Vrijdag 12/08/2022

CulinairVeggieChallenge

‘Alleen de kat merkt het verschil’: vegan en veggie broodbeleg uitgetest

null Beeld Damon De Backer
Beeld Damon De Backer

In de supermarkt kan je er niet meer omheen: veggie charcuterie en vegan kaas veroveren de rekken en de meeste spreads zijn nog lekker ook. Maar welke zijn nu écht de moeite en zitten niet bomvol zout? Wij stelden een plantaardige charcuterieplank samen en lieten deskundigen er hun tanden in zetten.

Katrin Swartenbroux

Ene mee eps en ene mee kees. Waar ze ooit zo vast verankerd zat in het Vlaamse canon, verliest de leuze vandaag terrein. Het is te zeggen: eps en kees verliezen terrein. Charcuterie is namelijk een (licht) krimpende markt: in 2019 tekende de sector een verlies van 4 procent op in vergelijking met drie jaar geleden. Tegelijkertijd neemt de interesse voor plantaardig broodbeleg toe. Uit een studie van iVOX in opdracht van charcuteriebedrijf Aoste bij duizend Belgen blijkt dat 70 procent van de ondervraagden nu al wekelijks vegetarisch of veganistisch beleg bij zijn boterham eet. Zo’n kwart van de Belgen zou volgens de studie aangeven de charcuterieconsumptie nog meer te willen verminderen in de toekomst. Die resultaten zorgden ervoor dat het bedrijf de ambitie uitsprak om tegen 2025 de helft van het aanbod te laten bestaan uit vegetarische en veganistische producten.

Aoste is niet de enige die de switch maakt. Ook voedingsreuzen als Unilever en Nestlé zetten in op plantaardige charcuterie met De Vegetarische Slager en Garden Gourmet. Zelfs tradi­tionele vleesbedrijven zien de markt veranderen. Zo is er het West-Vlaamse BonRill, tot enkele jaren geleden een klassiek Vlaams vleesbedrijf dat voor lokale slagers paté, pensen en boterhamsalades maakte, maar nu, na 130 jaar in de vleesindustrie, volledig inzet op vegetarische producten die ook in supermarkten Colruyt en Albert Heijn verkocht worden.

Katrin Swartenbroux: ‘Vergelijk het met goedkope brie. Niet slecht, maar geen camembert.’ Beeld Damon De Backer
Katrin Swartenbroux: ‘Vergelijk het met goedkope brie. Niet slecht, maar geen camembert.’Beeld Damon De Backer

Het vlees in de bereidingen van BonRill wordt vervangen door oester­zwammen, die in de buurt geteeld worden en dus duurzamer zijn dan soja, het hoofdbestanddeel van bijvoorbeeld veel vegetarische (boterham)worst. Een ander goed alternatief om op het label naar te speuren is erwteneiwit. De meeste vegetarische of veganistische spreads bevatten groenten, peulvruchten, algen en zwammen, een gezonde keuze, maar de ene spread is toch de andere niet, zo bleek uit een analyse van Test Aankoop (2020). Maar liefst 65 procent van de 62 geteste veggiespreads scoort middelmatig of slecht wat voedingswaarde betreft. Zout blijkt vaak de grote boosdoener. Ook voor de grote hoeveelheden kokosolie in vegan kaas, die voor de rest vaak gemaakt is van edelgistvlokken, een (gefermenteerde) notenmengeling of tofu, is het oppassen.

Toch heeft plantaardig broodbeleg een enorme weg afgelegd. Toen je in de jaren negentig een alternatief voor kaas zocht, kon je enkel terecht in natuurwinkels, waar mensen in witte labojassen je een poedertje gaven dat je met water kon mengen tot een leemachtige substantie. Wie nu wil overschakelen op plantaardige alternatieven voor op de boterham, heeft veel keuze, zelfs in de supermarkt. Dankzij de inzet van de producenten is het, meestal, nog lekker ook. Je hoeft dus niet alleen met je hoofd of je hart te kiezen, ook je smaakpapillen komen aan hun trekken.

