
Documentaire 1u20, 2009
Veel Belgische cineasten die reflecteren over de identiteit van het filmbeeld, de massamedia of cinema tout court zijn er niet. Op de internationale scène heb je filmmakers zoals Chris Marker en Gustav Deutsch, een Oostenrijker die via visuele analogieën een nieuwe film schept uit stillefilmbeelden. In het filmessay Double Take doet de Belgische mediakunstenaar Johan Grimonprez iets vergelijkbaars met politieke nieuwsbeelden over de Koude Oorlog, fragmenten uit Hitchcockthrillers en opnamen van de meester himself.
Hitchcock had niet alleen telkens een cameo in zijn eigen film, hij is ook een van de beroemdste regisseurs - zijn silhouet is iconisch - die zichzelf wist op te voeren om zijn films of tv-programma's te verkopen. Hitchcock als handelskenmerk, dus. Die mediaprésence van Hitchcock - Double Take is geëvolueerd uit Looking for Alfred, een installatie met een reeks Hitchcockdubbelgangers - grijpt Grimonprez aan als opstap voor een unieke reflectie over hoe massamedia, het Hollywoodentertainment en de opkomst van nieuwe media als televisie in het bijzonder worden gebruikt om onze gevoelens van angst en paranoia te manipuleren. Angst als internationale handelswaar in onze catastrofecultuur, noemt Grimonprez het. Iets vergelijkbaars deed hij al met beelden van vliegtuigkapingen in het internationaal geprezen Dial H.I.S.T.OR.Y.
Double Take, naar een scenario van de Britse auteur Tom McCarthy (Tintin and the Secret of Literature), mixt knap doordacht fragmenten uit Hitchcockfilms als The Birds en Topaz, beelden over de vliegtuigcrash van 1945 in het Empire State Building en nieuwsbeelden over de rakettenrace en het Kitchen Debate, de beroemde ontmoeting in 1959 tussen Nixon en Chroesjtsjov. Die koppelt hij aan een soort schimmig portret van Ron Burrage, de officiële Hitchcockdubbelganger.
Realiteit versus fictie
In al die gerecycleerde beelden krijg je zo een voortdurend spiegelspel over een thema als verdubbeling en realiteit versus fictie. De beelden zijn bovendien doorspekt met reclame over Folgerskoffie, de belangrijkste sponsor van Hitchcocks wekelijkse tv-shows. Dat is meteen een referentie aan de tv-cultuur, iets waar Grimonprez ook op het gebied van de montage naar verwijst door zijn scherpe postmoderne collage een zapstructuur mee te geven. Die aanpak geeft Double Take iets cryptisch.
Maar Grimonprez gebruikt ook slim en inventief regelmatig dezelfde beelden opnieuw terug in een andere context, waardoor ze een nieuwe betekenis krijgen - als een perfecte allegorie voor Double Take en zijn intrigerende kijk en commentaar op de kracht van het beeld. (Luc Joris)
Johan Grimonprez cast Alfred Hitchcock in de rol van paranoïde geschiedenisprofessor die terugblikt op de Koude Oorlog. In een verhaal van bizarre koppels en hilarische dubbeldeals, exploreert DOUBLE TAKE de wereldwijde opkomst van de angst als handelsmarkt en politieke inzet. Televisie verdringt cinema, het Khrushchev-Nixon Kitchen Debate ratelt voort, de strijd der seksen bouwt zich stilaan op en Alfred, in zijn nieuwe verschijning als dandy, chanteert huisvrouwen met niet te versmaden koffiemerken. Bestsellerauteur Tom McCarthy spiegelt de politieke intriges aan een Hitchcockiaans plot, waarin Hitchcock en zijn dubbel de perfecte moord beramen - op elkaar! Met precies uitgekozen beelden legt Grimonprez onze catastrofecultuur bloot, van het prille begin van het televisietijdperk tot onze huidige 'zapping'-neurose.
Release datum: 25/11/2009

© - Alle rechten voorbehouden.
Lees de gebruiksvoorwaarden.
Volg het nieuws op onze zustersite in Nederland www.volkskrant.nl.