Nieuws
OPINIE

Bart Staes vergiftigt het maatschappelijk debat rond GGO's en biotechnologie

Piet Vanthemsche is voorzitter van de Boerenbond. Hij weerlegt de stelling van Groen-europarlementslid Bart Staes dat er een rechtstreeks verband is tussen het feit dat in het voorbije decennium ruim 250.000 boeren zelfmoord pleegden in India en de productie van GGO-Bt-katoen.

©kos

In een opiniestuk in De Morgen (17 oktober ll.) degradeert Bart Staes professor Marc Van Montagu, die deze week de World Food Prize mocht in ontvangst nemen, tot een tweederangs wetenschapper, een soort charlatan die, ik citeer, "zijn wetenschappelijke basics niet kent".

In het stuk beweert Bart Staes dat GGO's (genetisch gewijzigde organismen) geen rol kunnen spelen in het oplossen van de wereldvoedselproblematiek. Ik deel die mening niet, ze is even ongenuanceerd als de bewering dat GGO's de enige oplossing zijn om de wereld van voedsel te voorzien.

De werkelijkheid ligt tussen deze beide stellingen. GGO's kunnen en zullen een rol spelen in het oplossen van de formidabele uitdaging die ons te wachten staat. Maar een groter deel van de oplossing zal komen uit het ondersteunen en versterken van de plaats van familiale boeren en het ontwikkelen van betere familiale landbouwsystemen, in de eerste plaats in ontwikkelingslanden. We hebben nood aan een nieuwe groene revolutie zonder de nadelen van de vorige. GGO's zullen daar een deel van zijn. De landbouw moet zorgzamer en veerkrachtiger worden met meer aandacht voor de impact op het leefmilieu en de volksgezondheid. En boven alles hebben landbouwers nood aan stabiele grondstoffenprijzen en een menswaardig inkomen. Maar goed, ik respecteer de opinie van Bart Staes, dat behoort tot het maatschappelijk debat.  

In hetzelfde opiniestuk schrijft Bart Staes onder de titel "Monsanto en zelfmoorden" dat het aangetoond is dat er een rechtstreeks verband is tussen het feit dat in het voorbije decennium ruim 250.000 boeren zelfmoord pleegden in India en de productie van GGO-Bt-katoen. Hij stelt dat er een zuiver geografisch verband is tussen Indiase staten waar de GGO-katoenproductie plaatsvindt en het grootste aantal zelfmoorden, evenwel zonder zijn bronnen te vermelden.

Staes vindt wetenschappers die dit "glashard" ontkennen "hogepriesters zonder moraal". Hij degradeert Marc Van Montagu niet enkel tot tweederangs wetenschapper, hij bestempelt hem ook als massamoordenaar. Van zichzelf vindt Staes dat hij een politicus is "met een zekere moraal en ethiek".

Ik heb het verhaal van Staes laten verifiëren (want het choqueerde mij) en de conclusie is duidelijk: dit is een mythe, een leugen. In een kritische doorlichting van GGO's in het blad Nature (Nature, vol 497, 2 mei 2013, pagina 24) worden een aantal prangende vragen tegen het licht gehouden. Eén van die vragen is: "Are they driving farmers in India to suicide?"

Het antwoord is glashelder: neen. Het totaal aantal zelfmoorden in India steeg van 100.000 per jaar in 1997 tot 120.000 per jaar in 2007. In dezelfde periode bedroeg het aantal zelfmoorden bij boeren ongeveer 20.000 per jaar, er was geen stijging. Een menselijke tragedie, die door verschillende wetenschappelijk instellingen in de VS en Duitsland werd onderzocht. De oorzaak van deze zelfmoordgolf is complex en heeft te maken met de heel moeilijke omstandigheden en de extreme armoede waarin de mensen daar leven.

De teelt van GGO-katoen in India is pas begonnen in 2002 en had geen waarneembare invloed op het zelfmoordcijfer. Het artikel van Nature vermeldt de wetenschappelijke publicaties waarop deze conclusie gebaseerd is.

Door het gebruik van dergelijke oneigenlijke argumenten vergiftigt Bart Staes het maatschappelijk debat rond GGO's en biotechnologie. Hij creëert bewust een amalgaam waarin een niet-geïnformeerde burger het onderscheid niet kan maken tussen wetenschappelijk bewijs, dogma's en allerhande mythes en verzonnen verhalen. Staes instrumentaliseert de menselijke tragedie die zich elk jaar voordoet in India om zichzelf een aura van morele superioriteit toe te meten.

Tegelijkertijd besmeurt hij het imago van tientallen goed en integere wetenschappers. Dat is niet mijn begrip van "een zekere moraal en ethiek". Ik heb nogal wat respect voor de politicus Bart Staes, maar ik vraag hem om hiermee op te houden en om het echte debat aan te gaan, op basis van inzichten, feiten en cijfers. Onze maatschappij heeft daar recht op.