De London School of Economics: een broeihaard van intellect, een centrum van debatcultuur. Een beetje chaotisch. De chaos is ook terug te vinden in de bureaus van de proffen waar een permanente revolutie lijkt plaats te grijpen. Wat een contrast met de City, waar gefluisterd wordt en de bureaus kraaknet zijn. Waar de glazen torengebouwen de illusie moeten wekken van openheid en transparantie.
Twee culturen. De ene geraakt gepassioneerd door nieuwe ideeën; de andere is verslaafd aan gokken en speculeren. Twee werelden in dezelfde stad.
Terwijl die impressies door mijn hoofd razen, stel ik mij de vraag waarom een maatschappij bereid is de helden van de City tienmaal beter te vergoeden dan de helden van de London School of Economics.
Het stereotiepe antwoord van de econoom is dat de CEO van een grote bank in de City tienmaal meer bijdraagt tot de welvaart dan een prof van de London School of Economics. Na wat er de laatste tien jaar is gebeurd, ben ik niet meer bereid dat antwoord te slikken. Meer en meer kom ik tot de overtuiging dat de bijdrage van de City tot de welvaart in het Verenigd Koninkrijk en daarbuiten waarschijnlijk negatief is. De City is uitgegroeid tot een waterhoofd dat te veel talent aantrekt. Talent dat verspild wordt in gokken en speculatie, en dat de risico's van het zakendoen in de wereld op dramatische wijze heeft verhoogd. Nee, de prof aan de London School of Economics draagt meer bij tot de welvaart. Vandaar mijn voorstel: verlaag de vergoeding van de CEO van de topbanken tot het niveau van de professor. De gokkers en de speculanten zullen zich niet meer aangetrokken voelen tot het beroep van bankier en we zullen betere banken hebben.
Adellijke titel
Verleden week ontplofte een kleine bom in de City: Sir Fred Goodwin, de vroegere CEO van de Royal Bank of Schotland, is zijn adellijke titel kwijt. Ik heb geen sympathie voor de man. Hij is arrogant, heeft ongelofelijke risico's genomen, en heeft de verliezen die het resultaat zijn van zijn gokverslaving door de man in de straat laten betalen. Van mij mocht de straf nog zwaarder zijn.
Toch heb ik gemengde gevoelens over de hypocrisie. Diegenen die Sir Fred nu laten vallen zijn dezelfden die hem nog voor enkele jaren hebben toegejuicht. Politici, zowel Labour als Tory's, zagen in hem een messias. De toezichthouders lieten begaan. De ratingbureaus spoorden door gunstige ratings aan om nog meer risico's te nemen. Er zouden er dus veel meer moeten gestraft worden, maar dat gebeurt dus niet.
Het lijkt er dan eerder op dat Sir Fred een zondebok is. Diegenen die hem nu in de woestijn sturen hebben evenzeer gezondigd maar gaan vrijuit. Het gevaar is groot dat de straf die wordt toegemeten aan één man een vrijgeleide wordt om opnieuw hetzelfde te doen als voor de crisis. En jawel deze week vernam ik dat de bankiers in de City in de zogenaamde Repo-markt massaal gestructureerde toxische producten als onderpand aanboden. Alsof er geen vuiltje aan de lucht is. En de toezichthouders laten opnieuw begaan. Het is dus slechts wachten op een nieuwe crisis.
Naar aanleiding van de afdankingen door Bekaert laaide in België opnieuw het debat over de dreigende desindustrialisering op. (Ja, ik volg het Belgische nieuws vanuit Londen.) Het oude plaatje dat ik al hoor sinds de jaren zeventig werd opnieuw gedraaid. Volgens de lobbyisten van de Belgische industrie is de industriële erosie in de westerse wereld nergens hoger dan in België. Er is dringend nood aan een nieuw industrieel beleid (lees subsidies) en de loonkosten moeten naar beneden, zo niet verdwijnt de Belgische industrie.
Maar is dat wel zo? Doet de Belgische industrie het zoveel slechter dan elders? Vanuit mijn bureau in Londen sta ik sceptisch als ik zie hoe de industrie in Groot-Brittannië ineen is geklapt. Dus maar gaan kijken naar de statistieken van de OESO. En wat blijkt? Gedurende 2000-2010 (2011 is nog niet beschikbaar) bedroeg de daling van de industriële tewerkstelling in België 11 procent. In het Verenigd Koninkrijk was dat 34 procent, in de VS 26 procent, in Nederland 22 procent, in Frankrijk 17 procent. Van de ons omringende landen doet alleen Duitsland het beter: de industriële tewerkstelling daalde er met 8 procent. Niet veel beter dan België, dus.
Ja, de industriële tewerkstelling daalt overal in de westerse wereld. Maar België is een land waar die desindustrialisatie gedurende de laatste tien jaar minder ingrijpend is geweest dan in de meeste andere westerse landen. Geen paniek dus. We doen het nog niet zo slecht, ondanks onze hoge lonen. Of misschien is het dankzij de hoge lonen, die een reflectie zijn van de hoge productiviteit van de Belgische werknemer.
