Maandag 27/06/2022

OverzichtAlcohol

9 inzichten die uw kijk op alcohol veranderen: ‘Matig drinken is ook gevaarlijk, maar dat willen mensen niet weten’

null Beeld RV
Beeld RV

Wat doet 66 dagen zonder alcohol met een mens? Hoe riskant is dat glaasje te veel voor onze hersenen? En welke opties zijn er voor de niet-drinker? We zetten negen recente inzichten over alcohol op een rijtje. ‘Mensen willen het gewoon niet weten, ze willen drinken.’

KL

1. Elk jaar drinken 741.000 mensen zich doodziek: ‘Matig drinken is ook gevaarlijk, maar dat willen mensen niet weten’

Het goede nieuws: leerlingen in het Vlaamse secundair onderwijs kijken beduidend minder in het glas dan aan het begin van de eeuw. Een bevraging van het VAD (Vlaams expertisecentrum alcohol en andere drugs) bij tienduizenden leerlingen leert ons dat in 2019 57 procent van de leerlingen al eens alcohol dronk, tegenover 87 procent in 2000.

Het slechte nieuws: elk jaar drinken 741.000 mensen zich doodziek. Steeds meer wetenschappelijk onderzoek legt een duidelijk verband tussen alcoholgebruik en verschillende soorten kanker, maar toch weten de meeste mensen van niets. Zelfs wie het bij één of twee glaasjes per dag houdt, verhoogt zijn kansen om op een dag in het dokterskabinet een verpletterende diagnose te krijgen.

We gingen praten met patiënten die de link tussen het woekerweefsel in hun lichaam en hun liederlijke leven durven te leggen. “Ik was drie weken gestopt toen ik hoorde dat ik borstkanker had, in oktober 2015. ‘Komt dat door mijn liederlijke leven?’ vroeg ik aan de oncoloog.”

Lees meer

‘Mensen willen het gewoon niet weten, ze willen drinken’: hoe duizenden mensen zich doodziek drinken

‘In 2017 kregen in de Europese Unie 3,7 miljoen mensen kanker, waarvan 172.600 gevallen aan alcohol gerelateerd waren. Ongeveer 23.000 mensen dronken minder dan twee glazen per dag.’ Beeld Thinkstock
‘In 2017 kregen in de Europese Unie 3,7 miljoen mensen kanker, waarvan 172.600 gevallen aan alcohol gerelateerd waren. Ongeveer 23.000 mensen dronken minder dan twee glazen per dag.’Beeld Thinkstock

2. Een maand niet drinken tijdens Tournée Minérale: hoe weet u of uw alcoholgebruik problematisch is?

We zijn ons wel steeds meer bewust van de negatieve gevolgen van alcohol. Dat blijkt jaarlijks tijdens de maand februari, wanneer ongeveer een op de vijf volwassen Vlamingen het glas afzweren in het teken van Tournée Minérale.

Maar Tournée Minérale kan ook iets zeggen over uw relatie met alcohol. Dat zegt ook arts en auteur Sigrid Sijthoff, die het boek Proost! schreef voor mensen die eigenlijk te veel alcohol drinken. “Alcoholconsumptie is problematisch als het een belangrijke rol vervult in je leven”, zegt Sijthoff. “Stel dat je niet om kunt gaan met stress zonder een biertje te drinken. Of je kan niet ontspannen zonder een glas achterover te slaan.”

“Alcoholist of niet? Eigenlijk hangt dat niet louter af van het aantal glazen dat iemand drinkt, maar wel van de eerdergenoemde factoren”, zegt de arts. “Als je jezelf elke dag voorhoudt om ermee te stoppen, maar je gooit diezelfde avond je winkelkar vol met blikken bier, dan heb je een probleem. Alcohol drinken is leuk en onschuldig, zolang je duidelijk weet wanneer je moet stoppen.”

‘Alcoholist of niet? Eigenlijk hangt dat niet louter af van het aantal glazen dat iemand drinkt.’ Beeld Shutterstock / Deman
‘Alcoholist of niet? Eigenlijk hangt dat niet louter af van het aantal glazen dat iemand drinkt.’Beeld Shutterstock / Deman

3. ‘Na acht weken zonder drank zien mensen er stukken beter uit’: zelfhulp voor mensen die níét willen stoppen met drinken

Alcohol is gif, benadrukt dokter Sigrid Sijthoff. “Qua schade voor onze gezondheid staat alcohol op nummer drie, achter tabak en crack. Het is een harddrug, het is verslavend en maakt ons lichaam kapot.” Toch schreef ze het zelfhulpboek Proost! voor mensen die níét willen stoppen met drinken.

