Update

Onderzoekscommissie dieselgate: "Te weinig rekening gehouden met volksgezondheid"

4 "Op alle niveaus werd nauwelijks rekening gehouden met de volksgezondheid van de Europese burgers", zegt voorzitter van de onderzoekscommissie Kathleen Van Brempt (sp.a). ©AFP

De Europese Commissie en de lidstaten hebben "totaal tekortgeschoten" in de zaak rond de uitstootnormen van dieselwagens. Dat stelt de onderzoekscommissie Dieselgate in haar eindrapport, dat vandaag is goedgekeurd. Een aantal maatregelen, waaronder een onafhankelijk controleorgaan, moet een herhaling van het uitstootschandaal voorkomen.

De commissie boog zich een jaar lang over het uitstootschandaal. Het verdict in het rapport is streng. Zowel de lidstaten als de Commissie worden van wanbeleid beschuldigd. "Op alle niveaus werd nauwelijks rekening gehouden met de volksgezondheid van de Europese burgers", zegt voorzitter van de onderzoekscommissie Kathleen Van Brempt (sp.a). 

Share

'De Commissie reageerde niet op aanwijzingen van gesjoemel die ze al sinds 2012 onder ogen kreeg'

Kathleen Van Brempt (sp.a), voorzitter EU-onderzoekscommissie Dieselgate

"De Commissie reageerde niet op aanwijzingen van gesjoemel die ze al sinds 2012 onder ogen kreeg", zegt Van Brempt. "De Commissie én de lidstaten stelden bovendien de vervanging van de onrealistische labotests van prototypewagens door een Real Driving Emission test (RDE) onnodig lang uit." 

Het is voor de onderzoekscommissie ook duidelijk geworden dat de lidstaten, die bevoegd zijn voor de handhaving van de Europese wetgeving, "totaal tekortschoten".

Aanbevelingen

Katleen Van Brempt in de studio van 'Terzake'. ©VRT

De EU-lidstaten en de Europese Commissie krijgen in het rapport ook een aantal aanbevelingen mee om een herhaling van het uitstootschandaal te voorkomen. "Wij pleiten voor een drastische versterking van het markttoezicht door de lidstaten en voor een sterker toezicht daarop door de Europese Commissie. De Europese Commissie moet daarbij ook zelf wagens testen en corrigerend of bestraffend kunnen optreden met verplichte terugroepprogramma's, de intrekking van de markttoelating voor wagens of met boetes", aldus Van Brempt.

Opvallend is dat de onderzoekscommissie in die context een lans breekt voor de oprichting van een onafhankelijk Europees agentschap. Dat moet extra controles uitvoeren en toezicht houden op de nationale instanties die de typegoedkeuringen verzorgen. 

Het eindrapport werd goedgekeurd met 40 stemmen voor, 2 tegen en 2 onthoudingen. Van Brempt toonde zich vanavond in Terzake voorzichtig optimistisch. "Als we alles toepassen wat we gestemd hebben, durf ik zeggen dat we nooit meer een Dieselgate zullen kennen", klonk het. "Maar dit is nog maar papier, nu moeten we dit toepassen en daar hebben we de lidstaten voor nodig."

"Ogen gesloten"

De volgende stap is dat de plenaire vergadering van het Europees Parlement zijn stem zal uitbrengen over de aanbevelingen. Die zijn immers niet bindend. De stemming daarover vindt plaats in april.

De Commissie wordt dan wel met de vinger gewezen, maar geen van de commissarissen uit de betrokken Commissie onder leiding van José Manuel Barroso wordt met naam genoemd. Van Brempt doet dat echter wel in Terzake: "De hoofdverantwoordelijke in de vorige Commissie, die aan wanbeheer heeft gedaan, was commissaris Tajani (de voormalige commissaris voor Transport en Industrie Antonio Tajani, red.)." 

"Maar hij was niet alleen", ging ze verder. "Ook anderen sloten de ogen. Meer dan tien jaar waren experts binnen de Commissie en de lidstaten op de hoogte van de onaanvaardbare kloof tussen de uitstoot in labo's en in de echte wereld. Op papier stond dat we propere auto's moesten hebben, en in de realiteit was dat niet het geval. Dat heeft ervoor gezorgd dat de kwaliteit van onze lucht niet verbeterd is, integendeel zelfs. Sommige lidstaten hebben de vooruitgang onomwonden tegengehouden."

"Pure nalatigheid"

Ivo Belet. ©photo_news

Vicevoorzitter van de onderzoekscommissie Ivo Belet (CD&V) legt in een persbericht de nadruk op het belang van een onafhankelijk Europees controleorgaan. "Het schandaal over het gebruik van sjoemelsoftware heeft aangetoond dat er ernstige tekortkomingen zijn in het huidige toezichtsysteem", zegt hij. "Door de wirwar aan nationale regels kunnen producenten door de mazen van het net glippen."

Share

'Het is hoog tijd om komaf te maken met de verschillende toepassingen in de lidstaten en een waterdicht systeem op poten te zetten'

Ivo Belet, CD&V

"Autoproducenten zijn vrij om te kiezen in welk land ze een typegoedkeuring aanvragen. Maar eens die goedkeuring er is, mogen de auto’s op heel de Europese markt aangeboden worden", aldus Belet. "Het is hoog tijd om komaf te maken met de verschillende toepassingen in de lidstaten en een waterdicht systeem op poten te zetten."

Ook op het vlak van sancties is er werk aan de winkel, meent hij. "De nationale autoriteiten zijn volgens de huidige EU-wet verplicht boetes uit te schrijven aan autoproducenten die de regels niet naleven, maar in de praktijk gebeurt dat niet. Dat is pure nalatigheid."

Bart Staes (Groen): "Onafhankelijk agentschap is noodzakelijk"

Bart Staes. ©RV
Share

'Meer dan tien jaar lag de verantwoordelijkheid bij de lidstaten en de Commissie. Het is duidelijk dat zij niet in staat zijn tot onafhankelijke controle'

Bart Staes, Groen

Bart Staes, Europees parlementslid voor Groen, toont zich in een persbericht verheugd over het eindrapport. "Het is een sterk rapport geworden, dat gelukkig bijzonder kritisch is over de rol van sommige lidstaten en de Europese Commissie in dit schandaal."

"Lidstaten lieten na de bestaande Europese wetgeving correct uit te voeren", aldus Staes. "Het doel van de wetgeving was de reële uitstoot van voertuigen op de weg in te perken, in plaats van alleen in laboratoria. Maar tegelijkertijd was de Europese Commissie nalatig in het toezicht, zelfs nadat er duidelijke signalen waren dat er sjoemelsoftware gebruikt was. Het feit dat al die jaren geen enkele poging werd gedaan om de auto's die te veel uitstootten van de Europese wegen te houden, duidt op een onverantwoord passieve rol van de Commissie."

Staes is tevreden over de steun van de onderzoekscommissie voor het oprichten van een onafhankelijk Europees agentschap. "Onafhankelijk Europees toezicht is net als bij de bankensector ook in de automobielsector noodzakelijk om dit soort schandalen tegen te gaan. Meer dan tien jaar lang lag de verantwoordelijkheid bij de lidstaten en de Commissie en het is duidelijk dat zij niet in staat zijn tot onafhankelijke controle."

zine