Opinie
Maarten Inghels

De soort para's die ik wél in de straten wil hebben

Maarten Inghels (°1988) is dichter en schrijver. Auteur van 'De handel in emotionele goederen' en 'De eenzame uitvaart, veertig verhalen en gedichten bij vergeten levens'.

2 ©rv
Maarten Inghels. ©Koen Broos
Share

Mag ik het een slecht idee vinden dat je het lot van de bibliotheek, een van de meest democratische manieren om kennis te vergaren, in de handen legt van lokale partijpolitiek?

Vraag een boekenliefhebber naar zijn wijkbibliotheek en hij of zij schiet in een nostalgische kramp. Universele sentimenten: het licht viel er speciaal, de lucht was stoffig, de rijen nog te lezen boeken eindeloos.

Mijn halve jeugd speelde zich af in de stoffige, verlieslatende wijkbibliotheek Elsdonk van de gemeente Edegem. Soms ging ik op zaterdagochtend het maximum aantal boeken halen, en bracht ik ze 's avonds alweer uitgelezen terug. Er was een vurige bibliothecaris die een minifiliaal van de Kinder- en Jeugdjury op poten zette - een niet zo hippe maar toch stevig bebrilde boekenclub avant la lettre.

De economische return? Mijn fantasie en een stel stevige hersenen. Het was niet Conscience, maar de bibliotheek die me leerde lezen.

Maar vanaf 2016 verdwijnt de 'bibliotheekplicht' die er voor zorgt dat gemeenten een kwaliteitsvolle bibliotheek moeten inrichten. De minister van Cultuur wil de lokale besturen meer autonome vrijheid geven om de overheidssubsidies te verdelen. "Daar vragen ze al jaren om. En zij zijn niet van plan om in de bibliotheken of jeugdhuizen de boeken toe te doen."

Laat me niet lachen.

Ik heb zo al eens een lokale schepen van Cultuur van dichtbij mogen zien en ik ben daar nog niet zo zeker van. De minister verwacht dat de gemeenten in plaats van de bibliotheek het zwembad zullen sluiten? De skatebaan afbreken? Of zal Dorp A bekend staan om zijn uitstekende Frietkotmuseum, en Dorp B om zijn verfijnde bibliotheek? Mag ik het een slecht idee vinden dat je het lot van een van de meest democratische manieren om kennis te vergaren, in de handen legt van lokale partijpolitiek?

De kortste route naar een boek met inhoud voor elke kansarme, jongere, oudere mag in dit land niet langs Amazon of Standaard Boekhandel lopen. En het is niet omdat een heleboel kinderen tegenwoordig goed kunnen swipen met hun tablet, dat daarom de encyclopedische internetwereld voor élk kind beschikbaar is.

Zeg ik dat elke straathoek in deze tijden nog zijn eigen (wijk)bib verdient? Misschien niet nee.

Antwerpen schrapte in 2011 trouwens al een paar wijkbibliotheken om te investeren in andere en betere filialen. Je kon het met die herbestemming oneens zijn (een heleboel mensen betoogden voor het behoud van 'hun' wijkbibliotheek), maar het was tenminste een beslissing met visie. Nu hebben we een minister van Cultuur die de bibliotheken loslaat in het wild en vanuit zijn uitkijkhut zal kijken dewelke het overleeft. Een bibliotheek is niet zomaar een hoop dode bomen bij elkaar, maar een woud waarin je uren kunt verdwalen.

Als auteur heb ik het voorrecht om vele bibliotheken te bezoeken met lezingen, en stuk voor stuk kom ik op plekken waar niet alleen boeken centraal staan, maar ook leesbevordering, debat en communicatie, ontspanning, ruimdenkendheid, wetenschap, een vrij podium, vrijwilligerswerk, Vlaamse cultuur en een krantenkiosk. Het zijn gemeenschapscentra vol inhoud die overeind gehouden worden door bibliothecarissen en een bibliotheekplicht en waarin met inzicht moet worden geïnvesteerd om mee te zijn met de tijd.

Een regering die wil besparen op kennis en boeken, is duidelijk zelf te weinig belezen. Vrees ik dat alle bibliotheken onmiddellijk zullen verdwijnen? Nee, maar ik heb plots wel een duidelijk beeld gekregen van hun prioriteitenlijstje. Een bibliotheek spreekt niet de harde taal van para's en winsteconomie; je moet er fluisteren tussen duizenden gratis boeken.

Iets in mij denkt dat bierminister Sven Gatz goed aansluiting vindt bij Bart De Wever die een café in 't Schoon Verdiep uitbaat. Een Vlaanderen waarbij we ons cultureel erfgoed tot cafés ombouwen. Mijn vroegere bibliothecaris zal er nog maar moeilijk de stilte kunnen bewaren.

nieuws

zine