. Die oude technieken vertalen naar iets wat mensen ook nu leuk en mooi vinden, dat is de uitdaging.

“Een weefgetouw is een grote investering, maar je kan beginnen met een weefraam, dat je zelf maakt met een frame en nageltjes waartussen je je draden spant. Weven vraagt uren voorbereiding: je moet berekenen hoeveel draad je nodig hebt, het motief uittekenen, draden opzetten… Naast een fijne motoriek heb je dus ook geduld nodig.”

null Beeld Rebecca Fertinel
Beeld Rebecca Fertinel

Elke Blyweert (53) jurist, knoopt tapijten

“Tot tien jaar geleden was ik actief als advocaat. Daarna ben ik aan de slag gegaan als legal interim en dat ligt mij veel beter. Nu help ik de juridische diensten van bedrijven uit de nood wanneer ze mensen tekortkomen. Dat doe ik drie dagen per week, wat mij voldoende tijd geeft voor mijn andere interesses. Ik hou van afwisseling. Zo heb ik ook een coachopleiding gevolgd, in life planning: van welk leven droom jij en hoe kan je het realiseren? Onze maatschappij pusht ons naar steeds meer verdienen en uitgeven, maar wat wil je zelf eigenlijk? Het is niet zweverig, want er komt ook een praktisch en financieel luik bij kijken.

“Ik volg ook veel creatieve workshops. De cursus ‘smyrna’ ofwel ‘tapijtje knopen’ heb ik afgelopen voorjaar gevolgd in Het atelier van Eva V., in Borgerhout. Dat vond ik superleuk om te doen. Heel ontspannend en de techniek is ook eenvoudig: korte, kleurige draden in een stramien knopen. Een stramien, draad en een haakpen, meer heb je niet nodig.


Elke Blyweert: ‘Een stramien, draad en een haakpen, meer heb je niet nodig.’ Beeld Rebecca Fertinel
Elke Blyweert: ‘Een stramien, draad en een haakpen, meer heb je niet nodig.’Beeld Rebecca Fertinel

Ik houd van het creatieve proces: je moet je kleuren en de textuur kiezen, nadenken over wat je gaat maken, hoe je de kleuren precies zal inzetten… Ik vind het verslavend! Dan besluit ik om ’s avonds nog een beetje te knopen en voor ik het weet, ben ik vertrokken en zou ik een nachtje doordoen. Het is wel een heel traag proces. Ik heb toch acht uur gedaan over een rondje van 20 centimeter diameter.

“Ik werk op een blanco stramien, zonder tekening dus. Ik kies intuïtief mijn kleuren, zoals ik het leuk vind, en ik knoop de draden willekeurig. Zo krijgt mijn werk organisch vorm. Is een bepaalde wol op, dan moet ik een oplossing verzinnen.

null Beeld Rebecca Fertinel
Beeld Rebecca Fertinel

“Als ik begin, kan ik niet stoppen. Kleuren kiezen vind ik altijd even moeilijk, maar daarna gaat het werk intuïtief. Dan zit ik echt in een flow. Je moet je ogen wel op je werk houden, je kan het niet combineren met tv-­kijken.

“Of dit nu een hobby voor het leven is, weet ik nog niet. Ik hou van zoveel dingen: sporten, schilderen, smyrnaknopen… Ik heb gewoon te weinig tijd om alles te doen.”

Nu belangrijker dan ooit: steun kwaliteitsjournalistiek.

Neem een abonnement op De Morgen


Op alle artikelen, foto's en video's op demorgen.be rust auteursrecht. Deeplinken kan, maar dan zonder dat onze content in een nieuw frame op uw website verschijnt. Graag enkel de titel van onze website en de titel van het artikel vermelden in de link. Indien u teksten, foto's of video's op een andere manier wenst over te nemen, mail dan naar info@demorgen.be.
DPG Media nv – Mediaplein 1, 2018 Antwerpen – RPR Antwerpen nr. 0432.306.234