Woensdag 22/09/2021

BinnenkijkerArchitectuur

Binnenkijken in een doe-het-zelfhuis in de tuin

 Het huis heeft geen fundering, maar rust op 48 betondallen.  Beeld Marie-Noelle Dailly
Het huis heeft geen fundering, maar rust op 48 betondallen.Beeld Marie-Noelle Dailly

Architect en stedenbouwkundige Rémi van Durme bouwde in de tuin van een oude vierkantshoeve een lichtgewicht huis voor 75.000 euro dat hij eenvoudig kan afbreken en elders heropbouwen. ‘We wilden vrij zijn.’

Als het om wonen gaat, kun je kiezen tussen een huis of een appartement, kopen of huren, bouwen of renoveren. Dat is het zo een beetje. Meer opties lijken er niet te zijn. Gelukkig bestaan er mensen als Rémi van Durme. Hij boort met zijn eigen experimentele woonst een heel scala aan nieuwe mogelijkheden aan. De Brusselse architect bouwde voor zijn gezin een tijdelijk huis op een stuk grond waar hij zich gratis kon vestigen. De woning heeft geen funderingen, zuivert haar eigen water en is volledig gebouwd met natuurlijke en lokale materialen. Ze is compact, licht en volledig demonteerbaar. Als ze hier ooit weggaan, kunnen ze hun huis gewoon meenemen en elders weer opbouwen. Zonder sporen na te laten. O ja, het kostte hen alles samen 75.000 euro, waardoor ze geen hypotheek moesten afsluiten en dus zonder zware maandlasten kunnen leven.

Met dit huis zet Van Durme begrippen als eigendom, duurzaamheid en circulariteit in een heel nieuw daglicht. “We zochten een manier van wonen waarin we zo vrij ­mogelijk konden zijn. Het liefst dicht bij de natuur, compact en betaalbaar. Toen we nergens vonden wat we zochten, besloten we dan maar zelf iets te bouwen”, vertelt architect en bewoner Rémi van Durme. “Je gezin onderdak bieden, vind ik een fundamenteel recht. Vandaag lijkt dat soms heel complex, maar dat hoeft niet zo te zijn.”

De compacte leefruimte, met achter het gordijn de slaapkamer.
 Beeld Marie-Noëlle Dailly
De compacte leefruimte, met achter het gordijn de slaapkamer.Beeld Marie-Noëlle Dailly

Rommelvrij leven

De woondroom van Rémi en zijn vrouw Nathalie is groots, maar ook bescheiden. Ze leven met hun twee jonge kinderen op 80 vierkante meter. “Eigenlijk is het een tweeslaapkamerappartement, maar dan midden in een tuin”, analyseert Van Durme. “Compact wonen is een bewuste keuze die een andere manier van leven vraagt. Zo hebben we een ­minimum aan spullen. Er is hier geen kelder vol oude rommel. Dat vind ik een voordeel. Het geeft me rust als ik kan overzien wat ik bezit. We moeten wel veel opruimen, zeker met twee kleine kinderen in huis. De beperkte vierkante meters vergden ook extra aandacht voor akoestiek. We ­werkten de muren en daken af met textiel, wat een geluidsdempend effect heeft. Geen overbodige luxe, want ik werk hier ook.”

Het huis heeft een V-vormig grondplan en krult zich rond een oude boom. De twee delen zullen worden verbonden door een houten terras rondom de dikke stam dat nog gebouwd moet worden. Qua vorm heeft het iets van een oude schuur of boerderij. De woning past dus wel in de tuin van een vierkantshoeve. Behalve hout gebruikte Van Durme veel glas. “Het huis is heel transparant. Als we in de zomer alles ­openzetten, lijkt het alsof we buiten zitten.” Het beperkte materiaalpalet met vooral multiplex creëert rust. “Er is hier geen decoratie. De architectuur is de decoratie.”

Van Durme ontwierp het huis niet alleen, hij bouwde het ook helemaal zelf. Bijzonder, want hij is dan wel architect, werfervaring had hij niet. “Als stedenbouwkundige werk ik vooral aan langlopende studieprojecten. Ik had zin om eens iets met mijn handen te doen.” De bouw nam in totaal een klein jaar in beslag. “Het was een heel intens proces met moeilijke momenten en tegenvallers. Zo had ik mijn zwangere vrouw beloofd dat we voor de bevalling zouden kunnen verhuizen, maar toen we hier kwamen wonen, was onze baby al negen maanden oud. Dat bewijst nog maar eens dat architecten goed zijn met ruimte, maar minder met timing”, lacht Van Durme. “Sinds we verhuisden, in juni 2020, genieten we dan ook enorm van deze plek. Een huis met je eigen handen bouwen, is een enorm avontuur. En wanneer het af is, is het gevoel onbeschrijflijk.”