Het testpanel

Karolien Olaerts is voedingswetenschapper en de pen en pan achter Karola’s Kitchen, een voedingsblog vol nuttige achtergrondinformatie en recepten. Ze bundelde deze wijsheid in drie boeken, waarin ze focust op toegankelijke maar smakelijke groenterecepten en een ecologische eetstijl. karolaskitchen.be

Michel Vandenbosch en Ann De Greef zijn respectievelijk voorzitter en directeur van Global Action in the Interest of Animals, in de volksmond bekend als GAIA. Ze brachten zelf een dierenleedvrij product, Faux Gras, op de markt en weten dus goed hoeveel tijd, techniek en moeite daarin kruipt. gaia.be

Wim Ballieu, de slagerszoon die chef werd, een eigen keten gehaktballenrestaurants uit de grond stampte en toch een trouwe ambassadeur van de VeggieChallenge is. Deelde op de website van EVA vzw het recept voor zijn befaamde gehaktballen in een veggie versie. wimballieu.be, ballsnglory.be

Caroline Baerten is chef en voedingsdeskundige van opleiding. Als een van de uitbaters van het Brusselse groenterestaurant Humus x Hortense dat inzet op duurzame gastronomie, maar toch een breed publiek trekt, weet ze heel goed wat je nodig hebt om mensen te overtuigen van de veelzijdigheid van de plantaardige keuken. humushortense.be

Katrin Swartenbroux is journaliste bij deze krant en nieuwsgierig naar smakelijke plantaardige alternatieven die niet alleen de planeet maar ook haar eigen gezondheid ten goede komen. Haar liefde voor kaas is zo groot dat een ­voormalige stagiair haar ooit een zak geraspte emmentaler in de plaats van een boeket bloemen gaf.

null Beeld rv
Beeld rv

Nurishh Camembert

Hoewel de verpakking en de witte schimmelkorst mooi refereert aan het originele product, is de geur hier in het beste geval onbestaande, in het slechtste geval nogal muf. Helemaal anders dan een echte camembert, die meteen je hele koelkast gijzelt. “Ik snap dat kaasliefhebbers die neutrale geur jammer vinden”, zegt ook Baerten. Wanneer we de kaas proeven, verwachten we geen pittige smaak, maar het smeuïge volmondgevoel is verrassend genoeg wel aanwezig. Zodanig dat het zelfs het ­favoriete product uit de hele test is voor Vandenbosch en De Greef. Zelf vind ik de kaas vergelijkbaar met goedkope brie: niet slecht, maar geen camembert. Ook Olaerts is aangenaam verrast, al kan de nasmaak haar niet bekoren. “Qua voedingswaarde is deze wel triestig. Een echte camembert is ook geen voedzaamheidsheld, maar bevat wel eiwitten, vitaminen en mineralen die hier beduidend ontbreken.” Wim Ballieu en ik poppen onze exemplaren ook even in de oven, met een takje tijm en rozemarijn. De kaas smelt uiteraard niet zoals een echte camembert, maar wordt toch behoorlijk lopend en de ietwat chemische (na)smaak verdwijnt er ook door. “Ik zou deze nog wel durven uitstallen tijdens een etentje met vrienden”, zegt Ballieu. “Ook omdat het er goed uitziet.”

Verdict: 7/10. Een aangename, zij het ietwat ingetogen verrassing.

3,19 euro, 75 gram, te koop bij Bio-Planet.

