
Drama 2u39, 2010
De zwarte vrouw als lustopbject in `Vénus noire¿
`Ik heb nog nooit een menselijk hoofd gezien dat zo sterk op dat van een aap lijkt¿. Met die uitspraak van anatoom Georges Cuvier begint de film Vénus noire, waarin het trieste en waargebeurde leven van Saartjie Baartman wordt gereconstrueerd.
Dokter Cuvier houdt zijn betoog naast een plaasteren afgietsel van Saartjie, die op dat moment reeds overleden is. Zijn nieuwsgierige collega¿s bestuderen ook enkele lichaamsdelen die op sterk water bewaard worden. Tussendoor probeert Cuvier haar op de evolutionaire schaal te situeren. Deze zwarte vrouw, met haar `typische¿ schedel en haar geprononceerde billen, kan alleen maar tot een inferieur ras behoren.
Na deze lichtjes verbijsterende proloog keert het verhaal van Vénus noire een aantal jaren terug in de tijd en maken we uitgebreid kennis met Saartjie `Sarah¿ Baartman (rol van Yahima Torres), die door haar blanke meester Hendrick Caezar (rol van Andre Jacobs) vanuit Zuid-Afrika naar Engeland werd gebracht om daar als circusattractie, bijgenaamd `Hottentot Venus¿, te fungeren. Ze jaagt het publiek schrik aan, maar amuseert hen ook. Ze mogen zelfs in haar billen knijpen.
Een en ander leidt tot een proces, maar haar baas weet de rechtbank te overtuigen dat het allemaal maar `show¿ is en dat de jonge vrouw eigenlijk zijn vennoot is. Via berentemmer Reaux (rol van Olivier Gourmet) komt Saartjie in Parijs terecht, waar ze de libertijnse beau monde mag entertainen. Maar de manier waarop ze daar behandeld wordt, is zo mogelijk nog vernederender. Het is ook in Parijs dat de `Hottentot Venus¿ de belangstelling van de medische wetenschap opwekt. Maar uiteindelijk komt ze toch in de prostitutie terecht.
Saartjie Baartman wordt zowat door iedereen die haar pad kruist op een andere manier bekeken en behandeld: als het archetype van de wilde, als een manier om geld te verdienen, als een exotische prinses, als casestudy, enz.
Regisseur Abdellatif Kechiche, onder meer bekend van La graine et le mulet, neemt ruimschoots zijn tijd om al die aspecten uitgebreid in beeld te brengen. Soms lijkt er geen einde te komen aan de vernederingen, waarbij het wellicht de bedoeling van de filmmaker was om het publiek met zijn eigen geseksualiseerde voyeurisme en ongezonde nieuwsgierigheid te confronteren. (Jan Temmerman)
Parijs 1817, aan de Koninklijke Academie voor Geneeskunde. «Ik heb nog nooit een menselijk hoofd gezien dat zo sterk op dat van een aap lijkt». Naast het plaasteren afgietsel van het lichaam van Saartjie Baartman velt anatoom Georges Cuvier dit categorische verdict. Een groep voorname collega's juicht hem toe. Zeven jaar eerder verliet Saartjie met haar meester Caezar haar geboorteland Zuid-Afrika om als circusattractie te worden opgevoerd voor sensatiegeile blanken in Londen. Deze vrijgevochten
Release datum: 03/11/2010

© 2013 De Persgroep Digital - Alle rechten voorbehouden.
Lees de gebruiksvoorwaarden.
Volg het nieuws op onze zustersite in Nederland www.volkskrant.nl.