“Je moet de realiteit onder ogen zien: de mensheid is door de eeuwen heen altijd al op zoek geweest naar manieren om zichzelf te verdoven”, zegt Sijthoff. We zijn immers “zondige wezens”, volgens de arts, die houden van de roes die alcohol ons geeft. “Het is geen makkelijke boodschap om te verkondigen als arts, maar ik vind dat we af en toe ‘zondige dagen’ mogen inlassen.”

Zolang we maar af en toe een rustpauze nemen tussen die ‘zondige dagen’ van drinken. “Je lichaam heeft die reset nodig”, legt Sijthoff uit. “Ik zie de transformaties elke dag in mijn praktijk. Na zes à acht weken zonder drank zien mensen er stukken beter uit: slanker, met een frissere huid, meer energie en een heldere blik. Zodra je die heilzame effecten opmerkt, wordt het ook makkelijker om de drank te laten staan.”

Lees meer

‘Ik zie de transformatie elke dag in mijn praktijk’: dokter legt uit wat 66 dagen niet drinken met u doet

‘Als je drinkt, is het moeilijker om op café nee te zeggen tegen een sigaret, en zal je sneller beginnen snacken. Laat staan dat je gaat sporten met een kater.’ Beeld Joris casaer
‘Als je drinkt, is het moeilijker om op café nee te zeggen tegen een sigaret, en zal je sneller beginnen snacken. Laat staan dat je gaat sporten met een kater.’Beeld Joris casaer

4. Evi Hanssen blikt terug op haar eerste 500 nuchtere dagen: ‘Ik verloor een deel van mijn identiteit’

66 dagen niet drinken? Presentatrice Evi Hanssen schreef het boek Sinds ik niet meer drink over haar eerste vijfhonderd nuchtere dagen. Slapeloosheid, stress en andere gezondheidskwaaltjes zorgden ervoor dat Hanssen alcohol volledig uit haar leven verbande. “Ik kreeg katers die steeds erger werden en na een avondje borrelen voelde ik me ’s ochtends vaak depressief.”

Hanssen sloot zich zo aan bij een groep mensen die de afgelopen jaren steeds groter is geworden: de geheelonthouders. Tussen 1997 en 2018 daalde het aantal Vlamingen dat het afgelopen jaar alcohol dronk van 86 naar 78 procent. Maar gemakkelijk was het ook niet, zelfs voor een ‘gelegenheidsdrinker’: “Vooral tijdens de eerste maanden had ik het er moeilijk mee. Ik voelde me ontwricht en het leven leek plots een stuk saaier te worden. Daarnaast merkte ik dat ik door niet meer te drinken een deel van mijn identiteit kwijtspeelde.”

“Het is sowieso niet eenvoudig om dingen die je leuk vindt af te bouwen”, aldus de presentatrice. “Bij alcohol wordt dat verder bemoeilijkt omdat het inwerkt op de manier waarop het brein functioneert. Naarmate je meer drinkt, raakt je frontale cortex verdoofd en wordt het moeilijker om een nieuw glas af te slaan.”

Lees meer

‘Zonder alcohol is het leven draaglijker. Ik pak mijn problemen sneller aan omdat ik ze niet langer kan vergeten door te drinken’: Evi Hanssen stopte volledig met drinken

Hanssen: ‘Ik ben geen voorvechter van een volledig alcoholvrij leven, maar het verbaast me wel dat er zo’n sterk taboe op het onderwerp rust.’ Beeld Carmen De Vos
Hanssen: ‘Ik ben geen voorvechter van een volledig alcoholvrij leven, maar het verbaast me wel dat er zo’n sterk taboe op het onderwerp rust.’Beeld Carmen De Vos

5. Fabel of feit? Alcohol vernietigt hersencellen en die krijgt u nooit meer terug

U heeft iets te vieren met vrienden, het is al maandenlang geleden dat jullie nog eens samen op stap konden, de drankjes vliegen over de toog, u wordt wakker en herinnert zich nauwelijks nog iets van de nacht voordien. Een onschuldige black-out, of kunt u uw geheugen ook écht wegdrinken, met een verhoogd risico op dementie tot gevolg?

Bart Schepers (klinisch psycholoog): “In principe veroorzaakt alcohol altíjd hersenschade. Dus ja, je hersencellen gaan kapot door alcohol, en die verloren zenuwcellen krijg je inderdaad nooit meer terug.”

Klaas Arts (gedragsneuroloog): “Rond onze zenuwvezels zit een isolatielaag, de zogenaamde witte stof. Alcohol tast ook die witte stof aan, wat kan leiden tot een inkrimping van de hersenen. Vooral de frontale zones worden extra gevoelig voor alcohol. De schade in dat gebied kan leiden tot cognitieve afwijkingen zoals geheugenproblemen. Plannen en organiseren wordt ook problematisch voor veel drinkers. We zien bovendien gedragsveranderingen en een beperkt vermogen om ruimtelijke informatie te analyseren en te reproduceren, bijvoorbeeld met een tekening.”

