Opinie
Bram Wauters

Groot electoraal succes voor pro-migratiepartij? Ik DENK het niet

Bram Wauters is politicoloog aan de onderzoeksgroep GASPAR (UGent), die zich toelegt op politieke partijen en vertegenwoordiging.

2 Bram Wauters. ©rv

Nederland blijkt de voorbije dagen ineens weer gidsland te zijn voor Vlaanderen. Zo inspireerde het succes van DENK, dat in de Tweede Kamer drie zetels behaalde, zowel Ahmed Koç (DM 18/3) als Abou Jahjah (DM 20/3) om ook in Vlaanderen een eigen pro-migratiepartij aan te kondigen.

Share

Door secularisering, individualisering en ontzuiling zijn de breuklijnen tussen verschillende maatschappelijke groepen vervaagd

Op zich zijn partijen die zich richten op een specifieke, welomschreven bevolkingsgroep niet nieuw. Integendeel zelfs, ze vormen de basis van ons huidige partijsysteem: socialisten kwamen op voor de arbeiders, liberalen voor de zelfstandigen en ook de katholieken hadden hun eigen partij. 

Maar er is de laatste decennia heel wat veranderd. Door secularisering, individualisering en ontzuiling zijn de breuklijnen tussen verschillende maatschappelijke groepen vervaagd; we leven allang niet meer in aparte werelden. Hierdoor zijn politieke partijen zich ook gaan verruimen. Ook al blijven arbeiders belangrijk voor socialistische partijen, toch richten zij zich nu ook op andere bevolkingsgroepen, net zomin als alle CD&V-kiezers wekelijks naar de mis gaan. We merken nog enkele sporen van die opdeling terug (zo is bijna 85 procent van de CD&V-kiezers aangesloten bij de Christelijke Mutualiteit), maar over het algemeen is die opdeling toch minder dan vroeger.

Verenigde Feministische Partij

De laatste decennia zijn er een aantal nieuwe maatschappelijke groepen op de voorgrond getreden, waarbij opdelingen op basis van gender en etniciteit het meest prominent zijn. Maar anders dan voorheen hebben deze niet geleid tot succesvolle eigen partijen, maar zijn het de bestaande partijen die getracht hebben om deze nieuwe maatschappelijke groepen te integreren. 

Aanhangers van DENK bij het partijkantoor in Rotterdam, waar lijsttrekker Tunahan Kuzu de exitpolls volgt na afloop van de Tweede Kamerverkiezingen. ©ANP
Share

De initiatieven van Koç en Jahjah zijn in de eerste plaats een wake-upcall voor de bestaande partijen

Wat mensen met een migratieachtergrond nu proberen met een eigen partij, hebben de vrouwen al in 1974 geprobeerd. De Verenigde Feministische Partij (VFP) haalde bij de Kamerverkiezingen van 1974 slechts 0,35 procent van de stemmen. Niettemin is het aantal vrouwen in het parlement sinds dan aanzienlijk toegenomen. Dit komt omdat vrouwen druk zijn gaan uitoefenen op bestaande partijen, eigen kandidaten zijn gaan steunen binnen die partijen en streefcijfers en uiteindelijk quota hebben afgedwongen. Ook voor de bestaande partijen was dit interessant, omdat ze op die manier een deel van het vrouwelijk electoraat voor zich konden winnen.

Ook voor mensen met een migratieachtergrond hebben partijen (meer recent) deze strategie bewandeld. Nagenoeg alle partijen, gaande van PVDA tot N-VA, zetten bij verkiezingen heel wat kandidaten met vreemde roots op hun lijsten. Maar daar blijft het meestal bij. Etnische minderheden zijn goed om (etnische) stemmen aan te trekken, maar worden voor de rest weinig of niet bij de partijwerking betrokken: noch inhoudelijk voor het bepalen van standpunten, noch in machtsposities in de partijstructuur. Dat geven lokale partijvoorzitters trouwens zelf toe bij een bevraging naar aanleiding van de laatste gemeenteraadsverkiezingen. Zij schatten de werkelijke invloed van etnische minderheden in de partij laag in en geven aan dat ze een veel grotere invloed voor deze groep zouden willen. 

De initiatieven van Koç en Jahjah zijn dus in de eerste plaats een wake-upcall voor de bestaande partijen. Blijkbaar loopt die duurzame integratie van mensen met een migratieachtergrond in de partijwerking onvoldoende vlot.

Kiesdrempel halen

Tot slot nog dit: het succes van DENK is niet zomaar exporteerbaar naar Vlaanderen. De partij werd opgericht door twee parlementsleden (wat al meteen media-aandacht opleverde), zag haar kernthema (identiteit) centraal staan in de kiescampagne en kon gebruikmaken van het zeer proportionele kiesstelsel. We moeten dit succes ook relativeren. DENK haalde 2 procent van de stemmen: zelfs zonder kiesdrempel zou je daar in Vlaanderen amper zetels mee halen. Ook eerdere initiatieven in die richting waren weinig succesvol, zelfs niet in Brussel: een partij als Islam haalde in 2014 geen zetels bij de Brusselse Gewestverkiezingen, en in 2012 slechts één zetel in enkele Brusselse gemeenten. 

Share

Een partij als Islam haalde in 2014 geen zetels bij de Brusselse Gewestverkiezingen en in 2012 slechts één zetel in enkele Brusselse gemeenten

Dat komt onder meer omdat er (net zoals bij vrouwen) allerlei soorten mensen met een migratieachtergrond bestaan: ondernemers, arbeiders, werklozen, gelovigen, niet-gelovigen, jongeren, ouderen … En deze hebben allemaal belangen. Die belangen lopen soms gelijk, maar vaak ook niet, wat maakt dat lang niet iedereen zich zal herkennen in een volwaardig programma dat deze pro-migratiepartijen zullen moeten uitwerken, maar misschien wel in programma’s van andere bestaande partijen.

nieuws

zine