Om visuele rust te creëren werd slechts één materiaal gebruikt: multiplex.  Beeld Marie-Noëlle Dailly
Om visuele rust te creëren werd slechts één materiaal gebruikt: multiplex.Beeld Marie-Noëlle Dailly

Hypotheekvrij

Het huis staat in de tuin van een Waalse hoeve, op fietsafstand van een treinstation en vlak bij Louvain-la-Neuve. De boerderij is nog bewoond, maar er wordt niet meer geboerd, waardoor er plaats was voor een extra gezin. “In plaats van de bouwgrond te kopen of te huren, hebben we die gratis in bruikleen. Officieel heet dat ‘commodaat’, een oud stelsel dat nu aan populariteit wint omdat het alternatieve woonvormen toelaat”, legt Van Durme uit. “Hiervoor woonden we in Brussel. Verhuizen naar het platteland betekende ook kiezen voor het leven dat daarbij hoort, zoals zelfvoorzienender zijn. We hebben de overwoekerde moestuin van de boerderij opnieuw in gebruik genomen. Nathalie bakt elke week brood in het oude bakkersatelier met houtoven, hier in de hoeve. We maken daar veel tijd voor vrij. Dat is een van de redenen waarom we geen hypotheek wilden. We wilden vrij zijn. Corona raakte ons allebei financieel. Mijn vrouw werkt in de horeca en veel van mijn projecten stonden on hold. Maar omdat we geen lening moeten afbetalen, zorgde dat inkomensverlies niet voor stress.”

Van Durme woont dan wel compact, hij leeft midden in de natuur. Echt duurzaam lijkt dat niet. Maar dat ziet hij anders. “Voor mij zijn wonen en natuur geen tegengestelden. Al is bouwen meestal een heel agressieve daad. Je woelt de bodem om en stort hem vol beton. Bouwen vraagt ook heel veel grondstoffen, zeker energiezuinig bouwen. Je verbruikt dan misschien weinig energie, maar wel veel grondstoffen die vaak ook van ver komen, zoals synthetische isolatie en zonnepanelen. Voor mij gaat zuinig bouwen om korte keten. Een beetje zoals je boodschappen doen bij de lokale bioboer. Met dat lokale aspect zijn architecten nog te weinig bezig.”

Rondom de boom gaat Rémi een houten terras aanleggen zodat de twee delen van het huis met elkaar worden verbonden.
 Beeld Marie-Noëlle Dailly
Rondom de boom gaat Rémi een houten terras aanleggen zodat de twee delen van het huis met elkaar worden verbonden.Beeld Marie-Noëlle Dailly

Composttoilet

Wonen in een vrijstaand huis, ecologisch verantwoord, in harmonie met de natuur en zonder hypotheek: het klinkt bijna te mooi voor woorden. Zitten er addertjes onder het gras? Hoeveel concessies moeten ze doen qua comfort? “Voor ons is dit perfect, maar dat zal voor iedereen anders zijn. Zo wilden wij niet aansluiten op het riool, wegens te duur en te ingrijpend. Ook een septische put vonden we te veel impact hebben op het terrein, omdat we hier ooit weer weggaan. Dus besloten we ons afvalwater zelf te reinigen en opnieuw te gebruiken. Nu hebben we een composttoilet dat je zelf moet legen. Ik vind dat geen probleem, maar iemand anders misschien wel. En in plaats van centrale verwarming staat hier een pelletkachel die de hele woning verwarmt.”

Rémi van Durme

studeerde architectuur en stedenbouw in Brussel, Leuven, Delft en Montréal / werkt sinds 2008 als stedenbouwkundige en architect / naast eigen projecten werkt hij voor verschillende bureaus waaronder Plus Office en Buur / hij woont met zijn vrouw Nathalie en hun twee kinderen in Waals-Brabant

Op papier lijkt het perfect mogelijk om dit huis te verkopen als bouwpakket aan andere gezinnen die ook oren hebben naar zo’n alternatieve woonvorm. Ziet Van Durme daar brood in? “Ik wil er niks commercieels van maken. Maar het zou fijn zijn als mijn onderzoek en ervaring iemand anders met dezelfde droom kan helpen. Want dit is een goede manier om snel en goedkoop een huis te bouwen. Bovendien kun je al het materiaal recupereren. Het is geen tiny house dat je met een 4x4 kunt oppakken en verzetten. Maar in een paar maanden tijd kun je het huis uit elkaar halen en elders weer in elkaar zetten. Indien nodig in een andere vorm, want het systeem is modulair. Die aanpasbaarheid was voor mij essentieel. Want als architect bouw je altijd op maat. Elk mens en iedere plek vraagt een uniek plan.”

Meer over

Nu belangrijker dan ooit: steun kwaliteitsjournalistiek.

Neem een abonnement op De Morgen


Op alle artikelen, foto's en video's op demorgen.be rust auteursrecht. Deeplinken kan, maar dan zonder dat onze content in een nieuw frame op uw website verschijnt. Graag enkel de titel van onze website en de titel van het artikel vermelden in de link. Indien u teksten, foto's of video's op een andere manier wenst over te nemen, mail dan naar info@demorgen.be.
DPG Media nv – Mediaplein 1, 2018 Antwerpen – RPR Antwerpen nr. 0432.306.234