Wim Ballieu: ‘De camembert zou ik tijdens een etentje met vrienden nog wel durven uitstallen.’ Beeld Damon De Backer
Wim Ballieu: ‘De camembert zou ik tijdens een etentje met vrienden nog wel durven uitstallen.’Beeld Damon De Backer
null Beeld rv
Beeld rv

Gondino geraspt

“Dit is oneerlijk, want de kaas hoeft niet op zich te staan maar wordt in een gerecht verwerkt”, zegt Karolien Olaerts die een kommetje voor haar gezin op tafel zet, voor over de maaltijd. Er wordt niet gemord. “Ik denk niet dat iemand zou doorhebben dat dit geen Parmezaanse kaas is. Ik ben fan”, voegt ze er nog aan toe. Voor Michel Vandenbosch, die de kaas puur op zichzelf proeft, is het mengsel toch echt te zout, maar hij ziet de mogelijkheden binnen de verwerking van een gerecht. “Zeker voor mensen die nog hun weg aan het zoeken zijn binnen het plantaardige assortiment kan dit een gamechanger zijn, omdat het verschil zo klein is.” Effectief: op mijn pasta kan ik het niet onderscheiden van Parmezaanse kaas – misschien omdat Gondino ook in Italië wordt gemaakt. Op ovenschotels fungeert dit strooisel echter alleen maar als smaakversterker. Gemengd met paneermeel zou het een mooie korst kunnen geven. Ann De Greef vindt deze strooikaas “top”. “Als ik dit vergelijk met waar ik het mee moest stellen toen ik in 1979 plantaardig begon te eten, is het een ongelofelijk luxeproduct.” Een vrij volle en expressieve smaak, vindt ook Caroline Baerten, vermoedelijk dankzij de kikkererwtenbloem die zorgt voor een umamitoets. “Opmerkelijk hoe ook de geur gelijkaardig is.” Ook qua voedingswaarden scoort deze ‘kaas’ nog oké – “niet dramatisch maar ook niet fantastisch.”

Verdict: 8/10. Een waardige vervanger.

3,99 euro, 140 g, te koop bij Albert Heijn en Delhaize.

Caroline Baerten: ‘Opmerkelijk hoe ook de geur van de geraspte ‘kaas’ gelijkaardig is.’ Beeld Damon De Backer
Caroline Baerten: ‘Opmerkelijk hoe ook de geur van de geraspte ‘kaas’ gelijkaardig is.’Beeld Damon De Backer

The Vegan Butcher’s Choice Mozzarella

De eerlijkheid gebiedt me te schrijven dat de meeste proefpersonen, mezelf incluis, deze natte bol tot het laatste hebben gehouden omdat hij er niet bepaald appetijtelijk uitziet. En dat terwijl ik doorgaans zo’n grote mozzarellaliefhebber ben dat ik het ding zonder extra kruiding uit het vuistje zou kunnen eten. “Waarom willen sommigen dat plantaardige alternatieven eruitzien als bestaande kaas of vlees?” zegt Ballieu. “We weten uit ervaring wel dat het werkt om sneller de overgang te maken, maar deze vorm draagt weinig bij.” Ook Olaerts noemt de witte bobbelende bol in water “niet echt toetastbaar”. “Pas op: als het de producenten was gelukt om mozzarella na te maken, hadden ze goud in handen, maar dit is een gigantische teleurstelling.” Waar mozzarella een subtiele, melkachtige smaak heeft, ontspruit aan deze creatie meteen een zurige pudding. Niet slecht, per se, maar niet vergelijkbaar met mozzarella. Als spread had dit wellicht beter gewerkt. “Ik vind deze kaas tegelijkertijd te korrelig en te lopend om een mozzarella te moeten voorstellen”, zegt Baerten. “Je mist het vaste buitenvlies en de smeuïge, dradige binnenkant van een mozzarella, een product dat mensen toch in de eerste plaats voor de interessante textuur eten.” “Als je al zo lang als ik vegan bent , heb je natuurlijk geen referentiekader, maar ik vond dit eigenlijk heel lekker”, nuanceert De Greef de negatieve commentaar. “Al zou ik dus niet meer weten hoe echte mozzarella smaakt.”

