Maandag 08/08/2022

Voor u uitgelegdSlaapmythes

Bent u een ‘eliteslaper’ of hebt u acht uur slaap nodig? Vier slaapmythes onder de loep

null Beeld Sven Franzen
Beeld Sven Franzen

Goedemorgen. Hopelijk heeft u goed geslapen op de internationale dag van de slaap. Voor de gelegenheid legden we enkele hardnekkige slaapmythes voor aan verschillende slaapdeskundigen.

Kevin Lau

1. We hebben allemaal acht uur slaap nodig

Niet waar. “Van die ‘slogan’ kan ik echt boos worden”, zegt Annelies Smolders, psycholoog en oprichter van Start To Sleep. De slaapcoach legt uit dat iedereen een eigen slaappotentieel heeft, dat evenveel verschilt als onze schoenmaat en waar we even weinig aan kunnen doen. Zelf gaat Smolders er prat op dat ze niet meer dan vijf uur slaap nodig heeft op een nacht, een zogenaamde ‘kortslaper’ - iemand die uitgerust is na vier tot zes uur slaap. “Kortslapers slapen niet per se dieper, maar zijn wel beter in het snoeien van de lichte slaap en de wakkere momenten ’s nachts”, zegt Smolders.

Nochtans leert de volkswijsheid (en oudere wetenschappelijke studies) ons dat minder slaap tot gezondheidsproblemen als diabetes en zelfs dementie kunnen leiden. Fout, of toch kort door de bocht tenminste, zeggen onderzoekers van de universiteit van Californië San Francisco. Want volgens hun bevindingen hebben zogenaamde ‘eliteslapers’ bepaalde gemuteerde genen waardoor ze efficiënter omgaan met hun slaap, en zelfs beter beschermd zijn tegen hersenziektes.

Johan Verbraecken, medisch coördinator van het UZA-slaapcentrum, bevestigt: “Wanneer we wakker zijn, komen er afbraakproducten vrij die zich opstapelen in ons brein en ons slaperig maken.” De professor heeft het onder meer over bèta-amyloïd en tau, twee eiwitten die ook terug te vinden zijn bij personen met dementie. Om een ophoping van die stoffen te voorkomen moeten we voldoende slapen, maar de tijdspanne die nodig is voor die reiniging is dus anders voor ‘eliteslapers’. “Zie het als een vuilniskar die ’s nachts langskomt”, zegt Verbraecken.

2. Aan snurkers kunnen we niets doen

Niet waar. Al is dit maar recent veranderd, herinnert Smolders zich. “Tien jaar geleden moest ik klanten teleurstellen en zeggen dat we weinig of niets konden doen aan hun snurkende partners, maar vandaag ligt dat wel anders.” Ze legt uit dat een slaaponderzoek tegenwoordig snel de oorzaak vindt en vervolgens kunnen er stappen gezet worden met behulp van bijvoorbeeld een slaapbeugel of -masker.

Belangrijk: er is wel een verschil tussen snurken en slaapapneu. Een belemmering van de luchtwegen leidt tot snurkgeluiden, maar we spreken pas van slaapapneu als de vernauwing tijdelijk de adem stopt en als dat meermaals per uur gebeurt. “We wisten al dat slaapapneu tot geheugen- en concentratieproblemen kan leiden,” zegt Verbraecken, “maar recente studies tonen aan die slaapreiniging van de hersenen dus ook verstoord kan worden door slaapapneu. Met een hogere kans op dementie als gevolg.”

Lees ook

Uren slaap tellen heeft geen zin: 11 recente inzichten over uw nachtrust

3. Tieners gaan van nature later slapen en staan ook later op

Deels waar. Heel wat ouders zullen het niet graag horen, maar kinderarts Stijn Verhulst (UZA) ziet het ook bij zijn patiënten: pubers hanteren een ander slaapritme, en kunnen er niet altijd aan doen. “Vanaf de puberteit maken ze een verschuiving van hun biologische klok mee”, vertelt hij. Tieners beginnen dus pas later op de avond melatonine, de stof waar je moe van wordt, aan te maken in hun lichaam waardoor ze pas later het signaal krijgen dat ze moe zijn. Logischerwijze stopt die productie pas later in hun slaap, waardoor ze ook langer slaperig blijven en meer geneigd zijn om uit te slapen.

null Beeld Getty Images/EyeEm
Beeld Getty Images/EyeEm

“Maar natuurlijk is slapen ook gewoon een populaire activiteit op die leeftijd”, zegt de kinderarts. “Veel tieners moeten nu eenmaal vroeg opstaan in de week, om dan ruim uit te slapen in het weekend. Ook dat maakt het moeilijker voor hun bioritmes.” Op het einde van hun puberteit maken veel jongeren dan weer een verschuiving naar een ‘normaal’ slaaproutine. Al benadrukt Verhulst wel dat er individueel heel wat verschillen zijn en ook vaak blijven tussen ochtend- en avondmensen.

4. Maak nooit een slaapwandelaar wakker

Deels waar. “Het wekken op zich is niet gevaarlijk, maar we raden nog steeds aan om het niet te doen”, zegt Verhulst, die naast kinderarts ook coördinator voor kinderen is bij het UZA-slaapcentrum. Het fenomeen komt voornamelijk voor op jongere leeftijd en hij ziet daar heel wat ongeruste ouders passeren met vragen over slaapwandelen.

Verhulst waarschuwt om jonge slaapwandelaars niet wakker te maken want ze verkeren op dat moment in de diepe slaap, en ouders gaan ook erg hun best moeten doen om hun kind wakker te krijgen.

“Je moet je voorstellen dat je plots wakker wordt in de gang, met je ouders die paniekerig of zelfs boos rond je staan. Als kind besef je op zo’n moment helemaal niet wat er aan de hand is, en dat kan kan leiden tot een angst voor het slapengaan”, legt de kinderarts uit. In uitzonderlijke gevallen kan het zelfs leiden tot nachtelijke paniekaanvallen, een variant van slaapwandelen waarbij kinderen kunnen krijsen of zelfs agressief worden in hun slaap. Als ze toch wakker worden uit hun bed, raadt hij aan om hen rustig terug naar hun bed te proberen leiden en gerust te stellen over de situatie.

Wat het slaapwandelen zelf veroorzaakt is volgens Verhulst nog niet helemaal duidelijk. “Een ‘kronkeltje van de natuur’, noem ik het altijd. Op zich kan het geen kwaad, en meestal verstoort het de slaap van de kinderen zelfs niet. Vanaf een jaar of twaalf verdwijnt het meestal.”

Lees ook

Zo start u de dag zónder cafeïne: ‘Vanaf twee koppen koffie in de ochtend wordt uw nachtrust al aangetast’

‘Na acht weken zonder drank zien mensen er stukken beter uit’: 11 concrete adviezen om beter te leven in 2022

Meer over

Nu belangrijker dan ooit: steun kwaliteitsjournalistiek.

Neem een abonnement op De Morgen


Op alle artikelen, foto's en video's op demorgen.be rust auteursrecht. Deeplinken kan, maar dan zonder dat onze content in een nieuw frame op uw website verschijnt. Graag enkel de titel van onze website en de titel van het artikel vermelden in de link. Indien u teksten, foto's of video's op een andere manier wenst over te nemen, mail dan naar info@demorgen.be.
DPG Media nv – Mediaplein 1, 2018 Antwerpen – RPR Antwerpen nr. 0432.306.234