De gehackte mails van Di Rupo: een in alle opzichten mooie primeur

De Morgen ontving een cd-rom op met e-mails van de eerste minister Elio Di Rupo en sommigen uit zijn omgeving. De krant besliste vervolgens om de inhoud van die e-mails niet openbaar te maken ('Privémail van Di Rupo gekraakt', DM 31/5). Dit roept vragen op. Ten eerste, hoe is dit überhaupt kunnen gebeuren en ten tweede wat doe je als journalist met zulke illegaal verworven informatie?

Wat de eerste vraag betreft heersen er heel wat mythes omtrent het hacken van e-mail. In tegenstelling tot wat soms beweerd wordt, is het helemaal niet zo eenvoudig om een mailadres te kraken. Laten we er vooreerst vanuit gaan dat de premier en al de anderen in zijn omgeving van wie de e-mails op de cd-rom staan niet zo dom zijn om als paswoord 'paswoord' te gebruiken. Technisch gezien blijven er dan een drietal mogelijkheden over.

De hacker kan een zogenaamd keyloggingprogramma gebruikt hebben. Zulk een programma laat de hacker toe om alles wat het slachtoffer intypt op zijn of haar keyboard vanop afstand te zien, dus ook paswoorden. Dit is de meest gebruikte methode om een mailadres te kraken, maar het vereist het installeren van het keyloggingprogramma op de computer van het slachtoffer. Meestal gebeurt dit door het als een attachment op te sturen.

Een andere meer ingewikkelde methode bestaat eruit het slachtoffer naar een valse inlogpagina te lokken bijvoorbeeld door een e-mail te sturen die zogenaamd van de provider komt en vraagt om e-mail en paswoord te confirmeren - in het hackingwereldje wordt deze techniek phishing genoemd. Met deze methode moet het slachtoffer uiteraard vallen voor de valstrik die uitgezet is.

De derde mogelijkheid is een inside job. Anders gesteld, iemand die werkt voor de internetprovider waarlangs het e-mailverkeer passeert, kraakt de mailserver of kan het paswoord achterhalen. Deze laatste mogelijkheid is echter hoogst onwaarschijnlijk.

Al dit neemt uiteraard niet weg dat we met zijn allen veel bewuster moeten worden wat betreft het beveiligen van onze elektronische communicatie en het actief beschermen van onze privacy online, onder meer door regelmatig van paswoord te veranderen, alsook door voorzichtig te zijn met het openen van vreemde attachments en vooral nooit in te gaan op pogingen om ons paswoord te ontfutselen.

Naast vragen over cyber security roept deze problematische schending van de privacy van de premier en zijn omgeving ook vragen op met betrekking tot journalistieke deontologie; wat is nieuwswaardig, wat is in het publieke belang en wat behoort tot de privacy van het individu, ook al gaat het hier om de eerste minister. Sommigen zullen onvermijdelijk de vergelijking maken met WikiLeaks of OffshoreLeaks, en misschien zelfs De Morgen beschuldigen van een doofpotoperatie.

Voor mij echter is dit een mooi voorbeeld van ethische journalistiek. In het Verenigd Koninkrijk, waar ik doceer, is de media en de journalistiek de voorbije jaren zwaar door het slijk gehaald naar aanleiding van het hacken van mobiele telefoons van publieke figuren door privédetectives in opdracht van journalisten. Het onderzoek dat daarop volgde onder leiding van Lord Justice Leveson heeft het debat omtrent media-ethiek en de deontologische regels waaraan journalisten zich dienen te houden wederom erg actueel gemaakt.

De persoon die de cd-rom naar De Morgen opgestuurd heeft, deed dit uiteraard met een zekere intentionaliteit, hoogstwaarschijnlijk met als doel de eerste minister te schaden. Vanuit journalistiek oogpunt moet dan afgewogen worden of de informatie die gelekt wordt in het publieke belang is (zoals het geval was met WikiLeaks en zeker met OffshoreLeaks) of niet (wat het geval lijkt te zijn voor de ElioLeak). Als de informatie die gelekt wordt geen harde bewijzen van corruptie bevat, noch politiek laakbare problematische feiten blootlegt, maar eerder privécorrespondentie en onschuldige politieke beschouwingen betreft dan is er inderdaad geen maatschappelijke relevantie om die privé-informatie openbaar te maken.

Naar aanleiding van het bericht in De Morgen twitterde Rik Van Cauwelaert gisteren: 'Sus Verleyen kreeg es tapes met privételefoons (van Paul Vanden Boeynants). Zonder die te beluisteren gaf hij ze aan de betrokkene. Sus was een heer.' Misschien wel een gentleman, maar ook een goede journalist? Had Frans Verleyen niet moeten nagaan of er op die tapes niets problematisch stond? Vanuit dit oogpunt heeft De Morgen mijns inziens ethisch, maar ook journalistiek verantwoordelijk gehandeld door de verkregen privé-informatie te screenen met het oog op het bloot te leggen van mogelijke malversaties en vervolgens de privacy van de eerste minister te respecteren nadat was gebleken dat er niets laakbaars te vinden was.