Verdict: 4/10. Smaak op zich oké maar dit heeft niets met mozzarella te maken.

4,90 euro, 200 gram, te koop via shop.veganbutcher.be

Karolien Olaerts: ‘Als het de producenten was gelukt om mozzarella na te maken, hadden ze goud in handen, maar dit is een teleurstelling.’ Beeld Damon De Backer
Karolien Olaerts: ‘Als het de producenten was gelukt om mozzarella na te maken, hadden ze goud in handen, maar dit is een teleurstelling.’Beeld Damon De Backer
null Beeld rv
Beeld rv

Violife sneetjes met Gouda-smaak

Ook deze sneetjes zijn valsspelers, in de zin dat ze niet op zichzelf moeten staan. Ze steken zichzelf weg tussen sneden brood, en als het van Vandenbosch afhangt, mag er nog een goede laag saus op. “Ik vind deze sneetjes heel lekker, al eet ik ze niet zonder mosterd. Ik begrijp wel dat grote kaasliefhebbers afknappen, omdat ze niet zo heel veel smaak hebben.” Dat is inderdaad de verzuchting van Olaerts. “Ik hou van sneetjes, maar dan wel belegen kaas. Deze vind ik wat flauw.” Ballieu zou de kaas alleen in tosti’s of kaassoufflés gebruiken, omdat hij goed in draadjes smelt. Mij doen deze sneetjes denken aan plastic supermarktkaas, maar voor een croque of met wat tomaat op een broodje zie ik mezelf wel overstappen voor het welzijn van de planeet. Voor mijn eigen gezondheid moet ik het niet doen. “0 gram eiwit per 100 gram is nogal sneu”, zegt Olaerts. Voor Baerten, die de sneetjes er wel aantrekkelijk vindt uitzien, is de smaak van de kokosolie te overheersend. “Ik begrijp waarom ze dat gebruiken: het is een product dat stevig blijft op kamertemperatuur en smelt in de mond, net zoals kaas. Maar ik vind het niet zo lekker.”

Verdict: 6,5/10. Prima croquemateriaal, maar geen veelzijdige superheld

3,55 euro, 200 gram, te koop in de meeste super­markten.

null Beeld rv
Beeld rv

Bonrill Tune-In Salad

Het opvallendste aan deze tonijnsalade is hoezeer ze visueel en qua geur op echte tonijnsalade lijkt, zegt Baerten. “Als je iemand blind laat proeven, zou die zich kunnen vergissen. Ook de zekere crêmeux van tonijnsalade vind ik erin terug. Dit lijkt me een heel geschikt product voor mensen die de overstap willen wagen maar nog twijfelen.” Ikzelf kan maar een mespuntje van deze salade proeven, omdat mijn vriend, een grote viseter, er meteen mee weg is, vanzelfsprekend. Hij belegt zijn boterhammen zo dik dat er een klodder op de grond valt. Mijn kat, getriggerd door de geur, stuift er meteen op af. Na wat uitgebreid snuffelen heeft zij het, in tegenstelling tot mijn vriend, uiteindelijk wel door. “Toen we het product lieten proeven door iemand die graag vis eet, vond die het qua smaak heel gelijkaardig”, zegt Vandenbosch. “Zelf vind ik dat er iets te veel mayonaise in zit. Ik heb het graag wat denser.” Ook Olaerts vindt deze tonijnsalade eerder een sausje, en mist textuur. “Ik ben doorgaans de grootste fan van oesterzwammen als vleesvervanger, het is een heel veelzijdig product, maar dit valt een beetje tegen”, vult Ballieu aan. “De stukjes zijn veel kleiner dan die in een echte tonijnsalade. Op een perzik zou ik het wel durven serveren.”

Verdict: 7,5/10. Geen kat die raadt dat dit geen tonijnsalade is.