Lees meer

Dit gebeurt er met uw hersenen als u te veel alcohol drinkt

‘Het grote gevaar bij bingedrinkende jongeren is dat ze vaak in een drinkpatroon verzeilen waar ze nooit meer uit raken. En dan zijn de gevolgen enorm.’ Beeld ANP XTRA
‘Het grote gevaar bij bingedrinkende jongeren is dat ze vaak in een drinkpatroon verzeilen waar ze nooit meer uit raken. En dan zijn de gevolgen enorm.’Beeld ANP XTRA

6. ‘Hangxiety’: de psychologische kater na een nachtje doorzakken

Misschien is het geen black-out, maar voelt u zich wel paniekerig na een nachtje doorzakken. Dat is (meestal) niet omdat u effectief uzelf voor schut hebt gezet door op de toog te dansen, maar omdat u naast een fysieke kater ook last hebt van een psychologische kater. Hangxiety heet het fenomeen, de repercussie van de roes.

“Het fenomeen is goed gedocumenteerd bij alcoholverslaving, waar angst en algemene stressgevoelens veel voorkomende ontwenningsverschijnselen zijn”, vertelt psychiater Hendrik Peuskens. “Men anticipeert daar dan op met kalmerende middelen. Andere kalmerende middelen dan alcohol, welteverstaan.”

Een paar glaasjes doen immers meer dan ons gewoon jolig maken. Alcohol speelt ook in op onze neurotransmitters, voornamelijk op GABA en glutamaat. Simpel gesteld heeft GABA een kalmerende werking en glutamaat een stimulerende werking op onze hersenen. Alcohol boost GABA en blokkeert glutamine, waardoor u zich helemaal relaxed voelt als u dronken bent.

“Maar dat evenwicht van de GABA-glutamaatbalans moet natuurlijk hersteld worden, en dan volgt de weerslag”, legt Peuskens uit. “Mensen die veel gedronken hebben vallen daarom snel in slaap, maar schieten vaak na een aantal uur weer wakker omdat er wordt overgecompenseerd in de hersenen en er een soort alarmsignaal afgaat.”

‘Wanneer we van een sedatieve staat terugkeren naar een normale toestand, gaat dat nooit geleidelijk aan.’ Beeld Damon De Backer
‘Wanneer we van een sedatieve staat terugkeren naar een normale toestand, gaat dat nooit geleidelijk aan.’Beeld Damon De Backer

7. Waarom vooral mannen bierbuiken hebben (en hoe u van die bierbuik afkomt)

Er zijn ook enkele fysieke verschijnselen die we steevast verbinden met alcoholgebruik. Denk maar aan de onverwoestbare bierbuik van die ene nonkel of tooghanger. Het zijn ook bijna altijd mannen die zo’n exemplaar hebben, en dat komt door het testosterongehalte, weet Mariëtte Boon – een van de auteurs van het boek Vet belangrijk.

“Jonge mannen hebben veel testosteron. Die ontwikkelen vooral spieren. Als ze ouder worden, neemt het testosterongehalte af, en houden ze meer vet vast. Dat komt vooral terecht op de buik. Anders gezegd: als het testosterongehalte bij mannen onder een bepaalde waarde komt, krijgen de vetcellen in hun buik het signaal: vet vasthouden!”

Vrouwen, daarentegen, slaan het vet onder invloed van oestrogeen eerder op rond de heupen en de billen. Al verandert dat op oudere leeftijd, zegt Boon. “Na de overgang is het oestrogeengehalte lager”, vertelt ze. “Het testosterongehalte wordt relatief iets hoger, en dat leidt er ook bij vrouwen toe dat vet op de buik wordt opgeslagen.”

Het drinken van alcohol, legt ze uit, zorgt ervoor dat ons lichaam meer aanmaakt van het stresshormoon cortisol. Daardoor krijgen we meer zin om te snacken, dat wil zeggen: calorierijk voedsel. En daar worden we uiteraard dikker van.

Lees meer

Hoe kom ik van mijn bierbuik af?

‘Alcohol is op allerlei manieren een verborgen dikmaker.’ Beeld Getty Images
‘Alcohol is op allerlei manieren een verborgen dikmaker.’Beeld Getty Images

8. Mindful drinken: zo gaat u gezonder om met alcohol zonder het glas af te zweren

U kunt de fysieke en psychologische repercussies van alcohol dus ontlopen door korte pauzes te nemen of zelfs door het volledig af te zweren. Maar ook gewoon het ‘glas te veel’ vermijden, brengt u al een heel eind verder. “Mindful drinken” of bewust drinken noemde muzikant Luis Felber het bij The New York Times.

