Wetenschap

"Bewijs dat ggo-voedsel niet veilig is"

Na vier maanden begonnen de ratten enorme tumoren te ontwikkelen en kregen ze last van nieren en lever. ©BELGA

Ratten die na twee jaar op een ggo-dieet kankertumoren kregen, veroorzaken een hevige opflakkering van het ggo-debat. "Europa moet zijn burgers hiertegen beschermen", zeggen de onderzoekers, die in het grootste geheim werkten. Maar hun resultaten liggen onder vuur.

Omdat ggo's nog niet zo lang bestaan, is er nog niet veel geweten over de langetermijnimpact. Gilles-Eric Seralini, professor moleculaire biologie aan de Universiteit van Caen, zette daarom samen met het Comité de Recherche et d'Information Indépendantes sur le génie Génétique een tweejarige studie op.

Tweehonderd ratten kregen in verschillende dosissen voedsel op basis van NK603-maïs. Dat is een genetisch gemanipuleerde maïssoort van chemiereus Monsanto die resistent is tegen Roundup van Monsanto, de beste verkochte onkruidverdelger ter wereld. NK603 is in twaalf landen toegelaten als gewas en wacht op goedkeuring in de EU. Het is in de EU, net zoals andere ggo's, wel al toegelaten als ingevoerd product voor de fabricatie van veevoeder en voedingsproducten voor de mens. Het kan dus in maïzena of koekjes zitten.

Sommige ratten kregen NK603-maïs te eten die behandeld was met Roundup. Andere kregen niet-besproeide ggo-maïs en een derde groep kreeg Roundup binnen via het drinkwater. Een controlegroep kreeg gewone mais. Na vier maanden begonnen de ratten die ggo's en/of herbicide kregen enorme tumoren te ontwikkelen en kregen de dieren last van nieren en de lever. Na twee jaar bleek dat de helft van de mannelijke ratten en zeventig procent van de vrouwelijke ratten die de ggo-maïs aten of Roundup dronken vroegtijdig stierven. Bij de controlegroep was dat respectievelijk 30 en 20 procent. Ook ontwikkelden de 'ggo-ratten' twee tot drie keer meer kankertumoren dan de controlegroep. Soms wogen die een kwart van het lichaamsgewicht. Ze hadden ook 2,5 tot 5 keer meer kans op lever- en nierschade.

Ook het feit dat die even zwaar waren bij de ratten die niet-besproeide ggo-mais aten verbaasde de onderzoekers. "Dat wil zeggen dat het ggo-gewas zelf en niet alleen de verdelger die effecten heeft", zegt Séralini. Zijn resultaten staan in het toxicologische vakblad Food and Chemical Toxicology en zijn dus goedgekeurd door onafhankelijke collega's.

Effecten op mens
Séralini kwam het onderzoek, dat hij alarmerend noemt, gisteren voorstellen in het Europese parlement, samen met de voormalige Franse minister van Volksgezondheid Corinne Lepage. Zijzelf en de Franse roepen de lidstaten en het Europees Agentschap voor Voedselveiligheid (EFSA) op in te grijpen en eventuele noodmaatregelen te nemen. In de EU beslaan ggo-gewassen maar 0,1 procent van het areaal. Teelt van Monsanto-maïs 810 en de Amflora-aardappel van BASF zijn toegelaten. Maar via import komen ggo's vooral in de vorm van veevoeder wel binnen.

"Deze belangrijke resultaten tonen dat we ggo's langdurig moeten testen en dat we het volledige product en niet enkel de pesticides of herbicides zelf moeten testen", reageert Michael Antoniou, moleculair bioloog aan Kings College. Veel studies kijken namelijk enkel naar de actieve stoffen in de pesticides en niet naar de ggo-gewassen getest.

Barbara Van Dyck, een onderzoekster die door de KUL werd ontslagen na haar deelname aan protest tegen ggo-aardappelen: "Dat klopt en er is heel weinig lang onderzoek naar gezondheidseffecten. Dat komt omdat het de fabrikanten zelf zijn die ze mogen uitvoeren. Daarom is dit uitzonderlijk onderzoek. Het toont aan dat de methodes waarop we de veiligheid van ggo's testen dringend aan revisie toe zijn."

Ook uitzonderlijk is dat Séralini en co in het grootste geheim werkten, inclusief gecodeerde e-mails en valse resultaten laten circuleren. Dat is volgens Séralini en Lepage nodig omdat Monsanto en co in staat zijn de zaak te saboteren.

Misleidende resultaten
Ondertussen regent het uiterst vernietigende reacties. Onder andere het Vlaams Instituut voor Biotechnologie, dat erop wijst dat "ggo's wel veilig zijn voor menselijke consumptie", een resem buitenlandse wetenschappers en uiteraard Monsanto zelf hebben "ernstige bedenkingen." Ze noemen de publicatie van Séralini en co in een wetenschappelijk vakblad 'statistisch misleidend' en 'niet kwalitatief'. De groep van ratten zou te klein zijn en het team zou 'vergeten te vermelden' dat dit specifieke type ratten een verhoogde kans heeft op tumoren.

De onderzoekers reageren daarop dat exact dezelfde ratten worden gebruikt door Monsanto en dat er voor de Amflora-patat met dertig ratten over drie maanden en voor ggo-soja met tien ratten over een maand is gewerkt. Het EFSA gaat de data nu analyseren. "De storm van kritiek is te verwachten gezien de grote economische belangen. Maar dat men dan vandaag begint met dit onderzoek over te doen om het tegendeel aan te tonen", reageert parlementslid Bart Staes (Groen).