2,79 euro, 125 gram, te koop bij Colruyt.

null Beeld rv
Beeld rv

Pa’lais look en fijne kruiden

Deze kaas hoort een vervanger te zijn voor kruidenkazen zoals Boursin. Hij wint in ieder geval als het op verpakking en branding aankomt. Het potje staat goed op de ontbijttafel, al vind ik het smeersel door zijn uitgesproken looksmaak meer geschikt als dip voor het aperitief. Ik serveer hem dan ook zo, en het mengsel wordt niet ontmaskerd door mijn niet-vegan vrienden. “Dit is geen spread om met valentijn uit te stallen”, lacht Vandenbosch, voor wie de pittige kruiding afbreuk doet aan het frisse van de kaas. Onder het adagium dat smaken wel degelijk kunnen verschillen vindt Ballieu het smeersel dan weer te weinig gekruid. Hij mist de echte look, echte ui en echte groene kruiden, een combinatie die het bedrijf perfect had kunnen maken. De kaas zelf is fris en een tikje zurig omdat hij gemaakt is van gefermenteerde noten. “Qua samenstelling en ingrediënten is dit een topproduct, maar ik word de smaak wel snel beu”, zegt Olaerts. Baerten vindt dat zurige dan weer net goed te pruimen en geeft ook een goedkeurende knik richting textuur: smeuïg en makkelijk smeerbaar.

Verdict: 7/10. Frispittige spread die ook goed werkt als dip.

5,19 euro, 125 g, te koop bij Bio-Planet en Delhaize

null Beeld Damon De Backer
Beeld Damon De Backer

Bio-Planet vers&veggie seitan in currysalade

“De Belg heeft zijn broodsalades nogal graag met veel saus en weinig beet, dat zien we hier ook weer”, zegt Ballieu. “Het hele mengsel ziet er ook wel wat gekabbeld uit, persoonlijk vind ik het niet echt appetijtelijk. Het heeft een hoog geitenwollensokkengehalte.” Het perfecte moment om te vermelden dat deze spread de favoriet was van onze fotograaf, en ook ikzelf kon de currysmaak in combinatie met seitan wel smaken. “Zie het als een currysalade, niet als een kipcurrysalade”, waarschuw ik mijn lief die na zijn boterham met ‘tonijn’ nog wat honger heeft. “Dat is denk ik ook het probleem dat ik ermee heb”, zegt Olaerts. “Op zich vind ik dit een lekker product, maar het schiet toch tekort als je het vergelijkt met kipcurry. Net als bij de tonijnsalade mis ik beet, dat vezelige, dat draderige van kip. Nochtans bestaan er goede alternatieven voor kip die hier perfect in zouden passen.” Vandenbosch, De Greef en Baerten hebben geen referentiepunt, maar vinden het product op zichzelf staand wel smakelijk. “Het lijkt me vergelijkbaar”, zegt Baerten. “Maar weer te veel mayonaise”, aldus Vandenbosch.

Verdict: 6,5/10. Goede currysalade, maar niet vergelijkbaar met kipcurry.

2,65 euro/100 gram, te koop bij Colruyt

Fitfood Veggi Deli boterhamworst met peper

Als kind kreeg ik bij de slager altijd een opgerold schelletje boterhamworst. Geen special treatment, want zowat ieder Vlaams kind is groot geworden op clandestien gekregen bewerkt vlees. Omdat ik het vandaag zelf niet meer eet en er eerlijk gezegd ook mijn neus voor ophaal, had ik niet verwacht dat deze boterhamworst me zo goed zou smaken. “Een brok nostalgie”, lacht Ballieu die eveneens moet toegeven dat hij verrassend snel door de schelletjes is gegaan. “Ik heb ze ook opgerold opgegeten, uit het vuistje.” De textuur is angstaanjagend vergelijkbaar, een beetje rubberachtig met een glimmend vetlaagje erop dat doet huiveren. “Ik ben fan van zo’n gummy tactiliteit”, zegt Ballieu. “Daarom eet ik ook graag koude pizza of polenta. Ook groene peperbollen vind ik heel lekker, voor mij is dit dus een verrassende voltreffer.” Olaerts kreeg nooit een rolletje toegestoken van haar slager en kan dus niet vergelijken, maar merkt op dat de voedingssamenstelling van deze worst verrassend goed zit. “Hij is gemaakt van koolzaadolie in plaats van kokosolie, en dat is interessant. Bovendien is het een bioproduct”, vult Baerten aan. “Wanneer je overstapt op vleesvervangers omdat je begaan bent met de planeet, is dat wel een belangrijk aspect: waar komen de ingrediënten vandaan, hoe zit het met de landbouw... Duurzaamheid is een totaalpakket.”

