Wetenschap
OPINIE

Ons zomerweer is geen toeval meer

Connie Hedegaard is EU- commissaris voor Klimaatactie. "Extreme weersomstandigheden worden gewoon. Hittegolven, overstromingen, droogte en bosbranden zijn het nieuwe normaal", schrijft ze vandaag in De Morgen.

©null
 
Er komt steeds duidelijker bewijs dat de door mensen veroorzaakte opwarming van de aarde de normale opwarmingseffecten extreme hoogten instuwt

Deze zomer bereikten ons andermaal talloze berichten over extreme weersomstandigheden van ongekende omvang en ernst. Om een paar extremen te noemen: een van de warmste jaren in de VS sinds het begin van de metingen, extreem hoge temperaturen in Midden- en Oost-Europa, de natste zomer in het Verenigd Koninkrijk, de zwaarste regenval in Noord-India en de Filipijnen en de ernstigste droogte ooit in de VS en Oost-Afrika.

Kortom, als we het over klimaatverandering en extreme weersomstandigheden hebben, gaat het niet over de verre toekomst. Extreme weersomstandigheden, die vroeger uitzonderlijk waren, lijken nu de normaalste zaak van de wereld te worden. Hittegolven, overstromingen, droogte en bosbranden zijn de nieuwe realiteit in een steeds verder opwarmende wereld.

Dat is eigenlijk geen verrassing. Wetenschappers waarschuwen al jaren dat naarmate de aarde opwarmt, wij te maken zullen krijgen met onstuimiger, veranderlijker en onvoorspelbaarder weer.

Er komt steeds duidelijker bewijs dat de door mensen veroorzaakte opwarming van de aarde de normale opwarmingseffecten extreme hoogten instuwt. Hittegolven zijn in duur en frequentie toegenomen. Sommige delen van Europa hebben nu onder ernstige watertekorten te lijden, terwijl andere delen te maken hebben gehad met extreme neerslaghoeveelheden, waardoor overstromingen ontstonden en op uitgebreide schaal gewassen verloren gingen.

En hoewel niet elk extreem weerfenomeen het gevolg hoeft te zijn van klimaatverandering, zijn de wetenschappers er nu wel veel sterker van overtuigd dat individuele weersomstandigheden aan de klimaatverandering kunnen worden toegeschreven. Neem nu bijvoorbeeld de recordwarmte in november vorig jaar in het Verenigd Koninkrijk; het was de op een na warmste novembermaand ooit gemeten. Onderzoekers zeggen dat de kans dat dat door de klimaatverandering werd veroorzaakt ten minste 60 maal groter is dan de kans dat het kwam door natuurlijke variaties van de weersystemen op aarde.

De afgelopen zomer past in dat algemene patroon. En dergelijke hete zomers zullen de komende jaren veel vaker voorkomen, bevestigen wetenschappers.

Toen de satellieten van NASA lieten zien dat de hoeveelheid zee-ijs op de Noordpool vorige week geringer was dan ooit, zei een klimaatwetenschapper: "Zelfs voor mensen zoals ik is het moeilijk te geloven dat onze grootste angsten door de klimaatverandering worden bewaarheid. Eerlijk gezegd: ik krijg er koude rillingen van."

Ineenstorting
De Groenlandse dooi in juli is een ander voorbeeld van extreem weer; uit satellietgegevens bleek dat ongeveer 97 procent van de oppervlakte van de ijskap die het eiland bedekt, aan het wegsmelten is. "Was dit echt waar of hadden we te maken met een fout in de gegevens? Helaas zijn de gegevens correct," zei een NASA-wetenschapper.

Al dit nieuws over gebroken records laat zien dat de wereldwijde ineenstorting van het klimaatsysteem zich sneller voordoet dan de meeste klimaatwetenschappers hadden verwacht. Het klimaat is aan het veranderen en dat verergert een hele reeks andere mondiale problemen, waardoor een reeds onstabiele wereld nog onstabieler wordt.

Maar is het niet te duur om te investeren in een koolstofarme wereld, zullen sommigen zich afvragen? Natuurlijk kost dat iets. Maar op de oude maniervoortdoen komt ons ook duur te staan. Het zou verkeerd zijn om aan te nemen dat op de oude voet verdergaan weinig kost. Dat is niet waar. Integendeel, het is heel duur. Om een voorbeeld te geven: de Wereldbank heeft eerder deze maand een hongerwaarschuwing afgegeven nadat de ernstige droogte in de VS, Rusland en Oekraïne de voedselprijzen tot recordhoogten joeg. Volgens de Wereldbank zijn de prijzen voor maïs en sorghum op sommige markten in Mozambique en Soedan met respectievelijk 113 en 200 procent gestegen. Dit soort kosten wordt vaak buiten beschouwing gelaten.

Miljardenverliezen
Je hoeft bedrijven niet te vertellen welke verliezen door extreem weer worden veroorzaakt. De droogte van afgelopen zomer in de VS heeft de maïs- en soja-oogst ter waarde van vele miljarden dollars vernietigd. De verzekeraars in de VS zien dit jaar een verlies van maar liefst 20 miljard dollar tegemoet, meer dan ze ooit in de landbouw hebben verloren. Dat is niet bepaald gunstig voor de bestrijding van de economische crisis.

Het is ongelooflijk welke enorme risico's sommige mensen bereid zijn namens toekomstige generaties te nemen. Ondanks alle feiten en bewijzen zijn er nog steeds veel belangengroepen die ervoor pleiten geen actie te ondernemen of gewoon op de oude voet verder te gaan, of erger, de klimaatcrisis gewoon te vergeten totdat we de economische crisis hebben opgelost.

En terwijl sommigen het huidige tumult op de financiële markten zien als een bittere tegenslag voor de internationale klimaat-bescherming, zie ik intelligente klimaatactie juist als een stimulans voor nieuwe kansen om in Europa banen te scheppen, om in energie-efficiënte technologieën te investeren, om de innovatie en het concurrentievermogen aan te jagen en om onze energierekening te verlagen.

Het aanpakken van de klimaatcrisis is niet schadelijk voor onze economische zekerheid en welvaart, maar levert daar juist een bijdrage aan. Beide crises hangen met elkaar samen en moeten samen worden aangepakt.