Wetenschap

Studie toont link aan tussen gsm-gebruik en kanker: reden voor ongerustheid?

1 ©thinkstock

Is de straling van mobiele telefoons schadelijk? Het is een vraag die wetenschappers, en bij uitbreiding de hele bevolking, al bezighoudt sinds de opkomst van de vroegste gsm's. Een studie van het National Toxicology Program van de Amerikaanse overheid heeft nu een kleine toename vastgesteld van twee soorten kanker bij mannetjesratten die werden blootgesteld aan straling. Omdat de mobiele telefoon vandaag zo'n belangrijke plaats inneemt in ons leven, zijn de resultaten niet te negeren. Maar kunnen ze ook vertaald worden naar de mens?

Het is niet de eerste studie naar een mogelijke link tussen het gebruik van mobiele telefoons en kanker. Decennia van onderzoek leidden tot tegenstrijdige resultaten.

Een grote Australische studie, die eerder deze maand verscheen, vond net als eerdere gegevensstudies geen verband. De onderzoekers gingen na hoe vaak hersentumoren voorkwamen tussen 1982 en 2012 en vergeleken de cijfers met het gebruik van mobiele telefoons, dat in die periode toenam van 0 tot 90 procent van de bevolking. De studie stelde geen toename vast in het aantal kankers.

Alleen bij mannetjes

Share

'Bij tientallen andere studies op ratten vond men helemaal niets'

Luc Verschaeve, onderzoeker WIV

De nieuwe studie schept een ander beeld. Amerikaanse onderzoekers stelden gedurende twee jaar 2.500 ratten en muizen bloot aan verschillende hoeveelheden straling van telefoons. Voorlopig werden enkel de resultaten van de ratten vrijgegeven.

De onderzoekers stelden een kleine toename vast van glioom, een tumor die voorkomt in de hersenen en soms in het ruggenmerg, en schwannoom, een tumor in het hart, bij mannetjesratten. Bij vrouwtjes en ongeboren ratten was er geen toename van het aantal tumoren.  

Om het nog wat ingewikkelder te maken, bleek bovendien dat de mannetjesratten die aan de straling werden blootgesteld langer leefden dan die in de controlegroep.

De meningen over de nieuwe studie zijn verdeeld. Volgens onderzoeker Ron Melnick, die het onderzoek leidde tot aan zijn pensioen in 2009, kunnen de gevolgen van gsm-gebruik niet meer ontkend worden. "Ik denk dat we nu niet meer kunnen zeggen dat er geen risico is", zei hij aan de Wall Street Journal.  

De Amerikaanse National Institutes of Health verspreidden als reactie op de nieuwe studie echter een bericht waarin ze zich voorlopig onthouden van een oordeel. "Eerdere observatiestudies bij mensen vonden geen bewijs van een verhoogd risico op kanker door het gebruik van mobiele telefoons", benadrukken ze.

"Aandachtig bekijken"

Volgens Luc Verschaeve, onderzoeker aan het Wetenschappelijk Instituut Volksgezondheid (WIV) en professor toxicologie aan de UAntwerpen, kunnen we deze studie, onder andere omwille van de bron van het onderzoek, niet zomaar naast ons neerleggen. "Het is zeker een studie die aandachtig bekeken moet worden", zegt hij. "Maar ik denk niet dat dit nu de studie is die voor eens en voor altijd gaat bewijzen dat er een probleem is."

"Het is in ieder geval zo dat er al tientallen andere studies op ratten zijn uitgevoerd waarbij men helemaal niks vindt", gaat hij verder. "Men moet de resultaten nu serieus bekijken en de controversiële zaken - waarom is er bijvoorbeeld wel een effect bij de mannetjes en niet bij de vrouwtjes? - proberen uit te klaren."

Share

'Gezien de controversiële resultaten raad ik aan het gezond verstand te gebruiken en voorzichtig te zijn'

Luc Verschaeve, onderzoeker WIV

Als dagelijkse gsm-gebruikers hebben we er dus nog steeds het raden naar of ons telefoongebruik risico's inhoudt. De classificatie van de Wereldgezondheidsorganisatie (WHO), die mobiele telefoons in 2011 rangschikte in de categorie carcinogenen type 2B, brengt weinig opheldering. In die categorie staan immers ook het verdelgingsmiddel DDT en auto-uitlaatgassen, maar tegelijk koffie en ingemaakte groenten. Officieel luidt het dat de carcinogenen in categorie 2B "mogelijk kankerverwekkend zijn voor mensen".  

Die classificatie heeft de mobiele telefoon te danken aan de studie Interphone van het International Agency for Research on Cancer (IARC) uit 2007. Die stelde dat 'zware gebruikers' 40 procent meer risico lopen op glioom dan anderen.

Volgens Verschaeve is er in ieder geval (nog) geen reden om de gsm uit ons leven te bannen. "Wel raad ik, gezien de controversiële resultaten, aan het gezond verstand te gebruiken en voorzichtig te zijn", zegt hij. "Gebruik een gewone telefoon als dat kan, en gebruik geen gsm op plaatsen waar het bereik slecht is, zoals in kelders."  

Het onderzoek dat tot nu toe uitgevoerd is, biedt volgens hem geen argumenten om te besluiten dat er een groot probleem is. Maar als er al een is, dan zal de grootste dreiging de telefoon zelf zijn, en niet de antennes. "Het gaat om dezelfde soort straling", zegt hij, "maar de blootstelling van de basisstations is miniem in vergelijking met de straling wanneer je zelf belt."