Verdict: 8,5/10. Nostalgie in een voedzamer jasje.

2,35 euro, 100 g, te koop bij Bio-Planet.

null Beeld rv
Beeld rv

De Vegetarische Slager petit filet à l’Americain

Eensgezindheid onder de panelleden: wat is er aan de hand met die verpakking? “Je verwacht worst, maar het is preparé. Dat is verwarrend, zeker voor mensen die wel nog vlees eten en dit eenmalig kopen als alternatief”, zegt Vandenbosch. “Bovendien heb je echt een heel scherp mes nodig om door het plastic te geraken.” De Greef vond de eenpersoonsporties dan weer net handig. “Als niet iedereen fan is, moet je zo’n potje té snel in je eentje leegeten om de houdbaarheidsdatum niet te overschrijden. Dit is een heel goede oplossing voor kleine eters en kleine gezinnen.” Het is wel origineel, maar duurzaam is het natuurlijk niet, merkt ook Baerten op: de in plastic verpakte worstjes zitten vervolgens nog eens in een plastic verpakking. Wat er in de worstjes zit, kan wel bekoren. Het is mijn persoonlijke favoriet, lekker pittig van smaak en bovenal best gezond. “De samenstelling is heel goed, zeker in vergelijking met echte preparé. Bewerkt vlees zou je sowieso beter maar zelden eten”, zegt Olaerts. Voor Vandenbosch is het op smaakgebied nogal eenheidsworst. “Ik had er graag nog wat kappertjes of zo bij gezien, dat ambachtelijke dat sommige andere vegetarische preparés hebben.” Ballieu valt hem bij. “Dit lijkt op de Nederlandse américain, een beetje meer doorgemengd. Maar in België hebben we de beste américain. Zeker die van mijn vader is ongeëvenaard. Qua smaak zit dit zeker goed, maar het is gewoon geen competitie.”

Verdict: 7,5/10. Lekker smeersel, maar de verpakking valt niet (bij iedereen) in de smaak.

2,49 euro, 5 x 24 gram, te koop bij Colruyt en Albert Heijn.

Michel Vandenbosch: ‘Je verwacht worst, maar het is preparé. Dat is verwarrend.’
Ann De Greef: ‘De eenpersoonsporties zijn wel een heel goede oplossing voor kleine eters.’ Beeld Damon De Backer
Michel Vandenbosch: ‘Je verwacht worst, maar het is preparé. Dat is verwarrend.’Ann De Greef: ‘De eenpersoonsporties zijn wel een heel goede oplossing voor kleine eters.’Beeld Damon De Backer
Meer over

Nu belangrijker dan ooit: steun kwaliteitsjournalistiek.

Neem een abonnement op De Morgen


Op alle artikelen, foto's en video's op demorgen.be rust auteursrecht. Deeplinken kan, maar dan zonder dat onze content in een nieuw frame op uw website verschijnt. Graag enkel de titel van onze website en de titel van het artikel vermelden in de link. Indien u teksten, foto's of video's op een andere manier wenst over te nemen, mail dan naar info@demorgen.be.
DPG Media nv – Mediaplein 1, 2018 Antwerpen – RPR Antwerpen nr. 0432.306.234