Een receptie, babyborrel, brunch of zakenlunch? Daar hoort een glas bij. Wie niet drinkt, moet wel zwanger of ziek zijn. Voetballen doen we in de Jupiler Pro League. Op tv vloeien de dagschotels en glazen wijn – het risico op een wielerbaas met een hypo nemen we erbij. Onze biercultuur is werelderfgoed. Het gevolg: we drinken veel, en vaak zonder erbij na te denken. “Alcohol drinken is te vaak vanzelfsprekend”, zegt Katleen Peleman, directeur van het VAD. “Het is een automatisme waar we te weinig bij stilstaan.”

Bewuster of mindful drinken is in dat opzicht zeker een goed advies, bevestigt hoogleraar en verslavingsexpert Geert Dom. “Sta stil bij hoeveel je drinkt, en in welke omstandigheden. Drink trager, met kleine slokjes. Drink niet wanneer je je niet goed voelt, maar focus op genieten.”

Lees meer

Hype of blijver: hoe gezond is ‘mindful drinken’?

‘Alcohol is een automatisme waar we te weinig bij stilstaan’, zeggen experts. Beeld Wouter Van Vooren
‘Alcohol is een automatisme waar we te weinig bij stilstaan’, zeggen experts.Beeld Wouter Van Vooren

9. Vergeet kidibul: met deze non-alcoholische opties zweert u het glas af in stijl

Wie dat drankje af en toe (of permanent) wil vervangen met een non-alcoholische optie staat er overigens heel wat beter voor dan een aantal jaren geleden. Want hoewel alcohol sterk ingeburgerd blijft, is de markt zich ook eindelijk beginnen aanpassen aan volwassen consumenten die eens iets anders willen.

Zo lieten we al eens een proefpanel van kenners los op 20 alcoholvrije biertjes. Enkele favorieten die toen uit de bus kwamen:

Mikkeler - Energibajer: “Fruitige hop in de neus, verfrissend, bittere afdronk.”

Paulaner Hefe - Weißbier AlkoholFrei: “Volle body, heldere smaak, amper te onderscheiden van de alcohol­houdende variant.”

Vandestreek - Playground: “Prima schuimkraag, hoppige aroma’s, goed bitter.”

Lees meer

Geen kater, wél smaak: 20 alcoholvrije biertjes uitgetest door ons proefpanel

Het hoeft ook niet enkel om bier te gaan. Charlotte Matthys – van opleiding een bio-ingenieur – toverde haar living om in een laboratorium en ging als een alchemist op zoek naar het vloeibare goud. Omdat gin haar lievelingsdrank is, zocht ze naar een alcoholvrij alternatief. Dat resultaat is de Nona June: een alcoholvrije gin op basis van negen kruiden.

Daarnaast zijn er ook nog andere opties die feestelijk én non-alcoholisch zijn. Ook in dit departement zijn we gaan proeven:

Yuzu & Ginger Botaniets: “Op basis van gember en yuzu, de heerlijke Japanse citrusvrucht. De ‘virgin gin’ heeft daardoor een pittige en zoete toets.”

Osan: “Sterrenchef San Hoon Degeimbre (L’Air du Temps**) werkte jarenlang aan deze drie alcoholvrije alternatieven voor wijn. Ideaal om bij een gastronomische maaltijd te schenken.”

Nona Spritz: “Goed in balans, met een frisse smaak, droge toets en bittere afdronk. Gelanceerd door de Gentse Charlotte Matthys, die eerder de alcoholvrije gin Nona June creëerde.”

Lees meer

Uitgetest: met deze lekkere alternatieve drankjes gaat het feest door

Charlotte Matthys (l.) maakte een alcoholvrij alternatief voor gin, Nona geheten.  Beeld Thomas Nolf
Charlotte Matthys (l.) maakte een alcoholvrij alternatief voor gin, Nona geheten.Beeld Thomas Nolf
Meer over

Nu belangrijker dan ooit: steun kwaliteitsjournalistiek.

Neem een abonnement op De Morgen


Op alle artikelen, foto's en video's op demorgen.be rust auteursrecht. Deeplinken kan, maar dan zonder dat onze content in een nieuw frame op uw website verschijnt. Graag enkel de titel van onze website en de titel van het artikel vermelden in de link. Indien u teksten, foto's of video's op een andere manier wenst over te nemen, mail dan naar info@demorgen.be.
DPG Media nv – Mediaplein 1, 2018 Antwerpen – RPR Antwerpen nr. 0432.306.234