Opinie
Ilona Plichart

Op naar een belastingbrief die elke burger begrijpt?

Ilona Plichart is coördinator Wablieft, centrum voor duidelijke taal.

2 ©BELGA
Ilona Plichart. ©Wablieft

Als ik door Antwerpen fiets, vormen ze in mei en juni een vertrouwd deel van het straatbeeld: mensen die wachten aan het belastingkantoor aan de Italiëlei. Ik zie ook de stapels op het bureau van mijn vader. Of hij als boekhouder even wil helpen met de brief van de belastingen? Weken is hij er zoet mee. Ik geef toe dat hij ook meekijkt naar mijn belastingbrief. Ik krijg gelukkig hulp. Ook fijn dat plaatselijke belasting-kantoren mensen de weg wijzen in hun aangifte. Maar is dat geen verloren energie? Het is hoog tijd om een totaal andere belastingbrief te maken. Voor het formulier in 2016 nóg onoverzichtelijker wordt.

De laatste jaren helpt de overheid ons door zelf al heel wat velden in te vullen, op papier en ook online. Wablieft droomt van véél meer, van een belastingbrief die elke burger begrijpt. Een formulier dat je zelf invult op een uurtje, waarvoor je geen cursus boekhouden moest volgen. 

Share

De grootste slachtoffers zijn natuurlijk de mensen voor wie lezen en schrijven net dat tikje moeilijker is

We zijn met velen, de slachtoffers van de jaarlijkse bruine envelop. De grootste slachtoffers zijn natuurlijk de mensen voor wie lezen en schrijven net dat tikje moeilijker is. Eén op zeven Vlamingen is laaggeletterd en heeft grote moeite om brieven van overheden, bedrijven of scholen te begrijpen. Voor hen is de belastingbrief een nachtmerrie.

Veel overheidsdiensten werken aan heldere communicatie met de burger. Dat merk ik elke dag. Wablieft werkt samen met gemotiveerde partners die juichen als ze ervaren hoe hun doelpubliek zich met meer respect behandeld voelt, door heldere taal te gebruiken.

En toch... Uitgerekend de belastingbrief wordt nog complexer. Een overheid die zichzelf democratisch noemt, zorgt dat een document dat 100% van de bevolking bereikt net eenvoudiger wordt voor elke burger. Daarom hebben we een aantal suggesties. Telt u mee de winst uit?

Tip 1: Vertel het in gewone taal. Belastingen zijn een moeilijk en complex thema. Bij complexe thema's geldt als norm dat je de taal extra eenvoudig moet houden. Hebt u ooit al eens het boekje gelezen dat bij de belastingbrief hoort? Dat boekje heet 'Toelichting bij de aangifte deel 1'. Voor de echt moedigen is er ook een 'deel 2'. Voor lezers van De Morgen zijn termen als 'werkloosheidsuitkeringen met bedrijfstoeslag' misschien nog (net) te begrijpen. Waarom kan dit niet gewoon zijn: 'Je krijgt een uitkering als werkloze en je bedrijf betaalt je nog iets extra bovenop?' Door zaken eenvoudig te formuleren, zullen mensen sneller geneigd zijn om de info op te zoeken. Dat toont onderzoek telkens weer aan.

Share

Belastingen zijn een moeilijk en complex thema. Bij complexe thema's geldt als norm dat je de taal extra eenvoudig moet houden

Tip 2: Maak een formulier op maat van je doelpubliek. Zowat de eerste vraag die Wablieft stelt aan een klant, is: wie moet dit formulier lezen en invullen? Heeft de overheid zich die vraag al gesteld? Immers: een belastingformulier is er voor elke burger.  

Voor de belastingbrief betekent dit: durf het radicaal anders aan te pakken en stuur de burgers maximaal twee bladzijden met heldere categorieën, waar meteen duidelijk is wat je moet invullen. Tel de winst uit voor de overheid: hun professionele krachten moeten minder mensen helpen, de diensten kunnen efficiënter werken en sneller hun job doen.

Tip 3: Laat het formulier herwerken door organisaties die geen expertise hebben in belastingen, wél in communicatie overbrengen naar een brede doelgroep.  

Tip 4: Luister naar een testpanel, een burgerkabinet dat de nieuwe versies test en waaruit je kan concluderen hoe een helder geformuleerde boodschap wel zijn doel bereikt.   Wablieft heeft een mooie droom: de jaarlijkse Wablieft-Prijs voor duidelijke taal uitreiken aan het heldere, nieuwe belastingformulier dat past op twee A4-tjes.

zine