Gezondheid

Zo (on)gezond is de winterkou

Nu we vorige week onze eerste echte koudeprik kregen, steekt de bezorgdheid voor winterkwaaltjes de kop op. Maar is het echt zo erg? Wat doet de winter met uw gezondheid?

1. Als u vaak de koude in moet

Het is een hardnekkige mythe dat we ziek worden van de koude. Hoewel het een verkoudheid heet, zijn het niet de koude temperaturen alleen die u ziek maken. Het probleem is net dat we tijdens de winter al te vaak binnen blijven en de gezelligheid opzoeken in het gezelschap van anderen. Op familiefeestjes, op restaurant en in onze warme kantoren is het voor virussen een koud kunstje om zich te verspreiden.

Het klopt dat de koude de weerstand doet afnemen. Door de koude vernauwen de bloedvaten zich, waardoor er minder bloedtoevoer is naar de uiteinden van het lichaam en dus minder witte bloedcellen om ziektes af te weren. Maar studies doen vermoeden dat een regelmatige blootstelling aan koude de immuniteit net verhoogt, en dat u uw immuunsysteem als het ware dus kan trainen.

In 1996 bleek bijvoorbeeld uit een studie dat mannen die gedurende zes weken geregeld een koude duik namen niet alleen een verhoogd metabolisme ontwikkelden, maar ook een verhoogde immuniteit. In sommige, koude, delen van de wereld zijn ze al overtuigd van de heilzame werking van koudetherapie. Denk bijvoorbeeld aan de Finse gewoonte om na een saunabezoek in de sneeuw te duiken. In Siberië gaan ze nog een stapje verder en worden kinderen tijdens koudetrainingen overgoten met ijskoud water.

©Thinkstock

2. Voor allerlei andere ziektes

U stelt de winter wellicht niet erg op prijs wanneer u 's ochtends, voor u naar het werk vertrekt, aan de slag moet met sneeuwschop en ijskrabber. Misschien is het dan een troost om even te denken aan welke gunst de winter levert aan de volksgezondheid. De vrieskoude doodt namelijk allerlei ziektedragende insecten en micro-organismen. Een van de grote zorgen die de klimaatverandering met zich meebrengt, is overigens dat de winter zijn ziektedodende kracht zal verliezen.

3. Als u wilt vermageren

Share

Als u wilt dat de koude u effectief doet vermageren, moet u wel de verwarming enkele graden lager draaien én mag u niet grijpen naar comfort food

Goed nieuws voor wie 'vermageren' op zijn lijstje van goede voornemens heeft staan. Als het koud is, verbrandt uw lichaam meer calorieën, het heeft dan immers meer energie nodig om warm te blijven. In een (weliswaar kleine) studie uit 2012, stelden onderzoekers dat koud weer bruin vetweefsel in werking zet, dat lichaamswarmte produceert door de verbranding van vetzuren en glucose.

Een kanttekening daarbij: als u wilt dat de koude u effectief doet vermageren, moet u uiteraard wel de verwarming enkele graden lager draaien én mag u niet grijpen naar comfort food. Vermageren doet u enkel als uw lichaam meer energie verbrandt dan het binnenkrijgt. Die hartige stoofpotjes, rijke maaltijdsoepen en ovenschotels zijn dus uit den boze.

4. Voor uw huid

De koude, droge winterlucht en een droge huid zijn onlosmakelijk met elkaar verbonden. Maar - mits een goede vochtinbrengende crème - is er niet alleen slecht nieuws, staat te lezen in een Harvard Health Letter uit 2010. Koude temperaturen kunnen goed zijn voor het bloedvatenstelsel omdat ze de bloedcellen in de huid traint om actief te blijven. 

Nog enkele tips om de huid gehydrateerd te houden: was uw gezicht en lichaam met handwarm in de plaats van heet water, en gebruik luchtbevochtigers in huis.

