Donderdag 22/10/2020

Achtergrond

Bye bye PMS? Het effect van de pil op je cyclus

Beeld Getty Images/iStockphoto

Wat doet de anticonceptiepil met onze hormonale cyclus? Als vrouw biedt die cyclus je een houvast: je weet dat je rond je ovulatie meer zin hebt in seks of prikkelbaar bent tijdens de week voor je maandstonden. Hoe zit dat wanneer je de pil (door)neemt? We vragen het aan professor gynaecologie Hendrik Cammu. ‘Waarom zou je nog zin hebben in seks als je geen eisprong meer hebt?’

Dagelijks een kleine dosis hormonen slikken: als je het zo zegt, klinkt de pil niet zo erg aantrekkelijk. Voor veel vrouwen is het dat ook niet meer: de voorbije vijftien jaar nam het aantal vrouwen dat anticonceptie gebruikt en naar de pil grijpt, met 35 procent af. Dat blijkt uit cijfers van de Belgische gezondheidsenquête 2019. Al is de pil wereldwijd, na het condoom en sterilisatie, nog steeds het meest populaire anticonceptiemiddel: van alle vrouwen die contraceptie gebruiken, kiest 16 procent of zo'n 151 miljoen voor de pil. Ter vergelijking: 24 procent kiest voor sterilisatie en 21 procent voor het condoom.

Handig is het wel: gewoon elke dag een klein pilletje slikken en poef, je kan als vrouw seksueel actief zijn zonder enig gevaar op een zwangerschap. Maar naarmate de jaren verstrijken, stellen zich steeds meer vrouwen en experten vragen bij het effect van die hormonen. Ja, de pil is voor heel veel vrouwen een lifesaver. Maar worden we er ook dik van? Wat doet de pil met ons libido? Werkt ze depressie in de hand? 

Individuele gevoeligheid

Dat de pil een groot effect heeft op je hormonale huishouding, is wel een feit. Dat is nu eenmaal hoe de pil werkt, zegt Hendrik Cammu, professor gynaecologie aan het UZ Brussel. “Elke dag krijg je via de pil twee hormonen binnen, oestrogeen en progestageen.  Die zitten van nature in je lichaam en beïnvloeden je cyclus. Maar door die hormonen extra toe te dienen, past de pil de werking van je cyclus helemaal aan. Het belangrijkste effect is natuurlijk dat er niet langer een ovulatie of eisprong plaatsvindt, maar de pil doet meer. Enerzijds zorgen de hormonen er ook voor dat de slijmproductie in de baarmoederhals flink vermindert, waardoor de zaadcellen minder ‘houvast’ hebben onderweg naar de eierstokken. Anderzijds zorgen ze ervoor dat het baarmoederslijmvlies aan de binnenkant van de baarmoeder dunner wordt. Zo kan een eitje dat eventueel toch bevrucht zou geraken, zich niet inbedden.”

De pil neemt je hormoonhuishouding dus over. “Niet volledig, maar toch zo goed als. Zeker wat oestrogeen en progestageen betreft”, zegt Cammu. Het effect daarvan? “Dat is voor elke vrouw anders. Want elke vrouw heeft een individuele gevoeligheid voor haar cyclus en voor die hormonen. Daarom hebben sommige vrouwen ook meer last van het premenstrueel syndroom (PMS) dan anderen. Klopt het wat je leest over de bijwerkingen van de pil? Ja, alles klopt. Maar niet voor elke vrouw op dezelfde manier.”

Vaarwel, cyclus

Maar over het effect van de pil op de hormonale cyclus kan Cammu duidelijk zijn. “Die valt weg. Niet hélemaal, omdat er nog altijd kleine fracties mannelijke hormonen je lichaam beïnvloeden, die de pil niet afremt. Maar als je de pil neemt – dus dagelijks dezelfde dosis oestrogeen en progestageen slikt – krijg je wel een ‘plat’ hormonaal patroon dat elke dag hetzelfde is. Schommelingen zijn dan in principe niet meer aan de orde.” Meer zin in seks rond je ovulatie, vreetbuien in de week voor je menstruatie: elk typisch symptoom van de klassieke hormonale cyclus valt weg. “Dat een vrouw door de pil een lager libido kan hebben, gaat dan ook logisch klinken. Waarom zou je lichaam nog zin in seks hebben, als je geen eisprong meer hebt?”

