Muziek

New beat: tenenkrullend, baanbrekend, of allebei?

De oorspronkelijke Confetti's in 1989. De formatie scoorde met 'The Sound of C', bedoeld als reclamestunt voor de discotheek Confetti's. Hun commerciële doorbraak betekende het einde van de new beat. ©photo news

In de documentaire The Sound of Belgium, zaterdag te zien op het Gentse Filmfestival, reconstrueert Jozef Devillé opkomst en verval van de new beat. Dat genre zette ons land ooit in flitsende neonletters op de muzikale kaart. Drie jaar later was het succes op.

©null
 
De invloed van new beat is steeds groot gebleven voor danceproducers als Vitalic, Tiësto, Tiga en Felix Da Housecat

'This is the Sound of C. This is a new style of music." Zou het aan die pocherige woorden liggen dat new beat voor eeuwig en een dag verbonden zal blijven aan die ene Belgische megahit van Confetti's uit 1988? "A new style" bleek een overstatement: het muziekgenre maakte twee jaar voordien al grote furore op de dansvloer. Anderzijds luidde de groep rond 'Lange' Peter Renkens wél de internationale doorbraak, en helaas ook het einde in voor de new beat.

Confetti's ontleende zijn naam aan een discotheek in Brasschaat, waar frontman Lange Peter als ober werkte. De twee meter tellende zanger, bekend om zijn rode Canadese mounties-uniform, diende evenwel vooral als opzichtige mascotte. Het brein achter de groep bestond uit de producers Serge Ramaekers en Dominic Sas.

Aanvankelijk werd het nummer geschreven als publiciteitsstunt voor de gelijknamige Antwerpse discotheek. Ramaekers, later ook verantwoordelijk voor 'Sex on the Beach' van T-Spoon en een remix van 'Living on My Own' van Freddie Mercury, had nooit durven denken dat deze Confetti's zouden uitgroeien tot het grootste commerciële new beat-succes. Amper twee uur knutselde hij aan de bekendste song uit het genre. En een halfjaar nadat het nummer discotheken als Highstreet in Hoogstraten en de Boccaccio in Destelbergen in vuur en vlam zette, werd de song ook omarmd door de muziekindustrie. Een miljoen keer wisselde de single uiteindelijk van eigenaar.

Twist
"New beat, revenge of the fat Belgian bastards", blokletterde de New Musical Express dan ook in datzelfde jaar. Toch vierde het genre al een jaar eerder creatief hoogtij. Terwijl Engeland de dansvloer in een roes liet verkeren met acid house, werden de trage, kille en loodzware beats van new beat de gangbare norm in alle Belgische discotheken die cutting edge wilden klinken. Manchester had zijn Haçienda, Destelbergen kreeg zijn Boccaccio - met gehaarlakte kuifjes, neonkleuren, fluorescerende overalls en de wereldbekende smileybadges.

Het ontstaan van new beat is al twintig jaar lang voer voor stadslegenden. Welke dj als eerste op het idee kwam om muziek op 33 toeren te draaien in plaats van 45, zorgt tot op vandaag voor discussies. "De new beat is niet onze schuld geweest, maar die van Arno", gelooft Dan Lacksman van Telex tot op vandaag. "Hij zei me alleszins ooit dat hij op feestjes al jaren 45-toerenplaatjes op 33 toeren draaide."

Algemener aanvaard is dat het genre geboren werd in 1986, dankzij de Belgische new wavers A Split-Second. Hun single 'Flesh' vormde onbedoeld de katalysator voor het new beat-geluid. Dj Marc Grouls van de Boccaccio zou die single als eerste op 33 in plaats van 45 toeren gedraaid hebben, en werd daarmee gebombardeerdtot pionier van de new beat. Peter Bonne van A Split Second weerlegde dat verhaal echter onlangs in een lezersbrief aan Humo. Volgens hem viel de geboorte van new beat samen met de releasedag van de single zelf. We schrijven oktober 1986: "Na een etentje met een vriendin gingen we in de toen populaire discotheek 55 (aan de Kuiperskaai in Gent, GVA) een glas drinken. Vrij vroeg op de avond draaide de dj 'Flesh' op 33 toeren. 'Nog geen dag oud en het loopt al fout', dacht ik. Dus sprak ik de dj aan. Die kwam uit Rijsel en sprak alleen Frans. "Mais c'est génial", beweerde hij. Wie was ik om daar iets tegen in te brengen? Daar is het dus begonnen, en nergens anders, en door niemand anders."

Gepikt
De Boccaccio zou niettemin algauw aangeduid worden als bakermat van deze sound die de hele wereld verovert. Het Britse stijlmagazine iD in 1988: "De Boccaccio in Gent binnenstappen, is als binnenvallen in een ontwrichte versie van het leven in slow motion. 2.500 mensen dansen stijfjes rond, terwijl ze hun ledematen als robots op halve snelheid bewegen. De soundtrack klinkt als een gedeconstrueerde underground euro-beat." Het geluid van new beat was dan ook erg schatplichtig aan de kille, agressieve Electronic Body Music van Front 242 en de bodybeat van Maurice Engelen alias Praga Khan.