Buiten sporten? Dan moet u zich daarop kleden. ©Thinkstock

5. Als u buiten wilt sporten

In januari komen ze traditioneel weer massaal buiten: de vele joggers met goede voornemens. Een goed idee in deze bar koude dagen?

Sportfysioloog Rudi Frankinouille van het UZ Antwerpen wijst op enkele risico's. Enerzijds is er door de wintergladheid een groter valrisico. Daarnaast verliest u tijdens het sporten warmte. "Je kan je daarvoor kleden, maar op een bepaald moment ga je toch onderkoelen", zegt hij. "De tijd dat je blootgesteld bent aan de koude moet daarom beperkt worden."

Share

'Iedereen moet op een bepaald moment beginnen sporten. Maar het is de vraag of het nodig is om er bij -4°C mee te beginnen'

Rudi Frankinouille, sportfysioloog

Hoe lang u in de koude kan sporten, verschil van persoon tot persoon en is ook afhankelijk van de sport die u beoefent. "Hoe meer delen van het lichaam je in beweging brengt, hoe beter. Een wielrenner zal bijvoorbeeld sneller afkoelen omdat zijn lichaam minder warmte produceert. Lopen en mountainbiken zijn daarom in de winter interessanter. Ook is het beter in een bos te sporten, waar de temperatuur net iets hoger is."

Het is dus belangrijk dat u uw kledij aanpast aan de koudere temperaturen, maar nog meer dan anders is ook een goede opwarming van tel. Door de koude zijn spieren en pezen minder flexibel, waardoor u sneller kwetsuren oploopt. Geen reden om niet buiten te sporten, maar wel om vooraf degelijk op te warmen.

Voor bepaalde risicogroepen is het wel opletten geblazen. "Bij mensen die gevoelig zijn aan de luchtwegen kan de koude, droge lucht astmatische aandoeningen veroorzaken", zegt Frankinouille. En omdat de koude de bloedvaten vernauwt, is het voor ouderen en mensen met hartproblemen aan te raden eerst met hun arts te overleggen alvorens ze zich aan al te zware inspanningen in de vrieskou wagen.

"Voor de doorsneemens is er geen verhoogd risico", benadrukt hij. "En iedereen moet op een bepaald moment beginnen sporten. Al is het maar een vraag of het nodig is om er bij -4°C mee te beginnen."

6. Als u moet studeren

Studeren is sowieso net dat tikkeltje aangenamer als u niet verleid wordt door de lokroep van een aangenaam zonnetje. Maar de hersenen blijken ook beter te werken bij koelere temperaturen. Dat werd al aangetoond in 1972, in een Britse studie die stelt dat 16,6°C de ideale temperatuur is om te studeren. Scholieren van 11 tot 16 jaar bleken zich bij die temperatuur het best te kunnen concentreren.

©Thinkstock

7. Voor uw nachtrust

Hetzelfde geldt voor uw nachtrust. Studies hebben aangetoond dat de ideale temperatuur in de slaapkamer 15 tot maximum 20 graden Celsius bedraagt. Hogere temperaturen doen u al snel woelen in uw slaap. Er is steeds meer bewijs dat de temperatuur een grote rol speelt in veel gevallen van chronische slaapproblemen.

8. Als u knus binnen aan het haardvuur zit

Een gevaar wanneer het buiten koud is, is CO-intoxicatie. Het KMI heeft hier de afgelopen dagen nog voor gewaarschuwd. Koolstofmonoxide is een kleurloos, geurloos en smaakloos gas dat vrijkomt bij de verbranding van hout, kolen, gas en mazout. Elk verwarmingstoestel is dus een potentiële bron.

Symptomen van CO-vergiftiging zijn hoofdpijn, duizeligheid, vermoeidheid, concentratieverlies en neiging tot braken. Gezien de banaliteit van de symptomen worden die te vaak genegeerd, waarschuwt het KMI.

zine