
Drama 2u02, 2009
In dit grimmige maar geloofwaardige portret van de losgeslagen tiener Mia demonstreert de Engelse cineaste Andrea Arnold hoe zij een schijnbaar clichématige situatie - alleenstaande moeder heeft een nieuwe vriend en de vijftienjarige dochter trekt op oorlogspad - kan laten uitgroeien tot een verhaal dat blijft boeien, verrassen én ontroeren. door Jan Temmerman
Nadat zij in 2006 in Cannes bekroond werd met de Prix du Jury voor haar debuutfilm Red Road was regisseuse Andrea Arnold eerder dit jaar opnieuw present op de Croisette met Fish Tank. Opnieuw mocht ze naar huis met de Prix du Jury in haar koffer, heel erg verdiend trouwens.
In essentie is Fish Tank een rauw coming of age-drama. De vijftienjarige Mia (ijzersterke vertolking van nieuwkomer Katie Jarvis, die hiervoor trouwens gelauwerd werd op het Filmfestival van Edinburgh) ligt in de knoop met zichzelf en overhoop met de rest van de wereld. Niet dat die chaotische wereld sowieso veel voorstelt. Ze woont met haar alleenstaande, nog jonge moeder en haar kleine zusje Tyler in een troosteloze sociale woonwijk, omgeven door al even deprimerend braakland, ergens in Essex, ten oosten van Londen. Moeder Joanne (rol van Kierston Wareing, dé revelatie uit It's a Free World van Ken Loach) is nogal manziek en beschouwt haar dochters dan ook meer als een last. Thuis is er minder sprake van conversatie dan van verbale confrontatie, waarbij de obscene scheldwoorden heen en weer vliegen. Happy family? Het zal wel.
Op school is Mia aan de deur gezet en als de rebelse tiener ooit al vrienden of vriendinnen heeft gehad, dan heeft ze die inmiddels, door haar onvoorspelbare en vaak ook agressieve gedrag, van zich vervreemd. Mia lummelt dus maar wat rond. Het enige wat haar soms een beetje lijkt te interesseren is dansen. Dat doet ze dan wel helemaal op haar eentje ergens in een verlaten flat, in haar eigenzinnige hiphopstijl en met haar walkman op de oren. Op die manier lijkt ze met haar tere tienerlijf alle woede en wanhoop van zich af te schudden.
Op een dag brengt moeder Joanne haar nieuwe vriend Connor (vertolking van Michael Fassbender, onder meer bekend van zijn rol als hongerstaker Bobby Sands in Hunger) mee naar huis. Een knappe maar vooral ook een vriendelijke man. Even lijkt er beterschap op komst. Moeder ruimt het huis op en Connor trakteert de dochters op een uitstapje. Hij toont zowaar ook interesse voor de danspassie van Mia en stimuleert haar om een auditietape in te sturen voor een lokale wedstrijd. Mia voelt zich steeds meer op haar gemak bij Connor en laat dat ook merken. Is het haar verlangen naar een afwezige vaderfiguur? Of is het haar ontluikende seksualiteit? Of wil ze misschien gewoon haar moeder jennen?
Indien Ken Loach en Alfred Hitchcock samen een dochter hadden, dan zou die Andrea Arnold kunnen heten. Dat schreven we indertijd naar aanleiding van haar uitstekende en intense debuutfilm Red Road. Die opmerking kan hier moeiteloos herhaald worden. Met Ken Loach deelt de cineaste het talent voor observatie, een sociaal-realistische stijl die niet naar sentimentalisme neigt, het ontdekken en stimuleren van niet-professionele vertolkers en de aandacht voor kansarmoede. En net als Hitchcock weet ze een mysterieuze en unheimliche sfeer van spanning en dreiging op te roepen, ook al wil Fish Tank zich niet expliciet tot het thrillergenre bekennen. Wat beide speelfilms van Andrea Arnold ook gemeen hebben, is de exploratie van vrouwelijke seksualiteit en een daarmee verweven wraakmotief.
De titel Fish Tank verwijst naar de claustrofobische sfeer van de locaties waarin het leven van Mia en haar lotgenoten zich afspeelt. Dat wordt nog versterkt door het ongebruikelijke schermformaat, dat veeleer vierkant is dan langwerpig. (Jan Temmerman)
De 15-jarige puber Mia brengt zichzelf regelmatig in de problemen. Ze is van school geschopt en verstoten door haar vriendinnen. Samen met haar 11-jarige zusje en moeder woont ze in een kleine flat in een buitenwijk van Essex. Op een zomerse dag brengt haar moeder een mysterieuze en aantrekkelijke nieuwe minnaar mee naar huis. Deze man lijkt liefde en verandering in hun leven te brengen.
Release datum: 25/11/2009

© - Alle rechten voorbehouden.
Lees de gebruiksvoorwaarden.
Volg het nieuws op onze zustersite in Nederland www.volkskrant.nl.