Opinie
Wim Van Lancker, Michel Vandenbroeck

Bijles ouderschap lost het probleem niet op

Wim Van Lancker is postdoctoraal onderzoeker voor het Centrum voor Sociaal Beleid Herman Deleeck van de UAntwerpen. Michel Vandenbroeck is hoofddocent gezinspedagogiek aan de UGent.

2 ©Thinkstock
Wim Van Lancker. ©rv

Ouders van jonge kinderen hebben zich de voorbije weken ongetwijfeld in de haren gekrabd bij het lezen van de berichtgeving over opvoeding, bijles en kleuterschool. Als een van de ouders thuisblijft om voor de kinderen te zorgen, dan willen ze niet werken. Als kinderen niet zindelijk zijn voor ze naar de kleuterschool gaan, dan doen ze niet genoeg moeite (DM 5/10). Als die kinderen - eindelijk uit de luiers - bijles krijgen, dan komt dat omdat ouders niet genoeg tijd meer besteden aan hun kinderen na de schooluren (DM 3/11). En als ze even de dreumes voor de iPad zetten om het eten klaar te maken, is het weer mis.

Het advies van Kind en Gezin (gebaseerd op ontwikkelingspsychologische en pedagogische inzichten) is duidelijk: "Het is goed om het ritme van je kind te volgen. Zindelijkheid hoeft dus niet te worden getraind." En: "Tussen 2 en 5 jaar worden kinderen overdag zindelijk. Jammer genoeg gebeurt dat niet noodzakelijk voor de eerste schooldag." Tegelijk zegt diezelfde gids dat de meeste kinderen van 2,5 tot 3 jaar 'klaar' zijn om naar school te gaan en dat het goed is je kind elke dag naar school te laten gaan. Kortom, goed doen als ouder wordt een wel heel erg moeilijke zaak.

De hamvraag in dit debat is: welk samenlevingsmodel verkiezen we? Willen we een samenleving waar ouders de volledige verantwoordelijkheid voor hun kinderen dragen? Dan moet één van de ouders thuis blijven, of moeten ze allebei deeltijds werken, om tijd en ruimte te hebben om dat allemaal te bolwerken (zindelijkheidstraining, hulp bij schoolwerk, oudervergaderingen...).

Inconsistent beleid

Willen we dat iedereen aan de slag gaat? Dan moet de samenleving een deel van de opvoedkundige en zorgtaken op zich nemen. Dat betekent dat er voldoende betaalbare, betrouwbare, en toegankelijke voorzieningen moeten zijn voor jonge kinderen waar plaats is voor zowel zorgtaken, als het aanleren van schoolse vaardigheden.

Share

'Stuur je je kind naar school voor het zindelijk is, dan ben je fout. Breng je je dochtertje niet naar school omdat het nog niet zindelijk is, ook'

Die keuze wordt vandaag niet duidelijk gemaakt. In woorden moet iedereen aan het werk, in daden is het beleid erg inconsistent. Meer mensen aan het werk betekent dat er investeringen nodig zijn in opvang en kleuterscholen, goede arbeidsvoorwaarden voor wie die zorg professioneel opneemt, zorgen dat verlofstelsels bruikbaar zijn. Het ene gaat niet zonder het andere, maar dat kost geld. En vraagt dus maatschappelijke keuzes.

En als we het plaatje wat ruimer bekijken, dan komen er nog meer tegenstrijdigheden aan het licht. In de hervormde kinderbijslag zal de Vlaamse overheid deelname aan de kleuterschool financieel aanmoedigen, waarbij een extra premie van 150 euro wordt toegekend aan ouders wier kinderen voldoende naar de kleuterschool gaan. Wie dat niet doet, krijgt die premie niet. Even doordenken: stuur je je kind voor het zindelijk is naar school, dan ben je fout. Breng je je dochtertje niet naar school omdat het nog niet zindelijk is, ook. Kortom, het beleid en de verwachtingen ten opzichte van ouders zijn niet op elkaar afgestemd.

In 1919 schreef Henri Velghe dat het de moeders waren die in de arbeiderswijken verantwoordelijk waren voor de kindersterfte, omdat ze hun plichten verwaarloosden door in de fabrieken voor een hongerloon te gaan werken. In een totaal andere context is de redenering vandaag verrassend gelijklopend. Niet te verwonderen dus dat onzekere ouders vandaag hun heil zoeken in allerlei opvoedkundige boeken en gidsen die als zoete broodjes over de toonbank gaan. Maar deze bijlessen in ouderschap lossen het probleem niet op, omdat het probleem niet zozeer bij de ouders ligt. Wel bij de beleidskeuzes die worden gemaakt.

De keuze tussen kroost en carrière is vandaag allesbehalve evident. "Mijn ouders hebben het anders gedaan: minder werken, minder stress, minder geld", schrijft Lotte Beckers in een essay. "Maar kunnen jonge ouders vandaag nog kiezen tussen kroost en carrière?" U leest het essay hier.

zine