Het simpele antwoord luidt dus: de pil doet je hormonale cyclus teniet. Is dat negatief? Nee. Veel vrouwen nemen de pil zonder klachten en zijn dankbaar dat ze door de pil bijvoorbeeld van PMS verlost zijn. Maar daar moet Cammu een belangrijke kanttekening bij maken. “Sommige vrouwen kunnen alsnog last hebben van PMS, in de laatste week tot tien dagen voor de menstruatieweek, zoals in een klassieke cyclus. Je zou denken: dat syndroom is gelinkt aan je ovulatie, aan die vrouwelijke hormonen. Maar we geloven steeds meer dat de neurotransmitters serotonine (a.k.a. het gelukshormoon, red.) en dopamine (het beloningshormoon, red.) een belangrijke rol spelen. In de wetenschappelijke literatuur zijn daarover nog geen sluitende resultaten gepubliceerd. We weten dus wel dat sommige vrouwen door de pil minder last hebben van PMS, dat andere er volledig van verlost zijn en dat nog andere er niet van af geraken. Maar waarom dat zo is, is ons nog niet duidelijk.”

Wat dan als je de pil doorneemt? Manifesteert PMS zich dan ook nog? “Ja, ook dan kan je symptomen ervaren. Maar wanneer die de kop op steken, valt dan niet meer te voorspellen. Als je de pil drie maanden doorslikt, kan je evengoed ergens midden in die periode een tijd last hebben van PMS.” Verder brengt het doorslikken van de pil geen extra effecten met zich mee, zegt Cammu. Ook niet hormonaal. “Het enige dat kan voorkomen, is dat het slijmvlies aan de binnenkant van je baarmoeder zo dun wordt, dat je heel kleine doorbraakbloedingen hebt.”

Welkom terug, cyclus

Andere hormonale anticonceptie heeft trouwens niet altijd eenzelfde effect. Het hormoonspiraal, bijvoorbeeld, laat je hormonale cyclus grotendeels onaangetast. “Behalve in het eerste jaar (een hormoonspiraal houd je doorgaans vijf jaar in, red.). Dan scheidt het hormoonspiraal meer progestageen af en komt een deel ervan in je bloedbaan terecht. Daarom hebben sommige vrouwen in het eerste jaar last van vettig haar, acne of haartjes op de kin, en geraakt de gewone cyclus verstoord. Maar na dat eerste jaar scheidt het hormoonspiraal zijn hormonen alleen nog lokaal af – in de baarmoeder dus – en komen ze niet meer in je bloed terecht. Dan herstelt je hormonale cyclus zich volledig.”

En wat als je volledig stopt met de pil? Herstelt je hormonale cyclus zich dan ook volledig? “Ja, doorgaans is je lichaam zelfs al na één cyclus back on track. Hoe lang of kort je de pil ook geslikt hebt. Vrouwen die niet meteen zwanger geraken nadat ze met de pil stopten, denken dat dat aan hun hormoonhuishouding ligt. Maar dat klopt niet. Dan zijn je hersenen de schuldige, specifiek zorgt je hypothalamus dan voor menstruatiestoornissen.”

Als slotgedachte wil Cammu nog nuanceren. “Het is niet omdat de pil je hormoonhuishouding aanpast, dat de pil je gezondheid aantast. Er zijn vrouwen die daar negatieve bijwerkingen van ondervinden, maar die percentages blijven heel erg klein. Ja, voor sommige vrouwen is de pil af te raden: vrouwen die worstelen met migraine, obesitas of een hoge bloeddruk, bijvoorbeeld. Maar tegelijk staat de pil op nummer vijf of zes in de top 10 van de grootste medische verwezenlijkingen van de voorbije honderdvijftig jaar, volgens een enquête van het British Medical Journal.” Het komt erop neer dat je een vorm van anticonceptie kiest die bij jou past. En als je niet erg gehecht bent aan je hormonale cyclus, kan dat perfect de pil zijn. 

Meer over

Nu belangrijker dan ooit: steun kwaliteitsjournalistiek.

Neem een abonnement op De Morgen


Op alle artikelen, foto's en video's op demorgen.be rust auteursrecht. Deeplinken kan, maar dan zonder dat onze content in een nieuw frame op uw website verschijnt. Graag enkel de titel van onze website en de titel van het artikel vermelden in de link. Indien u teksten, foto's of video's op een andere manier wenst over te nemen, mail dan naar info@demorgen.be.
DPG Media nv – Mediaplein 1, 2018 Antwerpen – RPR Antwerpen nr. 0432.306.234