Wetenschap

Vijftig jaar NASA in vijftien uitvindingen

Zonnepanelen werden door NASA begin jaren '80 ontwikkeld.

De Amerikaanse ruimtevaartorganisatie NASA is deze week jarig en blikt terug op een halve eeuw van ruimte-exploratie. Tochtjes naar de maan en verder zijn echter maar een deel van het verhaal. De NASA ligt ook aan de basis van een pak ontdekkingen die ons dagelijkse leven hebben veranderd. We pikten er de opmerkelijkste uit.


Sportschoenen met luchtzolen

In de vroege jaren tachtig werden ruimtehelmen onder meer vervaardigd met een speciale techniek voor rubberfabricage. NASA-ingenieur Frank Rudy tipte Nike over de mogelijkheid om het procedé aan te wenden voor schokabsorptie in schoenen. Hij dacht onder meer aan een reeks van met elkaar verbonden luchtcellen in de zolen. Het resultaat, de Nike Air, werd een jarenlange verkoopshit.


Veiliger skiën

Niets vervelender dan een condenserende voorruit in het ruimteschip. Om het fenomeen te vermijden ontwikkelde de NASA een speciale olie-detergentmix die in twee lagen op de ruit wordt aangebracht. Dezelfde techniek wordt vandaag gebruikt bij skibrillen, duikbrillen en autoruiten.


Survivaldekens

Wie in de bergen gaat trekken stopt normaal gezien een survivaldeken in zijn rugzak. Het dunne plastic is aan één kant bedekt met een metaallaagje en reflecteert circa 80 procent van de lichaamswarmte. De oorsprong van de deken, die ook door marathonrenners aan de finish wordt gebruikt, ligt bij de NASA, die de techniek al in 1964 perfectioneerde.


Badminton- en tennisrackets

Carbonvezels zijn oorspronkelijk een Britse uitvinding en werden voor het eerst vervaardigd in de Royal Air Establishment in Farnborough. Het is echter de ruimtevaart die de techniek echt op punt stelde. De neus van de Space Shuttle is maar een van de vele toepassingen van carbonvezels bij de NASA. Hier op aarde vinden we ze in een waaier van toepassingen, gaande van badminton- en tennisrackets over fietsen tot het chassis van formule 1-wagens.


Zonnepanelen

Ruimtevaart en ecologie mogen op het eerste gezicht dan niet zo'n logisch koppel vormen. Toch zijn fotovoltaïsche zonnepanelen, een van de meest verspreide milieubewuste technieken, ontwikkeld door de NASAin de vroege jaren tachtig. De basistechnologie steunt vandaag nog altijd op die van toen: siliciumkristallen zetten zonlicht om in elektriciteit.


Betere zonnebrillen

Om astronautenhelmen te beschermen tegen krassen van ruimtestof ontwikkelde NASA een beschermlaag op basis van een diamantachtige carbonsubstantie. Een aangepaste vorm van het procedé wordt sindsdien gebruikt door heel wat fabrikanten van zonnebrillen.


Drooggevroren maaltijden

Het was de NASA die de techniek van het droogvriezen van maaltijden op punt stelde voor zijn Apollomissies. Het proces zorgt ervoor dat 98 procent van de voedingswaarde behouden blijft, terwijl het gewicht van de voeding tot een vijfde wordt teruggebracht.


Babyvoeding

Terwijl de NASA onderzoek deed naar algen en hun potentieel om zuurstof aan te maken in de ruimte, ontdekten de wetenschappers iets anders: sommige algen bleken twee vetzuren die een essentieel onderdeel vormen van moedermelk en een sleutelrol spelen in de mentale en visuele ontwikkeling van kinderen. Vandaag worden de vetzuren in 66 landen aan babyvoeding toegevoegd.

Golfballen die verder vliegen

Wilson is een van 's werelds belangrijkste fabrikanten van golfballen. Het bedrijf verbeterde zijn product door gebruik te maken van technologie die de aerodynamica test van de externe brandstoftanks onder de spaceshuttle. De oneffen oppervlakte van de Wilsonballen zou zo ontworpen zijn dat ze verder vliegen dan standaardballen.

Duurzame autobanden

Ruimtetuigen die op een planeet landen, doen dat vaak met behulp van een, extra stevige, parachute. Een variant op de technologie bleek ook bruikbaar om autobanden slijtvast te maken. Door gebruik te maken van lange moleculaire kettingstructuren wordt de levensduur van een band verlengd met 15.000 kilometer.

Betere remmen

De studie van temperatuurbestendige materialen voor de ruimtevaart leidde ook tot duurzamere en goedkopere remmen in personenwagens. Vooral remmen bij hoge snelheid (en dus hoge temperaturen) is op die manier een stuk veiliger geworden.


Satelliettelevisie

Zonder ruimtevaart geen satelliettelevisie. De allereerste satellietverbinding voor televisie dateert al weer van 10 juli 1962, toen het Amerikaanse publiek een wapperende Amerikaanse vlag te zien kreeg in het communicatiecentrum van Andover (Maine). Diezelfde ochtend pas had de NASA met Telstar haar eerste communicatiesatelliet gelanceerd.


Rechte tanden

Nitinol is een metaallegering die vandaag vaak wordt gebruikt voor beugels. De metaallegering werd echter ontwikkeld om satellieten te laten openspringen die voordien samengeperst zaten in een raket. De legering blinkt uit door haar duurzaamheid en neemt na het plooien opnieuw haar oorspronkelijke vorm aan.


Hartchirurgie

Een bypassoperatie is niet de enige mogelijkheid om een geblokkeerde hartader vrij te maken. Dankzij precisielasers kan men aders schoonmaken zonder de wanden van het bloedvat te beschadigen. De lasertechniek werd oorspronkelijk ontwikkeld door NASA voor de observatie van gassen in de aardatmosfeer.

Warmteabsorberende sportkleding

Atleten kunnen vandaag oververhitting vermijden dankzij een hitteabsorberende gel in hun kledij. De gel wordt geplaatst waar het lichaam de meeste warmte afgeeft. Inspiratie voor de technologie haalden de ontwerpers bij het koelsysteem voor ruimtepakken. (Kris Hendrickx/The Independent)