New beat veranderde op die manier heel even het geluid van het internationale nachtleven. Eén producerstrio dat zijn hoogdagen beleefde in de new beat, noemde zichzelf Morton, Sherman en Bellucci. Onder een dertigtal aliassen maakten zij de spannendste muziek uit het genre. Hun belangrijkste artiestennaam was Erotic Dissidents, met Nikkie Van Lierop als zangeres. Clubhits als 'Move Your Ass and Feel the Beat', 'I Wanna Be Loved by You' en 'Shake Your Hips' waren niet weg te branden van de dansvloer. Muzikaal werd de groep aangestuurd door Jo Casters, Roland Beelen en Herman Gillis, die ook internationale lof oogstte als uitvinder van de Sherman Filterbox, een instrument dat mee het geluid definieerde van The Prodigy en The Chemical Brothers.

Producers en labels zien een gat in de markt, al wordt het genre vaak stiefmoederlijk behandeld. Het Gentse platenlabel R&S, dat Aphex Twin onder de vleugels nam, vond van meet af aan dat new beat te weinig soul of groove bezat, maar stond toch maar mooi mee in de frontlinie om heel snel véél centen te verdienen. De reden? Dat geld kon dan weer in nieuwe, meer credibele projecten gepompt worden. 'Rock to the Beat' van Reese & Santonio werd ook getekend door R&S, maar uiteindelijk was het Maurice Engelen die met zijn act 101 de song zou coveren en er in de Verenigde Staten een hit mee scoorde.

Eind jaren 80 doet ook Jan Hautekiet new beat in een BRT-reportage af als "een trend - en je weet hoe vluchtig die zijn". En 'Move Your Ass and Feel the Beat' krijgt zelfs vlakaf de wind van voren door de openbare omroep. De single staat in mei '88 twee weken in de Top 30, maar dat bleek niet naar de zin van de toenmalige BRT-directie. Die vond het succesvolle nummer te obsceen. Tijdens de hitparade verontschuldigde de radiopresentator zich dan ook tweemaal voor de "obsceniteiten" aan de luisteraars. De radionetten van de toenmalige BRT moesten uiteindelijk zwichten onder druk van het immense verkoopsucces. 'The Sound of C' verrichtte daarbij baanbrekend werk.

Maar zelfs Jo Bogaert, de man achter Technotronic, bleek niet hoog op te lopen met new beat. "Het was meer een modeverschijnsel dan een muziekstroming", noemde hij het altijd. Nochtans maakte het brein achter Technotronic zélf ook naam in de new beatscene onder de nom de plume Nux Nemo.

Psychiatrie
Uiteindelijk zorgde de negatieve berichtgeving mee voor de doodssteek van het genre. Boccaccio werd gesloten na verhalen over drugs - de burgemeester van Destelbergen gewaagde zelfs van duivelse praktijken - en new beat bloedde dood onder de verwoestende kracht van de commercie.

Door de internationale bijval van Confetti's sprong iederéén namelijk op de hippe kar van de new beat. Plastic Bertrand, Rocco Granata, Frank Dingenen en zelfs de VTM-nieuwsdienst zochten hun heil in het genre, dat intussen door de pioniers 'nougat beat' werd bestempeld. Ofwel: variété met een beat.

Toch is de invloed van new beat steeds groot gebleven voor danceproducers. Pascal Garbez, alias Vitalic, noemde 'The Sound of C' zijn eerste kennismaking met elektronische muziek. DJ Tiësto koos datzelfde nummer een tijd geleden ook als zijn favoriete dancetrack aller tijden. En Erotic Dissidents glijden bij gerenommeerde dj's als Tiga of Felix Da Housecat nog steeds geregeld onder de naald. Therapy? gaf zelfs toe dat hun eerste single 'Meat Abstract' een rip-off was van de beat in 'Move Your Ass and Feel the Beat'. Al moest producer Jo Casters zélf ook ruiterlijk toegeven dat hij die beat pikte van een break in 'Russians' van Sting.

Pour la petite histoire: vorig jaar probeerde een koppel uit West-Vlaanderen het eertijdse succes van Confetti's terug te doen herleven. Als The Confetti's - het lidwoord dient om onder auteursrechten uit te muizen - wilden zij new beat opnieuw op de kaart zetten. De oorspronkelijke leden samenbrengen is al jaren geen optie meer. De helft van de groep woont in het buitenland, anderen zijn getrouwd en zanger Peter Renkens kwam nog het meest gehavend uit de new beat-rage. Door psychische problemen belandde de boomlange frontman zelfs een tijd in de psychiatrie. Want zelfs een verhaal met een smiley in de hoofdrol eindigt niet noodzakelijk met een happy end.

The Sound of Belgium, première op 20 oktober om 21.30 uur in Vooruit Gent

'This is the Sound of C. This is a new style of music." Zou het aan die pocherige woorden liggen dat new beat voor eeuwig en een dag verbonden zal blijven aan die ene Belgische megahit van Confetti's uit 1988? "A new style" bleek een overstatement: het muziekgenre maakte twee jaar voordien al grote furore op de dansvloer. Anderzijds luidde de groep rond 'Lange' Peter Renkens wél de internationale doorbraak, en helaas ook het einde in voor de new beat